Phía sau những lời khen 'có cánh' cho xe Trung Quốc có phải màu hồng?

Triển lãm ôtô Bắc Kinh đang diễn ra tại Trung Quốc. Và những ngày qua, truyền thông ngành xe từ khắp nơi trên thế giới đổ về Trung Quốc, dành rất nhiều lời khen cho sự kiện được xem là "lớn nhất ngành công nghiệp ôtô toàn cầu" này cũng như những mẫu xe Trung Quốc.

Những lời khen có cánh

"Không thể nghĩ Trung Quốc có thể làm những chiếc xe đỉnh đến cỡ như vậy", "rất là tuyệt vời" là những lời khen mà truyền thông khắp mọi nơi đang dành cho các mẫu xe xuất hiện tại triển lãm ôtô Bắc Kinh 2026.

Từ giữa tháng 4, các trang truyền thông phương Tây như Electrek, Carscoops hay Car and Drivers đã dồn toàn bộ sự chú ý về sự kiện này. Chỉ sau 2 ngày sự kiện diễn ra, các bài viết từ những trang tin có tiếng trong giới xuất hiện hàng loạt với tựa đề gây sốc như "kẻ chiếm lĩnh ngành xe toàn cầu" hay "Trung Quốc sẽ là bá chủ thị trường ôtô".

Tâm điểm của triển lãm và những lời khen truyền thông hướng đến các mẫu xe concept, những chiếc sedan siêu sang. Ảnh: Electrek, Lynk & Co, Peugeot-BAIC, BYD.

Một số nhà sáng tạo nội dung, người có sức ảnh hưởng trong ngành xe Việt cũng đến đất nước tỷ dân tham dự sự kiện.

Và sau đó, không khó để ta nhìn thấy những video, bài viết "có cánh" dành cho các concept, xe mới được các KOL đăng tải như "đẳng cấp tối thượng" hay "đại diện tiêu biểu sáng chói".

Đương nhiên không thể phủ nhận, ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc, đặc biệt là mảng xe năng lượng mới, đang phát triển ấn tượng. Thế nhưng liệu đằng sau những lời khen có cánh, ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc có tràn ngập màu hồng?

Đằng sau lời khen là "bão tố"?

Nhìn vào thực tế, nếu bỏ qua những mẫu concept chưa thành hình, thị trường ôtô Trung Quốc vẫn đang tồn đọng những khó khăn kéo dài, đặc biệt là khủng hoảng cung vượt cầu.

Theo thống kê trước đó, trong quý I/2026, doanh số ôtô tại đất nước tỷ dân đã giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong tháng 3, lượng xe tiêu thụ nội địa giảm 15,2%, đánh dấu tháng thứ 6 liên tiếp doanh số ôtô tại đất nước tỷ dân lao dốc.

Xe động cơ đốt trong sụt giảm 15,7% lượng xe bán ra, do ảnh hưởng bởi chi phí xăng dầu. Ôtô năng lượng mới gồm xe thuần điện và plug-in hybrid (PHEV) cũng tiếp đà giảm 14,4% so với cùng kỳ.

Theo truyền thông quốc gia này dự đoán, doanh số, biên lợi nhuận ngành công nghiệp ôtô nội địa dự kiến tiếp tục đi ngang hoặc đi xuống trong thời gian tới.

Cuộc chiến giá kéo dài từ các ông lớn, khiến thị trường nội địa rơi vào tình trạng dư thừa nguồn cung trầm trọng. Áp lực đè nặng lên các đại lý trong nước bởi xe mới vẫn đều đặn xuất xưởng hàng ngày, trong khi lượng tồn kho chưa thể thanh lý.

Doanh số xe điện nội địa Trung Quốc tiếp tục giảm trong tháng 3. Ảnh: Reuters.

Cũng trong thời điểm đó, Trung Quốc đã cắt các ưu đãi thuế, ưu đãi giá dành cho xe điện, khiến người dùng tỏ ra thận trọng hơn khi lựa chọn ôtô điện nội địa. Các ông lớn ngành xe Trung Hoa cũng không hề đứng yên. Họ hiểu rõ việc không thể chỉ dựa dẫm vào doanh số ôtô nội địa, đặc biệt trong thời điểm bão hòa như hiện tại.

Vì vậy, BYD, Geely, Chery hay GWM bắt đầu chọn cách đánh cược vào việc xuất khẩu xe ra các thị trường quốc tế.

Không dễ để ra biển lớn

Để giải quyết bài toán doanh số, các thương hiệu ôtô lớn tại Trung Quốc dần chọn mở rộng thị trường sang các nước phương Tây, với tham vọng chinh phục thị trường xe toàn cầu.

Ta có thể thấy sự xuất hiện của các mẫu SUV của Chery như Jaecoo J7 tại Anh, những bản ký kết thành lập trung tâm sản phẩm (R&D) của Xiaomi tại Munich (Đức), những "kỷ lục" mới được xác lập bởi BYD tại Nürburgring (Đức) hay những thương vụ thâu tóm của Geely lên các hãng xe từng thuộc về lục địa già như Lotus hay Volvo.

