Phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng theo mô hình đa trung tâm

Quy hoạch phát triển bền vững cho vùng Đồng bằng sông Hồng là yêu cầu cấp thiết

Tại Tọa đàm, các nhà khoa học, chuyên gia đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, góp phần làm rõ các vấn đề đặt ra đối với sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm.

Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho biết: Vùng Đồng bằng sông Hồng là một trong 6 vùng kinh tế - xã hội của các nước.

Sau hợp nhất, vùng hiện gồm 6 tỉnh, thành phố, gồm: Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình, Bắc Ninh, Quảng Ninh. Trong đó, Hà Nội được xác định là hạt nhân phát triển, giữ vai trò trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước. Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình cũng đang trở thành những cực tăng trưởng quan trọng, góp phần thúc đẩy liên kết vùng.

Vùng Đồng bằng sông Hồng là một trong những khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển chung của cả nước. Với quy mô dân số lớn và tốc độ phát triển kinh tế cao, việc xây dựng quy hoạch phát triển bền vững cho vùng Đồng bằng sông Hồng là yêu cầu cấp thiết. Quy hoạch cần tính toán tổng thể các yếu tố như phát triển đô thị, công nghiệp, hạ tầng giao thông, cũng như quản lý tài nguyên và môi trường.

Các nhà khoa học, các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm.

Tham luận tại Tọa đàm, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho biết: Vùng Đồng bằng sông Hồng với diện tích khoảng 36.660km2; dân số khoảng 23,8 triệu người; là trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học - kỹ thuật quan trọng nhất phía Bắc, đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng của Việt Nam.

Vùng có vị trí chiến lược, hạ tầng đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghiệp phát triển nhanh, hướng tới trở thành vùng văn minh, hiện đại, dẫn đầu về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số...

Đề cập đến chiến lược phát triển hệ thống hạ tầng khung vùng Đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh quy hoạch mới, PGS.TS Lưu Đức Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, quy hoạch vùng mới chuyển sang mô hình "2 hành lang - 1 vành đai - 2 trục phát triển", tập trung vào một số đột phá.

Về hệ thống cao tốc và vành đai, vùng hoàn thiện vành đai 4, vành đai 5 vùng Thủ đô để giảm tải xuyên tâm; kéo dài trục cao tốc ven biển từ Quảng Ninh đến Ninh Bình.

Về đường sắt tốc độ cao, ưu tiên tuyến Hà Nội - Lạng Sơn và Hà Nội - Vinh (đi qua Ninh Bình), kết nối liên vận quốc tế với Trung Quốc.

Về hạ tầng biển và logistics, xây dựng cụm cảng biển quốc tế Lạch Huyện (Hải Phòng) và Cái Lân (Quảng Ninh) thành cửa ngõ vươn tầm thế giới, kết nối với hạ tầng thủy nội địa sâu vào đất liền (Hà Nam, Ninh Bình).

Về hạ tầng số và năng lượng, vùng hình thành mạng lưới trung tâm dữ liệu và hệ thống truyền tải điện năng năng lượng tái tạo (điện gió ngoài khơi) ven biển phía Nam.

"Đặc biệt, phát triển hạ tầng kỹ thuật vùng Đồng bằng sông Hồng hiện nay không còn bó hẹp trong việc xây dựng đường sá, cầu cống thuần túy. Trong bối cảnh mới, hạ tầng phải là "mạch máu" dẫn truyền các giá trị văn hóa, biến di sản thành tài sản và chuyển hóa tài nguyên tri thức thành động lực kinh tế", PGS.TS Lưu Đức Hải đề nghị.

Nâng cao chất lượng phát triển đô thị và tăng cường liên kết vùng

PGS.TS.KTS Nguyễn Vũ Phương, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng) nhận định, trong bối cảnh diện tích không lớn, nhưng dân số đông và nhu cầu phát triển rất cao, các địa phương trong vùng cần xác định rõ định hướng phát triển phù hợp với điều kiện và lợi thế của mình.

Nhiều ý kiến tâm huyết được các nhà khoa học, chuyên gia chia sẻ.

