Phát triển không gian điêu khắc công cộng

Lâu nay, dọc khu vực công viên bờ biển phía đông đường Trần Phú (phường Nha Trang) hoặc một số địa điểm ở phường Phan Rang, phường Đông Hải có những tác phẩm điêu khắc để lại ấn tượng với người dân, du khách cũng như tạo điểm nhấn về cảnh quan đô thị. Tuy nhiên, để hình thành hệ thống không gian điêu khắc công cộng phù hợp với quy hoạch, kiến trúc và cảnh quan đô thị, tỉnh cần có sự đầu tư bài bản, đồng bộ.

Những tác phẩm làm đẹp đô thị

Điêu khắc công cộng là thể loại nghệ thuật mà ở đó các tác phẩm phù điêu, tượng đài, tượng điêu khắc ngoài trời được sử dụng để làm đẹp cho không gian đô thị như: Công viên, đường phố, quảng trường… Loại hình nghệ thuật này đã xuất hiện từ lâu nhằm góp phần nâng cao thẩm mỹ cộng đồng và gia tăng yếu tố hội nhập đời sống nghệ thuật quốc gia, quốc tế của các địa phương.

Trong 2 kỳ Festival Biển Nha Trang - Khánh Hòa lần thứ 2 (năm 2005) và lần thứ 3 (năm 2007), tỉnh đã tổ chức 2 trại sáng tác điêu khắc lớn với chủ đề “Nha Trang điểm hẹn”. Những tác phẩm từ 2 trại sáng tác này đã được sử dụng để hình thành không gian trưng bày ngoài trời tại tuyến công viên bờ biển phía đông đường Trần Phú, trở thành điểm nhấn nghệ thuật trong khoảng 20 năm qua. Còn ở phường Phan Rang, phường Đông Hải mới chỉ có một số công trình điêu khắc là tượng danh nhân lịch sử, tượng đài, phù điêu gắn với các sự kiện lịch sử, văn hóa.

Tác phẩm điêu khắc được đặt ở khu vực công viên bờ biển phía đông đường Trần Phú góp phần tạo điểm nhấn cho không gian công cộng.

Theo ý kiến của một số họa sĩ, nhà điêu khắc trong tỉnh, số lượng tác phẩm điêu khắc tại tuyến công viên bờ biển phía đông đường Trần Phú vẫn còn ít; một số tác phẩm điêu khắc do điều kiện thời tiết, khí hậu đã xuống cấp, hư hỏng.

Nhìn rộng ra trên địa bàn tỉnh, chúng ta vẫn còn thiếu những tác phẩm ấn tượng, hoành tráng, thu hút sự quan tâm của công chúng. Bên cạnh đó, cũng chưa có tác phẩm tiếp cận với các trường phái nghệ thuật hiện đại, nhất là nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật thực địa. Hầu hết không gian các vườn hoa, công viên, khu vực công cộng mới chỉ đáp ứng nhu cầu về cây xanh và sinh hoạt cộng đồng mà chưa dành sự quan tâm đúng mức đến yếu tố văn hóa, lịch sử, nghệ thuật để tạo nên những không gian bảo tồn, phát huy giá trị của vùng đất, con người Khánh Hòa với bề dày lịch sử và chiều sâu văn hóa. Vì vậy, việc tổ chức không gian điêu khắc trên địa bàn tỉnh là cần thiết nhằm phát huy giá trị của các tác phẩm điêu khắc ngoài trời, góp phần xây dựng cảnh quan đô thị, quảng bá hình ảnh và tiềm năng của tỉnh; đồng thời từng bước hình thành hệ thống không gian điêu khắc công cộng phù hợp với quy hoạch, kiến trúc và cảnh quan đô thị.

Đề xuất xây dựng các công trình điêu khắc mang tính biểu tượng

Theo ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mới đây, sở đã lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị, hội nghề nghiệp có liên quan về việc tổ chức hoạt động không gian điêu khắc tỉnh Khánh Hòa. Trên cơ sở đó, sở đã có văn bản gửi UBND tỉnh đề xuất các giải pháp tổ chức hoạt động không gian điêu khắc. Cụ thể, sở đã đề xuất tổ chức trại sáng tác điêu khắc quy mô cấp tỉnh vào năm 2027 nhằm tìm ra những tác phẩm điêu khắc ngoài trời có giá trị nghệ thuật cao, giàu tính thẩm mỹ, phản ánh rõ nét về lịch sử vùng đất và đặc trưng con người Khánh Hòa để bổ sung vào không gian các vườn hoa, công viên trên địa bàn tỉnh, góp phần hình thành không gian nghệ thuật điêu khắc ngoài trời, tạo điểm nhấn cảnh quan và xây dựng môi trường văn hóa đặc trưng của tỉnh.

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn chính là việc đề xuất xây dựng công trình điêu khắc mang tính biểu tượng của từng địa phương. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ xây dựng kế hoạch khung thực hiện việc xây dựng, bố trí các tác phẩm điêu khắc ngoài trời (không nhất thiết địa phương nào cũng cần có biểu tượng là công trình điêu khắc). Trên cơ sở đó, các xã, phường, đặc khu căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển đô thị lịch sử, văn hóa của địa phương chủ động nghiên cứu các vị trí dự kiến đặt tác phẩm điêu khắc. Trong đó, ưu tiên lựa chọn các vị trí có giá trị về cảnh quan, có khả năng kết nối với quảng trường, công viên, tuyến đi bộ, không gian sinh hoạt cộng đồng, các điểm tham quan, du lịch nhằm phát huy hiệu quả sử dụng và giá trị thẩm mỹ của công trình.

Theo họa sĩ Lê Văn Duy - Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Khánh Hòa (thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh), để phát huy công năng của những không gian điêu khắc, về lâu dài, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh bố trí quỹ đất hình thành không gian trưng bày tác phẩm điêu khắc ngoài trời và nghiên cứu lựa chọn mô hình như Bảo tàng mỹ thuật hoặc Công viên điêu khắc phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh. Trước mắt, sở nghiên cứu, xây dựng phương án tiếp tục đầu tư, bổ sung và phát huy hiệu quả không gian công viên bờ biển phía đông đường Trần Phú hiện có theo hướng bổ sung, thay thế các tác phẩm điêu khắc. Tiếp đó, có thể mở rộng thêm khu vực phía đông đường Phạm Văn Đồng (phường Bắc Nha Trang) rồi tiến tới thực hiện ở những khu vực khác trên địa bàn tỉnh.

Trong định hướng phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, việc bố trí quỹ đất cho xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí, không gian trưng bày tác phẩm nghệ thuật tại nơi công cộng được xem là việc làm cần được ưu tiên. Vì vậy, Khánh Hòa cần từng bước phát triển thêm các không gian điêu khắc ngoài trời, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của người dân và tạo điểm nhấn cho cảnh quan đô thị.