Phía sau chương trình Xây Tết: Những phận người lặng lẽ mưu sinh

Nặng gánh mưu sinh

Trong dòng người tham dự Chương trình Xây Tết 2026 dành cho lao động đô thị vào ngày 5/1, chị Huỳnh Thị Bích Dung (50 tuổi) đến cùng cậu con trai út Huỳnh Bá Hải (sinh năm 2020). Hai mẹ con đứng chờ đến lượt nhận quà, lặng lẽ như nhiều công nhân khác. Ít ai biết rằng, với chị Dung, đây là một trong số rất ít buổi chiều hiếm hoi hai mẹ con có mặt cùng nhau.

Công việc của chị Dung là chăm sóc cây xanh, tỉa cành, bón phân, tạo cảnh quan đô thị cho Tp.HCM. Tuy đây là công việc âm thầm, ít ai để ý, nhưng nếu thiếu đi, những mảng xanh của Thành phố sẽ nhanh chóng trở nên cằn cỗi.

Chị Huỳnh Thị Bích Dung (50 tuổi) đến cùng cậu con trai út Huỳnh Bá Hải (5 tuổi).

Chia sẻ với PV Người Đưa Tin, chị Dung cho biết, chị vào làm công nhân cây xanh từ năm 2011, đến này đã hơn 13 năm. Công việc của chị gắn với những hàng cây, những công trình xanh, cả những ca trực xuyên lễ, Tết.

Không có chồng bên cạnh, mọi gánh nặng dồn cả lên đôi vai người phụ nữ đã bước qua nửa đời người. Khi đi làm, chị gửi con cho hàng xóm, cho trường. Có những giai đoạn công trình xa, chị phải gửi con từ sáng đến tối, thậm chí gửi ngày gửi đêm.

“Mới đẻ ra là gửi cô giáo mầm non nuôi luôn, để mình đi làm công trình, có lúc đi cả tháng mới về”, chị chia sẻ.

Chị cho biết bản thân vừa làm mẹ, làm cha, là trụ cột kinh tế, trụ cột tinh thần duy nhất trong gia đình 3 mẹ con. Người con lớn sinh năm 2015, đang học lớp 5 và con nhỏ mới hơn 5 tuổi.

Thu nhập của công nhân không cao, nhưng tiền gửi trẻ mỗi tháng gần 4 triệu đồng, có thời điểm, tiền giữ con gần bằng nửa tháng lương. Chị Dung chấp nhận, vì không còn cách nào khác. “Là mẹ đơn thân, mình không có quyền chọn dễ. Chỉ chọn cái nào con được an toàn là mình làm", chị nói.

Chị hiếm khi than trách, nhưng khi nhắc đến những lúc không đủ trang trải, giọng chị chùng xuống, ánh mắt đỏ hoe.

“Cũng có lúc bất lực trước cuộc sống khắc nghiệt này chứ. Người ta có chồng mà nuôi một đứa còn kêu trời, mình một mình nuôi hai đứa… Nhưng rồi cũng phải ráng. May mắn là năm nay, trường của con chị miễn học phí, nghe vậy mừng dữ lắm”, chị tâm sự, như thể vừa trút được một gánh nặng.

Ngoài giờ làm, chị tranh thủ bán hàng online để có thêm thu nhập. Khi thì sắn dây gửi từ quê, khi thì hàng mối cho nhà hàng. Có tháng lời được hơn một triệu đồng, số tiền không lớn, nhưng đủ để chị xoay xở tiền sữa, tiền học, tiền trọ.

Khi được hỏi có bao giờ muốn bỏ cuộc không, chị lắc đầu. Chị nói: “Không dám bỏ. Bỏ là con mình khổ. Nếu không trụ nổi ở thành phố, tôi về quê trồng trọt, chăn nuôi. Còn cần vốn lo cho con thì bán đất cũng được”. Nói đến đó, chị im lặng một lúc lâu.

Em Huỳnh Bá Hải ngồi cùng mẹ, em không hỏi Tết là gì, cũng không hỏi vì sao mẹ phải đi làm những ngày người khác nghỉ. Ở tuổi lên 5, điều em quen nhất có lẽ là nhịp sống của một người mẹ luôn phải đi nhanh hơn thời gian.

Hơn 13 năm chăm cây cho Thành phố, chị Dung chưa từng nghĩ sẽ đổi việc. Chị cho biết: “Làm hoài thôi. Lương không đủ thì mình kiếm thêm. Miễn con mình có ăn, có học, không phải chịu khổ giống mình là được”.

