Phát triển vận tải quân sự - 'huyết mạch' trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại - Bài 3: Hiện đại hóa gắn với thế trận vận tải và hệ thống logistics (Tiếp theo và hết)

Tổ chức hệ thống mạng lưới vận tải quân sự thông minh, liên hoàn, vững chắc

Trong chiến tranh công nghệ cao, tuyến giao thông, kho tàng, bến bãi và đầu mối tập trung có thể bị trinh sát, chế áp hoặc tiến công. Vì vậy, hiện đại hóa vận tải phải đặt trong tổng thể mạng lưới có khả năng cơ động, phân tán, dự phòng, khôi phục nhanh, bảo đảm an toàn, bí mật. Mạng lưới cần được tổ chức theo hướng đa phương thức, kết hợp vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy (đường biển, đường sông), đường không và phương tiện không người lái (UAV, USV, UUV, UGV); kết nối tuyến chính với tuyến nhánh, đầu mối tập trung với điểm bảo đảm phân tán.

Lãnh đạo Cục Xe máy - Vận tải kiểm tra công tác kỹ thuật, huấn luyện lái xe tại Binh chủng Pháo binh. Ảnh: MINH THÁI

Vận tải đường bộ, ô tô tiếp tục giữ vai trò cơ bản do tính cơ động cao, phù hợp địa hình Việt Nam. Tuy nhiên, khi một tuyến hoặc phương thức bị hạn chế, mạng lưới phải có khả năng chuyển tải sang phương thức khác, sử dụng tuyến thay thế và khôi phục nhanh. Vì vậy, giá trị của mạng lưới không chỉ nằm ở độ dài hay số lượng phương tiện mà ở mức độ liên kết, tính dự phòng và khả năng thích ứng. Một mạng lưới tốt phải cho phép thay đổi phương án mà không làm đứt gãy toàn bộ chuỗi bảo đảm.

Cần tiếp tục quán triệt quan điểm “Đường, cầu phải đi trước một bước”, chủ động chuẩn bị mạng lưới giao thông ngay từ thời bình trên cơ sở kết hợp kinh tế với quốc phòng. Khi quy hoạch, xây dựng đường bộ, đường sắt, nhà ga, cảng biển, đường không, sân bay, đường thủy, trung tâm logistics và đầu mối trung chuyển cần tính toán yêu cầu lưỡng dụng, chuyển hóa, phân tán, dự phòng và khôi phục nhanh.

Bên cạnh đó, tăng cường kết nối mạng lưới vận tải quân sự với hệ thống giao thông và logistics quốc gia. Tiềm lực giao thông, vận tải, logistics của nền kinh tế phải được chuẩn bị, quản lý, khai thác phù hợp để khi cần có thể chuyển hóa thành năng lực vận tải quốc phòng; việc huy động phải được chuẩn bị từ thời bình.

Kết hợp vận tải quân sự với giao thông và logistics quốc gia

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 (được phê duyệt tại Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9-10-2025) tạo điều kiện phát triển đồng bộ hạ tầng, dịch vụ, nhân lực và công nghệ logistics. Đây là nguồn tiềm lực quan trọng cần được chủ động khảo sát, quản lý và chuẩn bị phương án huy động theo quy định, nâng cao năng lực vận tải, cơ động lực lượng và bảo đảm vật chất, kỹ thuật khi có tình huống.

Mạng lưới vận tải quốc phòng thông minh phải gắn với logistics quốc gia và hạ tầng giao thông toàn dân. Cần phối hợp liên ngành, gắn quy hoạch cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay với yêu cầu lưỡng dụng, sẵn sàng chuyển đổi công năng khi chuyển trạng thái quốc phòng.

Lữ đoàn 649 (Cục Xe máy - Vận tải, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) sắp xếp hàng hóa chuẩn bị vận chuyển cho các đơn vị. Ảnh: THÁI HIỀN

Cơ chế phối hợp giữa cơ quan quân sự với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp phải cụ thể bằng kế hoạch, dữ liệu và luyện tập; xác định nguồn phương tiện, tiêu chuẩn kỹ thuật, đầu mối chỉ huy, trách nhiệm từng chủ thể.

Xây dựng hệ thống kho, trạm và dự trữ gắn với thế trận vận tải rộng khắp

Một nội dung quan trọng là tổ chức hệ thống kho, trạm và dự trữ vật chất hậu cần, kỹ thuật trên các địa bàn. Đây không chỉ là nơi tiếp nhận, bảo quản, cấp phát vật chất mà còn là khâu đầu, cuối của quá trình vận tải, quyết định khả năng bảo đảm hậu cần-kỹ thuật trong tác chiến.

Nếu vật chất tập trung vào một số kho lớn, cố định thì dễ bị đối phương đánh phá, chia cắt. Vì vậy, cần xây dựng hệ thống kho, trạm phân tán hợp lý nhưng liên kết chặt chẽ, vừa bảo đảm nguồn lực cần thiết, vừa tạo chiều sâu và khả năng dự trữ; bố trí phù hợp địa hình, nhiệm vụ khu vực phòng thủ, mạng giao thông và khả năng huy động tại chỗ.

