Phát triển đô thị di sản Yên Tử nâng tầm 'không gian di sản sống'

Danh sơn Yên Tử (tỉnh Quảng Ninh) không chỉ là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử mang bản sắc riêng của Phật giáo Việt Nam mà còn là miền phúc địa của dân tộc, là“không gian di sản sống” hội tụ cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ và những lớp trầm tích văn hóa, lịch sử ngàn năm. Sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững đặt ra ngày càng cấp thiết hơn.

Phường Yên Tử tổ chức hội nghị tham vấn ý kiến chuyên gia, định hướng lâu dài đưa Yên Tử trở thành một mô hình đô thị di sản tiêu biểu của Việt Nam, khu vực và quốc tế

Tại Hội nghị khoa học “Tham vấn chuyên gia về định hướng phát triển đô thị di sản Yên Tử” ngày 22/3, các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu trong nước và quốc tế trong lĩnh vực lịch sử, quy hoạch, kinh tế, văn hóa, di sản, phát triển đô thị… đều thống nhất cho rằng, việc nghiên cứu mô hình phát triển đô thị di sản Yên Tử phù hợp với các chuẩn mực quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với phường Yên Tử mà còn đối với tỉnh Quảng Ninh và khu vực.

GS.TS. Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia cho rằng, xây dựng đô thị di sản không phải là tạo ra một “đô thị nén” mà là tạo ra không gian văn hóa để bảo tồn các di sản ngàn đời. Do đó, cần nhận diện đúng tiềm năng và các tài nguyên, thế mạnh của di sản để xây dựng đô thị trên nguyên tắc là bảo vệ tuyệt đối vùng lõi của di sản.

"Đô thị di sản của chúng ta chỉ có thể thành công nếu như chúng ta tạo được các giá trị phát triển khác biệt và vượt trội so với các di sản khác. Chúng ta phải tạo được mối liên kết chặt giữa di sản của chúng ta với các di sản khác trong hồ sơ của UNESCO tại Bắc Ninh, Hải Phòng hiện nay và xa hơn nữa là với kết nối với Thăng Long - Hà Nội", Giáo sư Nguyễn Văn Kim nhận định.

Nhiều chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực lịch sử, khảo cổ học, quy hoạch, kinh tế, văn hóa, mỹ thuật, di sản, Phật học và phát triển đô thị trong và ngoài nước đề xuất nhiều ý kiến tâm huyết

Giáo sư Shigeru Satoh, nguyên Giám đốc Viện Nghiên cứu Đô thị và Khu vực, nguyên Chủ tịch Viện Kiến trúc Nhật Bản bày tỏ ấn tượng mạnh mẽ khi trực tiếp tham gia khảo sát vùng di sản. Theo ông Satoh, việc phát triển đô thị di sản Yên Tử cần dựa trên sự thống nhất và hài hòa của “sơn thủy”: "Cấu trúc và thế giới sơn thủy tại đây sở hữu sức mạnh và tiềm năng vô cùng lớn để phát triển bền vững. Tôi tin rằng các dự án phát triển đô thị hoặc dự án đầu tư khác trong tương lai hoàn toàn có thể tạo ra sự hài hòa giữa thiên nhiên, di sản và đời sống con người".

Nghiên mô hình bảo tồn bền vững, các chuyên gia định hướng phát triển đô thị di sản Yên Tử gắn với kinh tế di sản đa ngành, với công nghiệp văn hóa, du lịch chất lượng cao, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế; đề xuất ý tưởng “Thung lũng Khai sáng Yên Tử” và đô thị “Cư trần lạc đạo” với cơ hội kết nối toàn cầu… Các ý kiến tham vấn cũng tập trung vào định hình cấu trúc không gian phát triển, trong đó Hành lang Di sản Đông A (Vân Đồn - Vịnh Bái Tử Long - Cửa Ông - Vịnh Hạ Long - Vịnh Cửa Lục - Bạch Đằng - Yên Tử - Đông Triều) được xác định là trục kết nối lịch sử - văn hóa - sáng tạo xuyên suốt, hướng tới hình thành một “bảo tàng sống” quy mô lớn, tạo ra các trải nghiệm đặc sắc, khác biệt cho du khách.

Các ý kiến tham vấn đề xuất khai thác giá trị Yên Tử trong hành lang di sản liên vùng Vân Đồn – Bái Tử Long – Hạ Long – Bạch Đằng – Yên Tử theo dòng sông di sản Bạch Đằng

Ông Bùi Hoàng Giang, Bí thư Đảng ủy phường Yên Tử nhấn mạnh: "Qua các ý kiến tham vấn của các chuyên gia, nhà khoa học, địa phương sẽ cùng với các cơ quan hữu quan để tiếp thu, nghiên cứu 1 cách tổng thể các vấn đề trong toàn bộ di sản, từ đó sẽ có cách phát triển đô thị di sản sao cho đô thị không lấn át vào di sản, đô thị di sản sẽ cộng sinh cùng với di sản văn hóa thế giới, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế cho người dân khu vực xung quanh di sản".

Trường Giang/VOV-Đông Bắc