Phát triển công nghiệp văn hóa, tạo động lực tăng trưởng mới

Lễ hội Hoa phượng đỏ tạo nên không gian văn hóa sống động, góp phần hình thành sản phẩm văn hóa đặc trưng Hải Phòng vào dịp mỗi năm (Ảnh: QUANG DŨNG)

Thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy, khi các giá trị văn hóa được nhận diện đầy đủ và đầu tư khai thác đúng hướng góp phần bảo tồn bản sắc và trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Với bề dày lịch sử, hệ thống di sản phong phú cùng vị thế là thành phố cảng sôi động, Hải Phòng từng bước đầu tư đưa tài nguyên, di sản văn hóa thành “sản phẩm văn hóa” để khai thác giá trị kinh tế của văn hóa trở thành những nguồn lực cho phát triển.

Quán triệt các nghị quyết của Trung ương và chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, Hải Phòng dành sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực văn hóa, trong đó chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa. Nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ thành phố xác định, một trong những khâu đột phá chiến lược là xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm du lịch biển, văn hóa và di sản xứng tầm khu vực và quốc tế, với các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa-lịch sử và tài nguyên biển đảo.

Theo đồng chí Nguyễn Thành Trung, Ủy viên Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố, Hải Phòng có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển công nghiệp văn hóa, với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, đặc sắc.

Hiện, thành phố có gần 4.000 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 2 di sản thế giới, 9 di tích và cụm di tích quốc gia đặc biệt cùng hàng nghìn di tích cấp quốc gia, cấp thành phố và hàng nghìn lễ hội văn hóa phi vật thể... Những giá trị văn hóa này tạo nên bản sắc riêng của Hải Phòng và là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy phát triển du lịch và ngành công nghiệp văn hóa.

Những năm gần đây, Hải Phòng chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa thông qua việc tổ chức hàng loạt sự kiện, lễ hội, hoạt động văn hóa theo hướng chuyên nghiệp gắn với khai thác giá trị kinh tế của di sản. Tiêu biểu như lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, lễ hội Hoa phượng đỏ, chương trình biểu diễn nghệ thuật tại Nhà Kèn, chương trình “sáng đèn nhà hát”, các sự kiện nghệ thuật đường phố vào dịp cuối tuần... tạo nên không gian văn hóa sống động, thu hút hàng trăm triệu lượt khách du lịch trong và ngoài nước, góp phần hình thành sản phẩm văn hóa Hải Phòng.

Vừa qua, Hải Phòng triển khai dự án “Dấu thiêng Hàng Kênh” trên nền tảng công nghệ trình diễn 3D mapping, kết hợp nghệ thuật dân gian, xem múa rối nước, hát cửa đình, di sản phi vật thể đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận cùng với nghệ thuật truyền thống, trải nghiệm văn hóa ẩm thực.

Đây là sản phẩm du lịch đêm đầu tiên của Hải Phòng ứng dụng công nghệ số hiện đại vào không gian di sản, trở thành điểm nhấn mới lạ trong khai thác giá trị di sản văn hóa. Thành phố vừa đưa vào hoạt động nhà hát Hoa Phượng và tổ chức chương trình nghệ thuật “New Year Concert 2026”, thể hiện quyết tâm phát triển công nghiệp văn hóa, hoàn thiện thiết chế văn hóa hiện đại và mở ra không gian mới cho các hoạt động nghệ thuật quy mô lớn tại địa phương.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng, những dấu ấn thành công của Hải Phòng thời gian qua tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa Hải Phòng và khẳng định, khi những sự kiện văn hóa, nghệ thuật được tổ chức chuyên nghiệp, bài bản sẽ là “sản phẩm văn hóa” chất lượng, thể hiện hiệu quả trong khai thác giá trị kinh tế của văn hóa. Năm 2025, du lịch Hải Phòng ước đón 14,5 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 1,5 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu ước đạt hơn 15 nghìn tỷ đồng. Năm 2026, Hải Phòng phấn đấu đón 16 triệu lượt và đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt du khách, doanh thu từ du lịch đạt 50.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Để triển khai các mục tiêu cụ thể cho phát triển công nghiệp văn hóa, Hải Phòng đang xây dựng Đề án “Hải Phòng-Thành phố âm nhạc”, hướng tới tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO. Đây là bước đi quan trọng của địa phương để sớm hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố âm nhạc của Việt Nam và khu vực.

Thành phố chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên nền tảng sáng tạo, ứng dụng công nghệ vào không gian di sản, xây dựng các sản phẩm đặc trưng, hình thành chuỗi không gian biểu diễn nghệ thuật và các điểm đến trải nghiệm văn hóa, công nghiệp giải trí gắn với khai thác lợi thế về cảnh quan biển đảo, di sản và văn hóa ẩm thực, con người Hải Phòng; từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trong những động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững của thành phố trong kỷ nguyên mới.

PHẠM CƯỜNG