Cùng với hệ thống kho, trạm chủ lực, cần tổ chức các điểm dự trữ, trung chuyển và cơ sở bảo đảm kỹ thuật phù hợp từng địa bàn, có khả năng kết nối với nhiều tuyến vận tải. Việc bố trí phải tính đến khả năng thay thế, phân tán và khôi phục khi kho, trạm hoặc tuyến giao thông bị hư hỏng.

Dự trữ vật chất hậu cần, kỹ thuật cần xác định chủng loại, khối lượng, vị trí, phương án bổ sung, phương thức và phương tiện vận chuyển, nguồn thay thế. Trong điều kiện hiện nay, cần ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số để xác định phương án dự trữ gắn với công tác vận tải quân sự.

Kho, trạm hiện đại cần đa chức năng, linh hoạt, gắn bảo quản, trung chuyển, sửa chữa, công tác kỹ thuật và chỉ huy vận tải; tăng cường tự động hóa, dữ liệu hóa nhập-xuất-tồn và kết hợp dự trữ của Quân đội với nguồn lực địa phương, nền kinh tế.

Vận tải tại chỗ có vai trò quan trọng. Phải chuẩn bị từ thời bình, nắm chắc phương tiện, tuyến đường, bến bãi, kho trạm, cơ sở sửa chữa và lực lượng có thể huy động; xây dựng cơ chế phối hợp với địa phương, doanh nghiệp và các lực lượng liên quan.

Trực thăng của Quân đội nhân dân Việt Nam vận chuyển hàng cứu trợ tới vùng lũ ở tỉnh Lạng Sơn, năm 2025. Ảnh: NGUYỄN THẮNG 

Quản lý phương tiện vận tải tại chỗ phải phù hợp từng địa bàn; khai thác năng lực doanh nghiệp vận tải, logistics và đầu mối dân sự. Cần xác định lực lượng, phương tiện, người điều khiển, khả năng huy động; thường xuyên cập nhật dữ liệu, tổ chức luyện tập, diễn tập để kiểm nghiệm khả năng chuyển hóa.

Hiện đại hóa đồng bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường huấn luyện, diễn tập

Hệ thống chỉ huy vận tải chính là “bộ não” của hệ thống vận tải quân sự các cấp. Chuyển đổi số cần được thực hiện thực chất, làm thay đổi phương thức thu thập thông tin, phân tích, ra quyết định chỉ huy và tổ chức vận tải. Mục tiêu là rút ngắn thời gian xử lý thông tin, nâng cao độ chính xác của quyết định và tăng khả năng điều hành trong điều kiện tình huống biến động; đồng thời coi trọng an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và phương án hoạt động khi hệ thống gặp sự cố.

Cần chuẩn hóa dữ liệu về nhu cầu vận chuyển, phương tiện, kho trạm, tuyến đường, xếp dỡ, kỹ thuật, nhiên liệu. Từng bước ứng dụng AI, dữ liệu lớn, bản đồ số, mô phỏng để dự báo, tối ưu hóa lực lượng và hành trình; đồng thời bảo đảm an toàn, bí mật.

Hiện đại hóa phải đồng bộ phương tiện, hạ tầng và con người; đổi mới phương tiện theo hướng tinh, gọn, mạnh, cơ động, an toàn, nghiên cứu phương tiện không người lái (UAV, USV, UUV, UGV) và phương tiện tự động phù hợp địa hình, nhiệm vụ.

Hạ tầng vận tải cần được đầu tư theo hướng lưỡng dụng, phân tán và có khả năng chuyển hóa nhanh cho mục đích quốc phòng. Kho, trạm sửa chữa, bến bãi và công trình bảo đảm phải quy hoạch đồng bộ với mạng giao thông và thế trận hậu cần-kỹ thuật; đồng thời quan tâm thiết bị xếp dỡ, cứu kéo và bảo đảm giao thông, bởi đây là những yếu tố trực tiếp quyết định khả năng vận tải.

Cần tăng cường huấn luyện, diễn tập, kiểm tra khả năng vận chuyển, chuyển hóa, khai thác nguồn lực tại chỗ và bảo đảm, bảo vệ vận tải. Mỗi khâu trọng yếu phải có phương án dự phòng, mỗi tuyến quan trọng có khả năng thay thế, mỗi đầu mối tính đến phương án khôi phục. Kết quả huấn luyện, diễn tập cần được đánh giá bằng những tiêu chí cụ thể về thời gian, năng lực vận chuyển, mức độ an toàn, khả năng duy trì hoạt động, hiệu quả phối hợp và khả năng khôi phục.

Hiện đại hóa vận tải quân sự là yêu cầu và nội dung quan trọng trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Phát triển vận tải quân sự là yêu cầu chiến lược của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Kế thừa truyền thống và những kinh nghiệm quý báu đã được đúc rút từ thực tiễn, vận dụng vào điều kiện mới, phải xây dựng lực lượng vận tải quân sự hiện đại, làm nòng cốt trong thế trận vận tải toàn dân; xây dựng tiềm lực, thế trận vận tải, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, đáp ứng với yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong điều kiện mới.