Philippines tìm cách giữ nhịp học giữa những mùa thiên tai

Đề xuất này nhận được sự ủng hộ của Phủ Tổng thống Philippines, nhằm giảm thời gian học tập bị gián đoạn. Động thái được đưa ra sau nhiều lần các trường phải tạm dừng học trực tiếp trong 3 tuần qua do mưa lớn trong mùa gió mùa Tây Nam và các cơn bão nhiệt đới.

Riêng ngày 19/8, hơn 9.000 trường công lập tại 15 khu vực đã phải tạm dừng học trực tiếp do mưa lớn và áp thấp nhiệt đới Neneng.

Hai học sinh trở lại lớp học để lấy đồ đạc tại Trường Cao đẳng Trung tâm Pampanga bị ngập do mưa mùa gió mùa ở Apalit, Philippines, ngày 20/8. (Nguồn: Getty Images)

Bộ trưởng Giáo dục Sonny Angara cho rằng chính sách này thực tế hơn việc áp dụng lệnh tạm dừng trên diện rộng, khiến toàn bộ thành phố hoặc địa phương phải đóng cửa ngay cả khi các trường vẫn khô ráo và đủ an toàn để tổ chức dạy học.

Theo ông Angara, học sinh cần trở lại trường ngay khi điều kiện cho phép. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng khả thi, chẳng hạn khi trường học được sử dụng làm nơi sơ tán hoặc bị hư hại do bão, động đất, khiến việc tổ chức lại lớp học không thể diễn ra ngay lập tức.

Gián đoạn học tập ngày càng nghiêm trọng

Tình trạng này cho thấy giáo dục Philippines đang phải đối mặt với một vấn đề lớn hơn là thời tiết cực đoan đang ngày càng gây gián đoạn việc học.

Học sinh lội qua dòng nước ngập tại góc giao đường Taft và UN ở Manila năm 2025. (Nguồn: The Philippine STAR)

Ủy ban Quốc hội thứ hai về Giáo dục (EdCom 2) cảnh báo tình trạng liên tục tạm dừng lớp học do thời tiết xấu có thể khiến cuộc khủng hoảng giáo dục của Philippines trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo ủy ban, mỗi năm Philippines mất trung bình 40-50 ngày học do nhiều nguyên nhân gián đoạn khác nhau. Con số này tương đương 22-29% tổng số ngày của một năm học, vốn trung bình khoảng 180 ngày.

Bộ trưởng Angara cho biết riêng năm học 2023-2024, các trường công lập đã mất tới 53 trong tổng số 179 ngày giảng dạy do thời tiết xấu và các nguyên nhân gián đoạn khác.

EdCom 2 cho biết việc thường xuyên tạm dừng học trong năm học này khiến học sinh bị mất lượng kiến thức tương đương từ nửa năm đến cả một năm học, đồng thời điểm Toán và Khoa học của học sinh lớp 4 giảm 12-14%.

Xây dựng hệ thống giáo dục thích ứng với khí hậu

Trước tình trạng trên, một trong những giải pháp có thể được tính đến là tiếp tục điều chỉnh lịch năm học để bù đắp thời gian bị mất. Tuy nhiên, EdCom 2 không khuyến nghị phương án này, đặc biệt khi DepEd vừa chuyển sang mô hình 3 học kỳ trong năm nay.

Mô hình mới được thiết kế để mỗi học kỳ có khoảng 55 ngày học, đồng thời đã tính đến khả năng phải tạm dừng lớp học trong một số ngày.

Giáo viên hướng dẫn học sinh trong ngày khai giảng năm học mới tại một trường tiểu học ở Manila, ngày 8/6. (Nguồn: Getty Images)

Thay vì tiếp tục thay đổi lịch học, EdCom 2 kêu gọi xây dựng một hệ thống giáo dục có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo đó, các trường không nên phụ thuộc hoàn toàn vào hình thức học trực tiếp và cần tính đến thực tế Philippines là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu.

Giám đốc điều hành EdCom 2, Tiến sĩ Karol Mark Yee, cho biết một hệ thống giáo dục thích ứng với khí hậu cần duy trì hình thức học từ xa bằng tài liệu từng được áp dụng trong thời kỳ COVID-19. Khi đó, các trường cung cấp tài liệu để học sinh tự học tại nhà.

Cách làm này giúp hạn chế gián đoạn quá trình học tập, bởi chỉ một ngày mất tiết học cũng có thể khiến học sinh bị hụt kiến thức và chịu những ảnh hưởng đáng kể đến kết quả học tập.

“Chúng ta biết biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục tồn tại. Và đáng tiếc là những tác động của nó sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn do những thách thức sắp tới”, ông Yee cho biết.

Nếu trường học được xây dựng đủ kiên cố để chống chịu thiên tai hoặc được trang bị công nghệ phù hợp để hỗ trợ dạy học trực tuyến, những gián đoạn do thời tiết sẽ không nhất thiết dẫn đến mất thời gian học tập. Khi thời tiết không cho phép học trực tiếp, các trường có thể chuyển sang hình thức học kết hợp và tổ chức lại lớp học trực tiếp khi điều kiện an toàn.

Cần cải cách mang tính hệ thống

Tuy nhiên, để mô hình này trở thành hiện thực, Philippines trước hết phải giải quyết những hạn chế về cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục.

Toàn cảnh Trường THPT Quốc gia Tarlac nhìn từ trên cao, một trong những hệ thống trường THPT công lập đầu tiên và lâu đời nhất Philippines. (Nguồn: Getty Images)

Theo bài viết, việc phân bổ và sử dụng nguồn lực dành cho cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục vẫn còn những hạn chế. Một phần nguồn lực được sử dụng cho các dự án cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu hoặc các khoản mua sắm với chi phí cao, trong khi lẽ ra có thể được đầu tư vào việc xây dựng trường học kiên cố hơn, đồng thời trang bị máy tính, máy tính xách tay và các thiết bị cần thiết. Những nguồn lực này sẽ góp phần giúp các trường công lập duy trì hoạt động dạy học với mức gián đoạn thấp nhất.

Bên cạnh đó, Philippines đang thiếu nghiêm trọng 165.443 phòng học và 56.050 giáo viên, những nguồn lực thiết yếu để giải quyết cuộc khủng hoảng giáo dục.

DepEd cho biết cơ quan này vẫn lạc quan rằng Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. sẽ phê duyệt chính sách phân quyền theo từng địa bàn thông qua một sắc lệnh hành pháp trước cuối năm nay, qua đó bảo đảm sự ổn định lâu dài cho giáo dục cơ bản.

Tuy nhiên, những vấn đề của ngành giáo dục Philippines đòi hỏi các cải cách mang tính hệ thống, thay vì chỉ một chính sách hành chính.

Ông Marcos có thể cho rằng khoản ngân sách kỷ lục 1.350 tỷ Peso dành cho giáo dục trong tổng ngân sách quốc gia 6.793 tỷ Peso năm nay thể hiện cam kết của chính quyền trong việc “nuôi dưỡng các thế hệ sẵn sàng cho tương lai, hướng tới phát huy tối đa tiềm năng của đất nước”.