Tất cả, đều cho thấy nỗ lực của các ông lớn Trung Quốc trong giấc mơ bành trướng sức ảnh hưởng ra khỏi quê nhà. Doanh số lượng xe xuất khẩu của các thương hiệu này có tăng không? Chắc chắn là có.

Những chuyến hàng từ BYD nhập khẩu vào Brazil từ cuối năm 2025. Ảnh: Reuters.

Nhìn vào thống kê năm 2025 của Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc, làn sóng xuất khẩu đã chạm mốc 5,8 triệu chiếc, tăng gần 20% so với năm trước đó.

Nếu chỉ nhìn vào những con số trên giấy, có thể thấy các hãng Trung Quốc dường như vẫn ổn, nhưng thực tế biển lớn ngoài kia khắc nghiệt hơn nhiều so với "chiếc ao" ở quê nhà, nơi người dân sẵn sàng đón nhận xe nội địa.

Các thương hiệu xe từ Trung gần như không thể thâm nhập vào thị trường Mỹ, khi các chính sách thuế nhập khẩu tăng cao từ chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm chống lưng cho thương hiệu nội địa.

Tại châu Âu, doanh số của các hãng xe Trung có tăng, nhưng cũng chỉ đang là "hạt cát" nếu đặt cạnh các tập đoàn có nền tảng lâu đời như Volkswagen Group hay Toyota, BMW.

Tia sáng của các thương hiệu Trung Quốc xuất hiện ở số ít thị trường như Indonesia hay Thái Lan.

Còn ở Việt Nam, BYD vẫn đang gặp khó khi phải xoay chuyển bài toán xe điện sang xe hybrid trước sức ép từ hãng nội địa.

Các hãng xe thuộc Geely Auto hay Omoda & Jaecoo cho thấy vài tia sáng nhờ Geely EX2 hay Lynk & Co 06, Jaecoo J7, Omoda C5 nhưng vẫn chưa đủ để đặt lên bàn cân với các hãng xe từ Nhật Bản, Hàn Quốc.

Nhìn toàn diện, những gì đang diễn ra là không đủ để các hãng xe Trung Quốc tạo được sức ảnh hưởng mạnh trên bản đồ xe toàn cầu.

Cần gì ngoài những lời khen?

Có thể nhận ra trong xuyên suốt những ngày qua, các thương hiệu xe Trung Quốc tại triển lãm đều đang được khen bởi những màn trình diễn.

Nhưng như đã nói, thực tế về doanh số cho thấy, các lời khen này chưa thể biểu trưng cho sự "bành trướng" hay "thống trị" như những gì truyền thông hay các KOL vẽ ra.

Người ta có thể ồ à, ngạc nhiên hay thích thú bởi những cú xoay tròn, bật nhảy hay lắc lư của các mẫu xe, nhưng sau cùng, chúng chỉ là những công nghệ mua vui, là hiệu ứng truyền thông, và vẫn chưa mang lại giá trị ở điều kiện sử dụng thực tế.

Những bộ pin khổng lồ, sạc siêu nhanh, cũng đang là món hàng trưng bày, chưa được thương mại hóa. Những chiếc SUV hầm hố, thời thượng vẫn còn hình dáng đâu đó của các mẫu xe quen thuộc từ châu Âu.

Dreame Nebula Next 01 xuất hiện tại triển lãm. Ảnh: Auto home.

Ví dụ như chiếc Freelander 8 SUV trông như phiên bản thấp hơn từ Land Rover Defender, hay siêu xe Dreame Nebula Next 01 dường như được lấy cảm hứng từ Bugatti Chiron.

Với với thị trường Việt Nam, làn sóng từ triển lãm Bắc Kinh 2026 mang đến cả cơ hội lẫn những thách thức về niềm tin tiêu dùng. Việc các hãng xe Trung Quốc dồn dập tiến quân vào Việt Nam với những cam kết về công nghệ vượt trội và giá bán cạnh tranh là một thực tế không thể phủ nhận. Tuy nhiên, tương tự câu chuyện tại "biển lớn" quốc tế, sự ồ à và những lời khen đều xuất hiện, nhưng doanh số bán vẫn chưa thể hiện được tín hiệu đủ tích cực để các hãng an tâm.

Sự thành bại của các thương hiệu này tại Việt Nam sẽ không nằm ở những tính năng trình diễn như xe xoay tròn hay nhún nhảy, mà phụ thuộc vào những giá trị nền tảng, gồm mạng lưới trạm sạc, độ bền linh kiện và sự ổn định của hệ thống hậu mãi.

Nhìn chung những lời khen có cánh này không sai, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh màn trình diễn hoành tráng của các thương hiệu tại triển lãm ôtô Bắc Kinh. Và các hãng xe Trung cũng yêu thích những lời khen này.

Nhưng nếu chỉ 'say men' trong những lời khen, các ông lớn từ thị trường tỷ dân sẽ mãi lạc lối trong những công nghệ "vô thực", những sáng tạo thiếu tính ứng dụng và những bài toán doanh số hóc búa chưa không có lời giải.

Còn làm thế nào để "thống trị" hay "bành trướng" như những lời có cánh được nhận lấy trong những ngày qua, có lẽ chính các hãng xe cần tự tìm ra câu trả lời cho riêng mình.