Phó Bí thư Thành ủy Đồng Nai Võ Tấn Đức: Quyết liệt thực hiện các dự án, tái định cư đi trước một bước để an dân

Thành phố Đồng Nai đang và sẽ triển khai nhiều dự án hạ tầng có ý nghĩa chiến lược. Để các dự án bảo đảm tiến độ, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (TĐC) và giải phóng mặt bằng (GPMB) được xác định là khâu có tính chất quyết định. Vừa qua, Ban Thường vụ Thành ủy đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ TĐC (Ban Chỉ đạo) nhằm tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, Phó Bí thư Thành ủy, Trưởng ban Chỉ đạo VÕ TẤN ĐỨC nhấn mạnh các yêu cầu: Đảm bảo quỹ tái định cư, xác định giá đất nhanh, quản lý tiến độ đến bằng công nghệ và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả bàn giao mặt bằng.

Tạo chuyển biến từ khâu chỉ đạo

*Thưa đồng chí, việc Thành ủy thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ TĐC có ý nghĩa như thế nào khi thành phố đang triển khai nhiều dự án lớn?

- Thành phố Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu phát triển rất lớn, với hàng loạt công trình hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp, logistics, đường sắt và các dự án liên kết vùng đồng loạt được triển khai. Đây là những dự án có ý nghĩa chiến lược, trực tiếp mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối, thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân.

Trong quá trình đó, công tác bồi thường, hỗ trợ, TĐC và GPMB là một trong những khâu có tính chất quyết định. Có mặt bằng thì dự án mới triển khai được; mặt bằng chậm thì tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư và hiệu quả sử dụng nguồn lực cũng bị ảnh hưởng.

Vì vậy, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan nông nghiệp và môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất hay chính quyền địa phương có dự án mà là nhiệm vụ chính trị chung của cả hệ thống chính trị thành phố.

Việc thành lập Ban Chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Thành ủy trong việc tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc; bảo đảm công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, TĐC được thực hiện đúng quy định, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng.

Ban Chỉ đạo không chỉ làm nhiệm vụ đôn đốc, kiểm tra mà phải thực sự là đầu mối nhận diện đúng những điểm nghẽn, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý từng vấn đề. Từng thành viên phải gắn trách nhiệm của mình với kết quả công việc, không chờ đến khi có văn bản đôn đốc mới thực hiện.

Không để điểm nghẽn kéo dài

*Đồng chí đánh giá như thế nào về công tác bồi thường, GPMB và TĐC thời gian qua? Đâu là những vấn đề cần tập trung khắc phục?

- Phải khẳng định, công tác bồi thường, hỗ trợ, TĐC và GPMB có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của thành phố. Đây không chỉ là một khâu trong quá trình triển khai dự án mà còn là điều kiện quyết định tiến độ đầu tư công, thu hút đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng, khai thác nguồn lực đất đai và tạo dư địa tăng trưởng mới.

Thời gian qua, UBND thành phố, các sở, ban, ngành, Trung tâm Phát triển quỹ đất, các Ban Quản lý dự án và cấp ủy, chính quyền các xã, phường đã có nhiều cố gắng. Một số dự án đã tháo gỡ được những khó khăn kéo dài; công tác kiểm đếm, xác lập hồ sơ, phê duyệt phương án bồi thường, bố trí TĐC và bàn giao mặt bằng có chuyển biến.

Tôi ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và địa phương đã trực tiếp bám địa bàn, làm việc với từng hộ dân, xử lý từng hồ sơ, từng trường hợp cụ thể.

Tuy nhiên, nhìn tổng thể, tiến độ GPMB của một số dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Một số khó khăn, vướng mắc đã được nhận diện từ nhiều tháng nhưng xử lý còn chậm; sự phối hợp giữa các cơ quan có lúc chưa đồng bộ. Việc xác định nguồn gốc đất, giá đất, tài sản trên đất, điều kiện TĐC và xử lý các trường hợp pháp lý phức tạp còn mất nhiều thời gian.

Đáng lưu ý, có những nội dung thuộc thẩm quyền của sở, ngành hoặc địa phương nhưng chưa được chủ động giải quyết, còn tâm lý chờ đợi, xin ý kiến cấp trên. Có dự án chưa xây dựng được đường găng tiến độ cụ thể cho từng công việc, từng khu vực, từng hộ dân nên khi một khâu chậm sẽ kéo theo chậm toàn bộ dự án.

Tình trạng này phải được khắc phục ngay bằng những cách làm mới, bài bản và mang tính đột phá. Phải chuyển mạnh từ cách làm “xử lý hồ sơ” sang “quản trị tiến độ”. Từng dự án phải xác định rõ còn bao nhiêu diện tích phải thu hồi, bao nhiêu hộ chưa kiểm đếm, bao nhiêu phương án chưa phê duyệt, bao nhiêu hộ chưa nhận tiền, bao nhiêu trường hợp phải bố trí TĐC và từng vướng mắc thuộc thẩm quyền của cơ quan nào.