Ở độ tuổi 50, chị Dung không còn sức khỏe tốt như trước. Công việc chăm sóc cây xanh đòi hỏi đi bộ nhiều, mang vác, làm ngoài nắng. Nhưng chị vẫn bám việc, bởi ngoài công việc này, chị không có nghề khác, cũng không thể chấp nhận rủi ro mất thu nhập khi đang nuôi con nhỏ một mình.

Chị Dung chia sẻ, nhiều năm nay, dịp nghỉ Tết nguyên đán của gia đình chị diễn ra vội vàng. Chị tranh thủ về quê vài ngày trước Tết, sau đó quay lại Tp.HCM để trực vào các ngày 30, mùng 2, mùng 4.

Một đời bám việc vì con

Câu chuyện của mẹ con chị Dung không phải là cá biệt. Tại các đô thị lớn như Tp.HCM, rất nhiều gia đình công nhân làm việc trong lĩnh vực hạ tầng, môi trường, xây dựng… phải chấp nhận đánh đổi thời gian sum họp để duy trì cuộc sống mưu sinh. Những đứa trẻ lớn lên bên ca làm của cha mẹ, quen với lịch sinh hoạt không cố định và những dịp nghỉ lễ, Tết thiếu vắng.

Cách đó không xa, chị Phan Thị Thanh Hoa (53 tuổi, quê Đồng Tháp), công nhân chăm sóc cây xanh, cũng lần đầu được tham gia chương trình Xây Tết.

Chị Hoa cho biết, bản thân có hơn chục năm gắn bó với công việc chăm sóc cây xanh đô thị, đã quen với nắng gắt, với những ngày làm việc kéo dài từ 7h30 sáng đến 5h chiều. Công việc của chị không chỉ là tưới nước, nhổ cỏ, mà còn trực tiếp vận hành máy cắt cỏ lớn - loại máy thường do nam công nhân đảm nhiệm.

“Tổ tôi có 5 người, chỉ có một mình tôi là nữ là làm mấy việc nặng đó”, chị nói. Trong khi các nữ công nhân khác chủ yếu quét lá, nhổ cỏ, thì chị Hoa đảm nhận cắt cỏ gốc lớn, bờ mé cây, những phần việc đòi hỏi sức khỏe và chịu nắng liên tục.

Chị Phan Thị Thanh Hoa (53 tuổi, quê Đồng Tháp) đang được tình nguyện viên cắt tóc tại chương trình Xây Tết 2026.

Thời gian nghỉ ngơi trong ngày của chị rất ít. Buổi trưa nghỉ khoảng một giờ, nhưng thực tế chỉ có thể ngả lưng chừng 15 phút. “Làm riết rồi quen, nhưng nói không mệt là nói không đúng”, chị cười.

Nỗi lo lớn nhất của chị Hoa lúc này không phải là ca trực xuyên suốt, mà là chuyện học hành của con. Con trai út của chị đang học lớp 12, chuẩn bị thi đại học. Mỗi tháng, tiền học chính khóa và học thêm đã ngốn khoảng 5–6 triệu đồng. “Con đang ôn thi học sinh giỏi cấp thành phố, rồi chuẩn bị thi đại học nữa. Mà học lớp 12 thì tốn kém lắm”, chị Hoa chia sẻ.

Thu nhập từ công việc cây xanh chỉ vừa đủ trang trải sinh hoạt và học phí cho con. “Càng ngày càng thấy vất vả hơn, nhưng con tới đoạn này rồi, mình cũng cần cố gắng hơn”, chị nói.

Nhiều công nhân tham dự chương trình Xây Tết 2026 với những câu chuyện cuộc sống khác nhau.

Những câu chuyện như vậy không hề hiếm thấy tại Xây Tết 2026. Chia sẻ tại chương trình, đại diện ban tổ chức cho rằng nhiều lao động tham gia không chỉ để nhận quà, mà để được lắng nghe, được nhìn thấy những hy sinh phía sau công việc thường ngày.

Với nhiều người mẹ công nhân, đặc biệt là mẹ đơn thân, những dịp nghỉ lễ, nghỉ Tết không chỉ là chuyện sum họp mà còn là bài toán sinh kế, ca trực và chi phí học hành cho con.

Mỹ Hậu