Phát triển sản phẩm mới, nâng chất lượng thị trường chứng khoán

Đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Phát triển sản phẩm, kết nối dòng vốn

Hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30, chứng chỉ lưu ký, phái sinh vàng, ETF vàng và sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang được VNX chuẩn bị hoặc nghiên cứu ở những mức độ khác nhau. Những định hướng này mở ra hướng phát triển mới cho thị trường chứng khoán, đồng thời đặt ra yêu cầu chuẩn bị điều kiện để sản phẩm có thể vận hành an toàn, hiệu quả.

Tại tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” diễn ra hôm nay (21/10), ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX nhận định, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến đáng kể về quy mô, thanh khoản và hệ sinh thái sản phẩm. Thị trường hiện có trên 1.500 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, cùng khoảng 14 triệu tài khoản nhà đầu tư. Các sản phẩm đang vận hành gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ ETF, chứng quyền có bảo đảm và hợp đồng tương lai chỉ số.

Trên nền tảng đó, việc tiếp tục đa dạng hóa hàng hóa được đặt trong yêu cầu thu hút, giữ chân dòng vốn ngoại và khơi thông nguồn lực trong nước. Theo Chủ tịch VNX, thị trường cần những sản phẩm có chiều sâu, tiệm cận chuẩn mực quốc tế để đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX). (Ảnh: HD)

Một trong những nội dung đáng chú ý là thị trường đang chuẩn bị triển khai sản phẩm phái sinh hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30. Đây là hướng bổ sung sản phẩm cho thị trường phái sinh, được VNX tập trung thực hiện trong thời gian tới.

Cùng với đó, VNX đang từng bước nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Hướng nghiên cứu này đặt vấn đề phát triển thị trường gắn với một nhóm doanh nghiệp cụ thể, bên cạnh hệ thống doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch hiện nay.

Một hướng đi khác được VNX chú trọng là phát triển chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipts-DR) và cơ chế giao dịch xuyên biên giới. Cuối tháng 9/2026, VNX đã ký Biên bản ghi nhớ với Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) về hợp tác phát triển sản phẩm DR, tạo tiền đề kết nối trực tiếp hai thị trường vốn.

Nếu những nghiên cứu về sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp, phái sinh vàng và ETF vàng hướng tới mở rộng hệ sinh thái sản phẩm, thì hợp tác phát triển DR được đặt trong định hướng kết nối thị trường vốn. Đây là những nội dung có phạm vi khác nhau nhưng cùng nằm trong nhóm giải pháp đa dạng hóa hàng hóa mà VNX đang theo đuổi.

VNX cũng định hướng đẩy mạnh hợp tác chiến lược với FTSE Russell trong xây dựng, phát triển các bộ chỉ số mới. Trong đó, các chỉ số chuyên biệt được kỳ vọng tạo điều kiện đón đầu dòng vốn từ những quỹ đầu tư chỉ số toàn cầu.

Theo ông Lương Hải Sinh, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội thu hút dòng vốn từ các định chế đầu tư quy mô lớn. Cơ hội này đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới để đáp ứng nhu cầu huy động vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.

Từ các định hướng này, có thể thấy việc phát triển sản phẩm gắn với cả nhu cầu khai thác nguồn lực trong nước và kết nối dòng vốn quốc tế. Cùng với bổ sung sản phẩm, VNX định hướng nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và xem xét cải thiện các quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài.

Chuẩn bị đồng bộ điều kiện vận hành

Phát triển sản phẩm mới là một trong ba nhóm giải pháp trọng tâm mà VNX cùng các Sở Giao dịch Chứng khoán đang tập trung triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Hai nhóm còn lại là nâng cấp hạ tầng và tăng cường giám sát thị trường.

Cách triển khai này đặt việc mở rộng sản phẩm trong mối liên hệ với năng lực vận hành. Khi thị trường có thêm tính năng, sản phẩm và nhu cầu giao dịch mới, hệ thống công nghệ, cơ chế thanh toán, bù trừ và công tác giám sát cũng cần được chuẩn bị tương ứng.

Trước hết, VNX đang hoàn thiện những bước cuối trong lộ trình tái cấu trúc thị trường cổ phiếu. Theo đó, toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội sẽ được chuyển sang tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, phù hợp với lộ trình sắp xếp thị trường theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Việc sắp xếp lại thị trường được tiến hành song song với phát triển sản phẩm mới. Đây là hai phần việc cùng hướng tới hoàn thiện cấu trúc thị trường, tạo cơ sở cho quá trình mở rộng hoạt động trong giai đoạn tiếp theo.

Từ phía doanh nghiệp VNX định hướng triển khai các biện pháp nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và xem xét cải thiện các quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài. Những nội dung này cho thấy yêu cầu nâng chất lượng hàng hóa được đặt cùng với mục tiêu đa dạng hóa sản phẩm.

Đối với hạ tầng công nghệ thông tin, trọng tâm là tăng cường năng lực xử lý của hệ thống giao dịch, đáp ứng thanh khoản ngày càng cao. Hệ thống đồng thời phải hỗ trợ áp dụng những tính năng và sản phẩm mới. Như vậy, việc nâng cấp hạ tầng gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển thị trường, từ quy mô giao dịch đến khả năng triển khai thêm sản phẩm.

Cùng với hệ thống giao dịch, VNX chú trọng hoàn thiện cơ chế thanh toán, bù trừ. Ông Sinh cho biết VNX đang tích cực phối hợp với các bên liên quan để nghiên cứu, đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tài khoản giao dịch tổng (OTA). Đây là những nội dung được đề cập trong định hướng hoàn thiện cơ chế vận hành, đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường trong giai đoạn mới.

Một yêu cầu xuyên suốt được Chủ tịch VNX nhấn mạnh là đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng quy mô phải luôn đi đôi với bảo đảm an toàn, ổn định của thị trường và hệ thống. Vì vậy, công tác giám sát được xác định là một nhóm nhiệm vụ trọng tâm, triển khai cùng quá trình phát triển hàng hóa và nâng cấp hạ tầng.

Theo đó, VNX cùng các Sở Giao dịch Chứng khoán sẽ chú trọng nghiên cứu, nâng cấp hệ thống giám sát giao dịch hiện đại; tăng cường giám sát liên thị trường và giám sát trong các kỳ cơ cấu danh mục chỉ số quốc tế. Các biện pháp này hướng tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời củng cố niềm tin vào tính minh bạch của thị trường.

Về dài hạn, VNX tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, phổ cập kiến thức tài chính cho nhà đầu tư. Với doanh nghiệp niêm yết, hoạt động đồng hành được đặt vào việc nâng cao năng lực quản trị theo thông lệ ESG và chuẩn mực quốc tế. Đây là những chương trình nền tảng, hỗ trợ quá trình phát triển thị trường từ phía các chủ thể tham gia.

Theo ông Lương Hải Sinh, việc kiến tạo giá trị và khơi thông nguồn vốn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các định chế trung gian, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư. Với những định hướng đang được triển khai, sự phối hợp đó cần được thể hiện từ khâu phát triển sản phẩm, tổ chức giao dịch, thanh toán đến quản trị và giám sát, tạo cơ sở để thị trường chứng khoán phát triển ổn định và đóng góp hiệu quả cho nền kinh tế.