Ông đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự liên kết vùng. Đồng bằng sông Hồng hiện có nhiều đơn vị hành chính với các hoạt động phát triển đa dạng. Nếu thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương, việc triển khai các chính sách phát triển có thể gặp nhiều khó khăn và chưa phát huy được tối đa nguồn lực của toàn vùng.

Vùng Đồng bằng sông Hồng còn là khu vực có nhiều nguy cơ chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu với các hiện tượng như lũ lụt và nước biển dâng. Do đó, trong quá trình quy hoạch và phát triển hạ tầng, các địa phương cần tính toán đầy đủ các yếu tố liên quan đến biến đổi khí hậu, đồng thời xem xét kỹ hệ thống sông ngòi, giao thông và các tuyến hạ tầng lớn của khu vực...

Đồng quan điểm về việc tăng cường liên kết vùng, PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng) cho rằng, trong khoảng 10 năm trở lại đây, khu vực Đồng bằng sông Hồng đã được đầu tư mạnh mẽ về hạ tầng và trở thành một trong những hệ thống tốt nhất cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là sự kết nối giữa các khu vực trong vùng chưa thực sự đồng bộ.

Đồng bằng sông Hồng đồng thời hiện đang phải đối mặt với nhiều sức ép trong quá trình phát triển, bao gồm sức ép về dân số, đất đai và quá trình đô thị hóa. Vì vậy, trong thời gian tới cần chú trọng nâng cao chất lượng phát triển đô thị nhằm bảo đảm quá trình phát triển diễn ra theo hướng bền vững.

Toàn cảnh Tọa đàm.

Các vấn đề lớn cần chú trọng

Phát biểu kết luận Tọa đàm, ông Trần Ngọc Chính một lần nữa khẳng định: Vùng Đồng bằng sông Hồng là vùng có nhiều đặc trưng nổi bật trong hệ thống các vùng kinh tế của Việt Nam. Mặc dù không phải là vùng có diện tích lớn nhất, nhưng đây lại là khu vực có quy mô dân số lớn nhất cả nước với mật độ dân cư và số lượng đô thị cao.

Bên cạnh đó, vùng còn có khoảng 450km bờ biển cùng nhiều cửa sông, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển, đô thị và hạ tầng. Những yếu tố này vừa mang lại tiềm năng phát triển lớn, vừa đặt ra yêu cầu phải có quy hoạch và định hướng phát triển phù hợp trong thời gian tới.

Ông Trần Ngọc Chính nhấn mạnh lại ba vấn đề lớn cần được quan tâm trong định hướng phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng.

Thứ nhất là tổ chức không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm và tăng cường liên kết vùng. Trong đó, Hà Nội được xác định giữ vai trò trung tâm, có sức lan tỏa mạnh mẽ đối với toàn vùng. Việc phát triển theo mô hình đa trung tâm sẽ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng của từng địa phương, đồng thời tạo động lực phát triển chung cho cả khu vực.

Thứ hai là giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Đồng bằng sông Hồng hiện là khu vực có mật độ đô thị cao, do đó việc quản lý không gian phát triển, sử dụng hiệu quả đất đai và bảo đảm các yêu cầu về môi trường là những vấn đề cần được đặc biệt quan tâm. Cùng với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần chú trọng nâng cao chất lượng không gian đô thị, bảo đảm an ninh lương thực và sử dụng hợp lý quỹ đất nông nghiệp.

Thứ ba là phát huy bản sắc văn hóa và giá trị di sản như một nguồn lực cho phát triển. Không gian văn hóa và bản sắc văn hóa của vùng Đồng bằng sông Hồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ về mặt tinh thần mà còn là động lực thúc đẩy các ngành kinh tế, nhất là du lịch và dịch vụ.

Bên cạnh đó, việc phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, nhất là các tuyến đường sắt và mạng lưới kết nối liên vùng, cũng được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Việc tăng cường kết nối giữa các đô thị, khu công nghiệp và trung tâm du lịch sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển của vùng trong tương lai.

"Những ý kiến các nhà khoa học đóng góp tại Tọa đàm sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan chuyên môn tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các định hướng phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng trong thời gian tới", ông Trần Ngọc Chính nhấn mạnh.

Tâm Vũ