TP. Hồ Chí Minh: Đào tạo nghề đối với lao động nông thôn theo 5 vùng kinh tế sinh thái đặc thù và 4 chuỗi giá trị

UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 7464/QĐ-UBND về phê duyệt Đề án “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn (LĐNT) trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030, định hướng 2045”.

Nông thôn phát triển “đa chức năng”

Người dân tại phường Hiệp Bình chăm sóc hoa mai. Ảnh: Quang Phương

Theo Đề án, tháng 7/2025, sau khi hợp nhất thêm Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, khu vực nông thôn ở TP. Hồ Chí Minh đã mở rộng hơn trước rất nhiều. Không gian nông thôn đang chuyển dịch từ “vùng sản xuất nông nghiệp truyền thống” sang “không gian phát triển đa chức năng”, nơi đan xen giữa nông nghiệp đô thị, công nghiệp - dịch vụ, du lịch sinh thái và các hình thức kinh tế mới. Sự chuyển dịch này làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm, nhu cầu kỹ năng và phương thức mưu sinh của LĐNT, đòi hỏi hệ thống đào tạo nghề nông nghiệp phải được tái cấu trúc tương ứng.

Về thị trường lao động, giai đoạn 2026-2030 được dự báo sẽ chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các yêu cầu về kỹ năng mới, đặc biệt là kỹ năng số, kỹ năng thích ứng, kỹ năng làm việc linh hoạt và khả năng học tập suốt đời. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thiết kế các chương trình đào tạo nghề nông nghiệp linh hoạt, thực tiễn, phù hợp với đặc điểm nhân khẩu học và năng lực tiếp thu của LĐNT.

Nuôi thủy hải sản trên vùng cửa sông tại khu vực phường Tân Phước (TP. Phú Mỹ cũ). Ảnh: Quang Phương

Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT không chỉ là một chính sách an sinh xã hội mà đã trở thành một trụ cột của chiến lược phát triển nông thôn bền vững. Chất lượng nguồn nhân lực nông thôn ngày càng được xem là yếu tố quyết định khả năng duy trì các tiêu chí nông thôn mới, đặc biệt là các tiêu chí liên quan đến thu nhập, tổ chức sản xuất, việc làm, môi trường và chất lượng sống.

Do đó, việc xây dựng đề án đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT giai đoạn 2026-2030 là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm tính liên tục, kế thừa và nâng cao hiệu quả của các chính sách đã triển khai trước đó.

Đào tạo nghề theo 5 vùng đặc thù gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp

Bón phân hữu cơ cho cây cao su trên địa bàn phường Chánh Phú Hòa (địa bàn TP. Bến Cát cũ). Ảnh: Quang Phương

Theo Đề án, giai đoạn 2026–2027, TP. Hồ Chí Minh tập trung rà soát, chuẩn hóa danh mục ngành nghề, chương trình và phương thức đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, đặc thù từng địa bàn. Giai đoạn 2028–2030, chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng hình thức đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, gắn với nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, du lịch nông thôn và kinh tế xanh. Định hướng đến năm 2045, phát triển hệ thống đào tạo nghề hiện đại, linh hoạt, gắn chặt với doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình kinh tế nông thôn bền vững; phấn đấu đưa trình độ kỹ năng nghề của LĐNT tiệm cận mặt bằng chung các nước ASEAN.

Đề án được triển khai trên toàn địa bàn thành phố, tập trung vào các xã, phường, đặc khu còn hoạt động sản xuất nông nghiệp, có ngành nghề truyền thống, đang xây dựng nông thôn mới hoặc chịu tác động mạnh của đô thị hóa. Đối tượng đào tạo gồm lao động nông thôn từ đủ 15 tuổi trở lên, lao động tại vùng nguyên liệu, hợp tác xã, trang trại, doanh nghiệp; ưu tiên hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, người dân vùng hải đảo, lao động bị thu hồi đất, đứt gãy sinh kế và các nhóm yếu thế.

Một trong những nội dung trọng tâm là tổ chức đào tạo theo 5 vùng sinh thái – kinh tế đặc thù. Trong đó, vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái (Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc Môn, Thuận An, Tân Bình, Tân Phú..) tập trung đào tạo về nhà màng, thủy canh, Aquaponics, IoT, cảnh quan đô thị và xử lý chất thải. Vùng nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch, làng nghề (Bình Lợi, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Long Phước, Dầu Tiếng, Xuyên Mộc, Long Sơn, Côn Đảo…) chú trọng tạo hình bonsai, phát triển sản phẩm OCOP, quản trị homestay, farmstay và thương mại điện tử.

Người dân tham gia vận chuyển muối trên địa bàn phường Tân Hải. Ảnh: Quang Phương

Vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nông nghiệp công nghệ cao (Phú Giáo, Bắc Tân uyên, Bến Cát, Châu Đức, Ngãi Giao…) tập trung vào nông nghiệp chính xác, vận hành thiết bị bay không người lái, IoT, chế biến sâu và bảo quản lạnh. Vùng kinh tế biển, sinh thái ven biển (Cần Giờ, Thạnh An, Long Sơn, Long Điền, Phước Hải, Côn Đảo…) chú trọng nuôi trồng thủy sản sinh thái, du lịch biển, chế biến hải sản và đào tạo chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng. Đối với vùng chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động (Bến Cát, Tân Uyên, Châu Đức, Phước Hòa, Thuận Giao, Phú Giáo…) tập trung vào kỹ thuật công nghiệp, cơ khí, hàn, logistics và dịch vụ khu công nghiệp.

Cũng theo Đề án, chương trình đào tạo được thiết kế theo 4 mắt xích của chuỗi giá trị nông nghiệp, gồm: Khâu đầu vào và tổ chức sản xuất; sơ chế và chế biến sâu; thương mại và tiếp thị số; tích hợp dịch vụ và du lịch nông nghiệp. Các nhóm nghề ưu tiên gồm nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, du lịch nông nghiệp, thương mại điện tử, chuyển đổi số, quản trị hợp tác xã và tài chính hộ gia đình.

Đề án cũng yêu cầu đổi mới phương thức đào tạo theo hướng tăng thời lượng thực hành tại trang trại, mô hình trình diễn và hợp tác xã; tổ chức các lớp học linh hoạt, đào tạo lưu động tại vùng sản xuất. Nội dung đào tạo được bổ sung kỹ năng thương mại điện tử, livestream bán hàng, truy xuất nguồn gốc, lập nhật ký điện tử, quản trị chi phí và tiếp cận thị trường tín chỉ carbon.