Thành phố Hồ Chí Minh tìm cách mở cửa phòng thí nghiệm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Hội thảo Analytica Vietnam Connect 2026 do Analytica Vietnam phối hợp với SIHUB, Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM, Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao và Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 tổ chức.

Ngày 21/10, tại Khu Công nghệ cao TP.HCM, hội thảo Analytica Vietnam Connect 2026 với chủ đề “Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm chung đến các bước đột phá công nghệ” đã tập trung thảo luận về các giải pháp khai thác hiệu quả hạ tầng nghiên cứu, tăng cường hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề được đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp, đặc biệt là các startup, có thể tiếp cận thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và năng lực chuyên môn tại các phòng thí nghiệm, thay vì phải tự đầu tư tốn kém hoặc gặp khó khăn trong việc đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Bà Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB).

Theo bà Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), hạ tầng nghiên cứu hiện còn phân tán, thiếu cơ sở dữ liệu dùng chung, khiến doanh nghiệp và startup khó tìm kiếm, tiếp cận các thiết bị cũng như dịch vụ kỹ thuật phù hợp.

Bốn điểm nghẽn chính được bà Mộng chỉ ra gồm dữ liệu, thủ tục, chuỗi hỗ trợ kỹ thuật và cơ chế tài chính, quản lý tài sản công. Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng khai thác thiết bị mà còn làm tăng chi phí, kéo dài thời gian thử nghiệm và phát triển sản phẩm của doanh nghiệp.

Để tháo gỡ những vướng mắc trên, SIHUB được giao nghiên cứu 2 nhiệm vụ gồm: xây dựng mô hình FabLab vật lý và đề xuất mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung.

Theo định hướng được đưa ra tại hội thảo, mạng lưới này sẽ có một đầu mối điều phối, kết nối các phòng thí nghiệm chuyên sâu, đồng thời công khai năng lực thiết bị, biểu phí và thời gian sẵn có. Qua đó, doanh nghiệp có thể tìm kiếm nơi thử nghiệm, kiểm định hoặc hoàn thiện sản phẩm phù hợp với nhu cầu.

Mô hình hướng đến mục tiêu giảm đầu tư trùng lặp, tận dụng công suất thiết bị nhàn rỗi và mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp. Đây cũng là cách tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực nghiên cứu đã được đầu tư, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa khu vực công, các cơ sở nghiên cứu và khu vực tư nhân.

Trong khi đó, Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM giới thiệu định hướng phát triển mô hình Open Labs, chuyển các phòng thí nghiệm từ phương thức vận hành khép kín sang mô hình nền tảng mở. Theo mô hình này, Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp có thể cùng khai thác hạ tầng, tăng cơ hội hợp tác và đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với nhu cầu của thị trường.

Việc mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng R&D được xem là một trong những điều kiện quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, với các startup đang trong giai đoạn hình thành ý tưởng, hoàn thiện nguyên mẫu và thử nghiệm kỹ thuật, khả năng sử dụng thiết bị chuyên dụng mà không cần đầu tư toàn bộ hệ thống có thể giúp tiết kiệm nguồn lực và đẩy nhanh quá trình phát triển sản phẩm.

Theo SIHUB, giai đoạn 2024-2025, TP.HCM đã hỗ trợ 179 dự án khởi nghiệp. Trong số này, hơn 88% dự án đang ở giai đoạn hình thành ý tưởng, hoàn thiện nguyên mẫu và thử nghiệm kỹ thuật ban đầu. Đây là nhóm dự án có nhu cầu lớn về hạ tầng thử nghiệm, tư vấn kỹ thuật và kết nối với các đơn vị nghiên cứu.

Cũng theo thông tin SIHUB công bố tại hội thảo, năm 2026, hệ sinh thái khởi nghiệp TP.HCM tăng 12 bậc so với năm 2025, lần đầu tiên lọt vào top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.

Những kết quả này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng hỗ trợ, tăng khả năng kết nối giữa nghiên cứu và sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh nguồn lực tài chính, việc hình thành cơ chế chia sẻ thiết bị, dữ liệu và năng lực chuyên môn được kỳ vọng sẽ giúp hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển theo hướng thực chất, gắn đổi mới sáng tạo với nhu cầu của doanh nghiệp.

Hội thảo Analytica Vietnam Connect 2026 do Analytica Vietnam phối hợp với SIHUB, Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM, Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao và Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 tổ chức.

Tại sự kiện, ban tổ chức cũng thông tin rằng triển lãm Analytica Vietnam 2027 dự kiến diễn ra tại TP.HCM từ ngày 31/3 đến 2/4/2027. Triển lãm tập trung vào các lĩnh vực công nghệ phòng thí nghiệm, phân tích, công nghệ sinh học và chẩn đoán, tạo cơ hội để cộng đồng khoa học, doanh nghiệp và các đơn vị nghiên cứu tiếp cận công nghệ mới, trao đổi chuyên môn và mở rộng hợp tác.