Phát triển nông nghiệp thông minh: Bệ phóng đưa Bắc Ninh lên thành phố trực thuộc Trung ương

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thị Huyền, cần tái cấu trúc phát triển nông nghiệp xoay quanh 5 trụ cột thực tiễn khi Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thị Huyền.

Bắc Ninh đang tăng tốc trên hành trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với động lực phát triển là công nghiệp và dịch vụ. Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, nhiều người cho rằng không gian nông nghiệp sẽ dần thu hẹp.

Tuy nhiên, thực tiễn tại nhiều đô thị lớn trên thế giới cho thấy điều ngược lại: Khi đô thị phát triển đến trình độ cao, nông nghiệp không còn được đo bằng tỷ trọng đóng góp vào GRDP mà trở thành "trụ đỡ" quan trọng về sinh thái, an ninh lương thực, cảnh quan và chất lượng sống của người dân.

Một thành phố trực thuộc Trung ương văn minh, hiện đại quy tụ hàng triệu người dân, chuyên gia và công nhân thì nhất thiết phải có một vành đai thực phẩm sạch tại chỗ để bảo đảm an ninh dinh dưỡng. Hơn thế nữa, nền nông nghiệp đó còn gánh vác sứ mệnh làm "lá phổi xanh" điều hòa không khí, tạo cảnh quan và giữ gìn bản sắc văn hóa qua những sản vật địa phương vô giá.

Dưới góc nhìn của đào tạo và nghiên cứu từ Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang, tôi cho rằng chiến lược phát triển nông nghiệp của thành phố sắp tới phải cấu trúc lại xoay quanh 5 trụ cột thực tiễn sau:

Thứ nhất: Chuyển dịch mạnh sang nông nghiệp đô thị, ven đô và công nghệ cao

Quỹ đất hẹp lại, chúng ta dứt khoát phải chuyển từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp thông minh. Những vành đai nông nghiệp bao quanh đô thị sẽ ứng dụng triệt để công nghệ cao.

Thay vì "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời", người nông dân bây giờ quản lý tưới tiêu, kiểm soát nhiệt độ nhà kính chỉ bằng thao tác trên điện thoại thông minh. Nông nghiệp đô thị không chỉ cung cấp thực phẩm sạch tức thời cho nội đô mà còn là những mảng xanh sinh thái tuyệt vời, giúp thành phố dễ thở hơn giữa vòng vây của bê tông cốt thép.

Thứ hai: Quy hoạch lại ngành chăn nuôi

Một thành phố hiện đại thì tuyệt đối không thể duy trì tình trạng chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ xen lẫn trong khu dân cư. Định hướng bắt buộc là phải phát triển chăn nuôi tập trung, đưa các trang trại ra xa khu vực nội thị. Chúng ta phải áp dụng các quy trình chăn nuôi công nghiệp hiện đại, khép kín, an toàn sinh học và xử lý chất thải triệt để.

Mục tiêu cuối cùng là cung cấp nguồn thực phẩm tuyệt đối an toàn cho mâm cơm của người dân đô thị, đồng thời không để lại bất kỳ gánh nặng nào về ô nhiễm môi trường.

Khu trồng nho không hạt tại Trường Đại học Nông-Lâm Bắc Giang.

Thứ ba: Biến hoa và cây cảnh thành ngành kinh tế mũi nhọn

Khi đời sống cư dân đô thị nâng cao, nhu cầu thụ hưởng văn hóa, cái đẹp và không gian xanh sẽ tăng vọt. Do đó, việc phát triển các ngành hàng hoa, cây cảnh, cây công trình không chỉ để làm đẹp phố phường, phục vụ các dự án hạ tầng mà còn là một ngành kinh tế mang lại giá trị thặng dư lớn trên quỹ đất chật hẹp.

Thứ tư: Nâng tầm đặc sản địa phương thành sản phẩm thương hiệu cao cấp

Dù quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, Bắc Ninh cần giữ gìn và phát huy những giá trị cốt lõi của nền nông nghiệp địa phương. Các sản phẩm đặc sản mang thương hiệu riêng cần được bảo tồn, phát triển theo hướng nâng cao giá trị, gắn với chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, qua đó vừa gìn giữ bản sắc, vừa tạo động lực cho phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững trong đô thị hiện đại.

Thứ năm: Lấy thế mạnh công nghiệp công nghệ cao làm bệ phóng cho nông nghiệp thông minh

Nhiều người nghĩ "nông nghiệp thông minh" là phải nhập khẩu dàn máy móc đồ sộ, đắt tiền. Thực ra, nó giống như chiếc điện thoại thông minh, dùng công nghệ để tính toán chính xác thay cho sự vất vả và thói quen "ước chừng" của con người.

Khi Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, chúng ta có lợi thế là nền tảng công nghiệp điện tử, vi mạch và công nghệ số phát triển ngay trên sân nhà. Đã đến lúc không để công nghiệp và nông nghiệp đi hai đường thẳng song song mà phải lấy chính công nghệ số làm bệ phóng.

Bắc Ninh có lợi thế lớn khi sở hữu hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ phát triển, tạo điều kiện để thúc đẩy nông nghiệp thông minh. Tỉnh có thể đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp công nghệ và các vùng sản xuất nhằm ứng dụng cảm biến, Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo và tự động hóa vào canh tác.

Các hệ thống này cho phép giám sát liên tục độ ẩm, dinh dưỡng, môi trường, đồng thời tự động điều khiển tưới tiêu, bón phân chính xác theo nhu cầu của cây trồng, vật nuôi. Toàn bộ quy trình sản xuất, từ gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch, chế biến và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR được số hóa, góp phần giảm chi phí, nâng cao năng suất, bảo đảm chất lượng và gia tăng giá trị, sức cạnh tranh cho nông sản Bắc Ninh.

Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang hiện đang bám sát 5 trụ cột này để điều chỉnh mạnh mẽ chương trình đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực kỹ sư chất lượng cao nhất, sẵn sàng phục vụ thành phố trong giai đoạn chuyển mình lịch sử này.