'Phép thử' cho năng lực nội sinh của nền kinh tế

Các chuyên gia kỳ vọng kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026. Ảnh: ST

Năm 2025: Kinh tế Việt Nam vượt “cơn gió ngược”

Năm 2025 được xem là “phép thử” lớn đối với sức chống chịu của nền kinh tế trước những “cơn gió ngược” từ bên ngoài. Bối cảnh toàn cầu đầy thách thức với bất ổn địa chính trị, xung đột kéo dài, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng đứt gãy và xu hướng bảo hộ thương mại quay trở lại. Trong nước, chuỗi thiên tai liên tiếp gây ra nhiều thiệt hại nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống. Trong bối cảnh đó, kinh tế Việt Nam vẫn khẳng định được khả năng chống chịu và thích ứng đáng kể trước các cú sốc.

Theo Bộ Tài chính, GDP năm 2025 ước tăng khoảng 8%; GDP bình quân đầu người đạt xấp xỉ 5.000 USD, cao gấp 1,4 lần so với năm 2020, đưa Việt Nam chính thức bước vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 2,47 triệu tỷ đồng, vượt hơn 25% dự toán; lạm phát được kiểm soát quanh mức 3,5%. Kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt mốc 920 tỷ USD, xuất siêu hơn 21 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt trên 4,15 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 32% GDP.

Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam - ông Vũ Bình Minh - nhắc lại thời điểm Hoa Kỳ công bố mức thuế quan lên tới 46% đối với Việt Nam, khi đó đã xuất hiện nhiều hoài nghi về khả năng hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng đặt ra từ đầu năm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy GDP quý II và quý III tăng tốc rõ rệt, quý sau cao hơn quý trước, đặc biệt tăng trưởng diễn ra trên nhiều ngành, lĩnh vực.

FDI tiếp tục là điểm sáng với tổng vốn đăng ký đạt 33,69 tỷ USD. Ảnh: ST

Minh chứng rõ nét là bất chấp môi trường thương mại quốc tế nhiều biến động, chỉ số sản xuất công nghiệp quý III vẫn tăng 10% so với cùng kỳ. Ngành dịch vụ phục hồi mạnh mẽ; doanh số bán lẻ quý III tăng 12%. Du lịch bùng nổ khi lượng khách quốc tế quay trở lại Việt Nam đạt khoảng 120% so với năm 2019, kéo theo sự sôi động của các lĩnh vực vận tải và lưu trú.

FDI tiếp tục là điểm sáng với tổng vốn đăng ký đạt 33,69 tỷ USD; vốn thực hiện 11 tháng đạt 23,6 tỷ USD, tăng 8,9%, và cả hai chỉ số đều cao nhất trong vòng 5 năm. Đáng chú ý, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa tiếp tục bứt phá khi xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước, đưa thặng dư thương mại quý III lên 3 tỷ USD, gấp đôi so với nửa đầu năm.

Ở cấp độ ngành, nhiều “tin vui” liên tiếp xuất hiện: Xuất khẩu rau quả vượt kỷ lục 8,5 tỷ USD - mức cao nhất từ trước đến nay; xuất khẩu dệt may ước đạt 46 tỷ USD; điện tử tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với kim ngạch xuất khẩu 11 tháng đạt 143 tỷ USD, chiếm khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Việt Nam hiện nằm trong top 10 quốc gia xuất khẩu điện tử lớn nhất thế giới, ngày càng khẳng định vị thế là cứ điểm sản xuất chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê) - TS. Nguyễn Bích Lâm - nhận định: Những kết quả đạt được trong năm 2025 cho thấy nội lực của nền kinh tế vẫn bền bỉ, khả năng thích ứng vẫn mạnh mẽ và dư địa cải cách còn rất lớn. Nếu biết chuyển hóa khó khăn thành động lực, biến thách thức thành cơ hội để hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và đầu tư có trọng tâm, Việt Nam hoàn toàn có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng mới vững chắc hơn.

Năm 2026: Triển vọng sáng từ nội lực và ổn định vĩ mô

Giai đoạn 2026-2030, Chính phủ đặt mục tiêu: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030; trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; quy mô GDP thuộc nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới, đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. Trong đó, năm 2026 không chỉ là năm khởi đầu mà còn là năm bản lề cho cả giai đoạn tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo GS,TS. Vũ Minh Khương - Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Singapore, Việt Nam đã có nền tảng ổn định vĩ mô và năng lực hội nhập tốt hơn nhiều nền kinh tế mới nổi, song yếu tố quyết định nằm ở cải cách thể chế và chuyển đổi năng suất. Nếu tập trung mạnh mẽ vào hai trụ cột này, tốc độ tăng trưởng của Việt Nam có thể vượt kỳ vọng.

Giám đốc Economica Việt Nam - TS. Lê Duy Bình - cho rằng tăng trưởng năm 2026 nhiều khả năng sẽ cao hơn năm 2025 nếu Việt Nam tiếp tục điều hành chính sách vĩ mô linh hoạt, đồng thời kiểm soát tốt các rủi ro về tiền tệ, lạm phát và nợ công. “Năng lực nội sinh đã cải thiện rõ rệt, cùng với ổn định chính trị - xã hội, niềm tin tiêu dùng trong nước và uy tín quốc tế ngày càng cao của doanh nghiệp Việt Nam sẽ là những trụ cột giúp nền kinh tế đứng vững. Đây chính là bệ đỡ quan trọng cho tăng trưởng năm 2026” - ông Bình nhấn mạnh.

Theo ông Vũ Bình Minh, nhiều “điểm tựa” cho năm 2026 đã hình thành khá rõ nét. Chỉ số PMI tổng thể duy trì ở mức mở rộng 53,8 điểm trong tháng 11; đặc biệt, đơn đặt hàng xuất khẩu mới tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn trong tháng thứ hai liên tiếp. Bên cạnh đó, Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư công, nhất là vào các dự án hạ tầng trọng điểm; chi tiêu công cho hạ tầng chiếm khoảng 6-7% GDP, cao hơn nhiều quốc gia trong khu vực, trở thành động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng.

Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán SSI - ông Phạm Lưu Hưng - cũng nhấn mạnh, kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm khoảng 315 tỷ USD, gấp hơn 2 lần giai đoạn trước. Riêng năm 2026, quy mô vốn đầu tư công giải ngân rất lớn, có khả năng dẫn dắt đầu tư tư nhân, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ hơn cho toàn nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TTC Đặng Văn Thành đánh giá, năm 2026 sẽ mở ra một “đường đua mới” của nền kinh tế Việt Nam - nơi doanh nhân và khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò trung tâm của tăng trưởng. Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được xem là cú hích quan trọng, thể hiện sự đồng hành mạnh mẽ giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong mục tiêu phát triển bền vững.

Giới chuyên gia đồng thuận rằng, năm 2026 không chỉ là câu chuyện của các con số tăng trưởng, mà còn là “phép thử” về chất lượng cải cách, năng lực điều hành và tầm nhìn phát triển dài hạn của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới./.

HỒNG NHUNG