Phát triển không gian kinh tế mới: Động lực đưa TP.HCM bứt phá tăng trưởng hai chữ số giai đoạn 2026 - 2030

Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn trân trọng giới thiệu toàn văn tham luận của ông Bùi Đào Thái Trường - Tổng giám đốc Roland Berger Việt Nam tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP.HCM” diễn ra chiều ngày 13/3.

Ông Bùi Đào Thái Trường - Tổng giám đốc Roland Berger Việt Nam

Kính thưa Quí vị đại biểu,

Trước khi trao đổi về các định hướng tăng trưởng trong giai đoạn tới, theo quan điểm của tôi, trước hết chúng ta cần nhìn nhận một cách thẳng thắn về những giới hạn trong mô hình tăng trưởng hiện nay của TP.HCM.

Trong giai đoạn vừa qua, TP.HCM vẫn duy trì vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, với quy mô GRDP liên tục tăng qua các năm.

Trong giai đoạn vừa qua, TP.HCM vẫn duy trì vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, với quy mô GRDP liên tục tăng qua các năm. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào cấu trúc kinh tế, có thể thấy rằng tốc độ tăng trưởng của thành phố đang dần chạm tới một “ngưỡng trần” nhất định.

Thứ nhất, đối với lĩnh vực công nghiệp, mặc dù vẫn là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế thành phố, nhưng tốc độ tăng trưởng dự kiến trong giai đoạn 2020– 2025 chỉ ở mức khoảng 5% mỗi năm.

Một trong những nguyên nhân là hoạt động công nghiệp của thành phố vẫn chủ yếu tập trung vào sản xuất và gia công, trong khi các khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu như R&D, thiết kế và phát triển công nghệ vẫn chưa chiếm tỷ trọng lớn.

Thứ hai, khu vực dịch vụ hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu GRDP, khoảng 50–52% của nền kinh tế thành phố. Đây là một lợi thế quan trọng của TP.HCM. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, nhiều lĩnh vực dịch vụ có giá trị gia tăng cao như tài chính quốc tế, logistics, công nghệ, hay các dịch vụ tri thức vẫn chưa phát triển đủ chiều sâu để tạo ra bước đột phá về năng suất.

Trong giai đoạn 2020–2025, khu vực dịch vụ dự kiến tăng trưởng khoảng 10% mỗi năm, nhưng để trở thành động lực tăng trưởng mới, các ngành dịch vụ này cần được nâng cấp mạnh hơn về chất lượng và quy mô.

Thứ ba, khu vực nông nghiệp hiện chỉ chiếm dưới 2% cơ cấu kinh tế của TP.HCM, với tốc độ tăng trưởng khoảng 9%, nhưng do quy mô nhỏ nên đóng góp vào tăng trưởng chung của thành phố là không đáng kể.

Như vậy, nhìn tổng thể, có thể thấy rằng các động lực tăng trưởng hiện tại của TP.HCM đang dần tiến tới giới hạn, trong khi những động lực mới có giá trị gia tăng cao vẫn chưa hình thành rõ nét.

Trước những thách thức đó, theo quan điểm của tôi, nếu TP.HCM muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới, thì thành phố cần thực hiện đồng thời ba nhóm giải pháp mang tính cấu trúc. Ba nhóm giải pháp này bao gồm: nâng cấp cấu trúc ngành kinh tế, mở rộng không gian phát triển và tăng cường năng lực thực thi.

Thứ nhất, tái cơ cấu các ngành kinh tế theo hướng giá trị gia tăng cao hơn Theo quan điểm của tôi, động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới cần đến từ việc nâng cao năng suất và giá trị gia tăng trong từng ngành kinh tế, thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Trong lĩnh vực công nghiệp, TP.HCM có thể từng bước bứt phá lên các khâu cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, chuyển dịch từ mô hình sản xuất truyền thống sang các hoạt động có giá trị cao hơn như nghiên cứu - phát triển (R&D), thiết kế và phát triển công nghệ.

Song song với đó, thành phố có thể thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, hình thành những không gian công nghiệp mới mang tính hiện đại, hàm lượng tri thức cao và giá trị gia tăng lớn.

Trong lĩnh vực dịch vụ, TP.HCM có nhiều tiềm năng để phát triển các ngành dịch vụ cao cấp và hiện đại, đặc biệt là các lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn như tài chính, logistics, công nghệ và các dịch vụ tri thức.

Nếu được phát triển đúng hướng, các ngành này không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn giúp TP.HCM từng bước trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ có giá trị gia tăng cao của khu vực.

Thứ hai, mở rộng không gian phát triển để tạo dư địa tăng trưởng mới Bên cạnh việc nâng cấp cấu trúc ngành, TP.HCM cũng cần mở rộng không

gian phát triển kinh tế để tạo thêm dư địa tăng trưởng cho các ngành có giá trị gia tăng cao. Trong giai đoạn tới, thành phố có thể cân nhắc phát triển một số không gian kinh tế chiến lược, bao gồm:

+ Không gian công nghiệp công nghệ cao phục vụ các ngành sản xuất tiên tiến (ví dụ: khu công nghệ cao)

+ Không gian logistics, cảng và chuỗi cung ứng, nhằm nâng cao vai trò của TP.HCM trong mạng lưới thương mại và logistics khu vực (ví dụ: khu thương mại tự do, trung tâm hàng hải, trung tâm logistics, v.v.)

+ Không gian dịch vụ quốc tế và các đô thị dịch vụ chất lượng cao, hỗ trợ các ngành tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo (ví dụ: khu hội chợ triển lãm quốc tế, trung tâm y tế, v.v.)

+ Không gian du lịch, giải trí và kinh tế đêm, góp phần đa dạng hóa các nguồn tăng trưởng mới

Nếu được quy hoạch và phát triển một cách bài bản, những không gian này sẽ giúp TP.HCM mở rộng đáng kể dư địa tăng trưởng trong dài hạn.

Thứ ba, nâng cao năng lực thực thi và hệ thống hạ tầng nền tảng

Cuối cùng, một yếu tố mang tính quyết định đối với thành công của các định

hướng phát triển là năng lực thực thi. TP.HCM có thể cân nhắc một số giải pháp để tăng cường năng lực triển khai.

+ Trước hết là thiết kế các “không gian thể chế mới”, với các cơ chế đặc thù về tài chính, đất đai, lao động, dữ liệu và đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ các không gian kinh tế trọng điểm phát triển nhanh và hiệu quả.

+ Thứ hai là thiết lập các đơn vị điều phối tăng trưởng, đóng vai trò giám sát, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy tiến độ triển khai các chương trình phát triển lớn của thành phố.

Bên cạnh đó, thành phố cũng cần tiếp tục đầu tư mạnh vào các hạ tầng nền tảng, bao gồm hạ tầng giao thông, hạ tầng số, hệ thống logistics và đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Những yếu tố này sẽ tạo ra nền tảng quan trọng để TP.HCM triển khai hiệu quả các chiến lược phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Kính thưa Quí vị đại biểu,

Theo quan điểm của tôi, nếu TP.HCM có thể đồng thời tái cơ cấu ngành kinh

tế theo hướng giá trị cao, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực thực thi, thì thành phố hoàn toàn có thể hình thành một mô hình tăng trưởng mới với năng suất cao hơn và bền vững hơn.

Khi đó, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số không chỉ là một mục tiêu kinh tế, mà còn là bước đi quan trọng để TP.HCM tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu phát triển của cả nước và một trung tâm kinh tế năng động của khu vực.

DNSG