Không thể báo cáo chung chung là “đang thực hiện”, “đang phối hợp” hay “đang xin ý kiến”. Mỗi khó khăn phải gắn với một cơ quan xử lý, một người chịu trách nhiệm và một thời hạn hoàn thành cụ thể.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng Ban chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư thành phố Đồng Nai họp với các thành viên ban chỉ đạo. Ảnh: Hoàng Lộc

Tái định cư phải đi trước một bước

*Trong công tác GPMB, vấn đề người dân đặc biệt quan tâm là bồi thường, hỗ trợ và nơi ở mới. Thành ủy xác định yêu cầu này như thế nào, thưa đồng chí?

- Quan điểm xuyên suốt của thành phố là phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân theo quy định của pháp luật. Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, phải thực hiện đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch, khách quan; đồng thời quan tâm đầy đủ đến điều kiện sinh sống, việc làm và ổn định cuộc sống lâu dài của người dân sau khi bàn giao mặt bằng.

Khu tái định cư theo quy mô đô thị tại huyện Nhơn Trạch trước đây. Ảnh: Hoàng Lộc

Trong đó, TĐC phải được chuẩn bị chủ động, cố gắng đi trước một bước, hạn chế tối đa tình trạng đã thu hồi đất nhưng chưa bảo đảm điều kiện TĐC cho người dân.

UBND thành phố phải rà soát toàn bộ nhu cầu TĐC của các dự án, cân đối quỹ đất, tiến độ đầu tư hạ tầng và khả năng bố trí thực tế. Các khu TĐC phải bảo đảm thuận tiện trong kết nối giao thông, có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, điện, nước, giao thông, trường học, y tế và điều kiện sinh kế. Quan điểm nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, không chỉ về căn nhà hoặc lô đất, mà cả về điều kiện sống và khả năng ổn định lâu dài của người dân.

Đặc biệt, phải tính toán nhu cầu TĐC theo kế hoạch trung hạn, không để tình trạng dự án chờ TĐC rồi mới có mặt bằng, công trình chờ mặt bằng rồi mới triển khai đầu tư.

Đối với công tác vận động, tuyên truyền, cấp ủy, chính quyền cơ sở phải tăng cường gặp gỡ, đối thoại, giải thích rõ chủ trương, chính sách và quyền lợi của người dân. Những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt phải được xem xét kỹ, vận dụng đầy đủ chính sách trong khuôn khổ pháp luật.

Công tác dân vận phải đi trước một bước, không để đến khi tổ chức cưỡng chế mới tập trung tuyên truyền, vận động. Khi tiếp xúc người dân, phải công khai rõ: mục tiêu dự án, phạm vi thu hồi đất; căn cứ chính sách; quyền lợi của người dân bị thu hồi đất; phương pháp xác định giá; chính sách hỗ trợ và tái định cư. Cùng với đó, quan tâm lắng nghe, trực tiếp đối thoại để giải quyết thấu đáo kiến nghị chính đáng của người dân.

Rõ người, rõ việc, rõ thời hạn

*Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Ban Chỉ đạo sẽ tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp nào?

- Trước hết, phải rà soát, phân loại toàn bộ các dự án đang thực hiện công tác GPMB, trong đó xác định rõ các dự án trọng điểm, cấp bách; dự án sử dụng vốn đầu tư công; các dự án giao thông, hạ tầng có tính kết nối, lan tỏa; các dự án khu đô thị, khu công nghiệp, thương mại, dịch vụ và những dự án tồn tại kéo dài, có số lượng lớn hộ dân chưa bàn giao mặt bằng.

Khu công nghiệp Biên Hòa 1 mới hoàn thành giải phóng mặt bằng để chuyển đổi công năng. Ảnh: Hoàng Lộc

Đối với từng dự án phải lập bảng tiến độ chi tiết, xác định từng mốc công việc từ kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, giá đất, lập và phê duyệt phương án, chi trả, bố trí TĐC đến bàn giao mặt bằng. Từ bảng tiến độ này, lãnh đạo thành phố có thể theo dõi trực tiếp các dự án chậm, hồ sơ quá hạn để có đôn đốc, chỉ đạo kịp thời cũng như làm cơ sở đánh giá thực thi nhiệm vụ được giao, hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Cùng với đó, phải tập trung giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về thủ tục, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, quy hoạch, xây dựng, giá đất, nguồn gốc sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính, chính sách hỗ trợ và TĐC.

Nội dung nào thuộc thẩm quyền thì phải chủ động xử lý, không đẩy trách nhiệm, không chuyển vòng hồ sơ. Nội dung vượt thẩm quyền phải tổng hợp đầy đủ cơ sở pháp lý, phân tích rõ phương án và đề xuất hướng xử lý để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định; không chỉ báo cáo khó khăn mà không có đề xuất.

Ban Chỉ đạo cũng sẽ phân công thành viên trực tiếp phụ trách dự án, địa bàn. Theo Quyết định số 799-QĐ/TU, từng thành viên phải phát huy đầy đủ trách nhiệm được phân công, thường xuyên kiểm tra địa bàn, làm việc trực tiếp với đơn vị thực hiện và kịp thời báo cáo Trưởng ban Chỉ đạo những vấn đề vượt thẩm quyền.

Đối với dự án trọng điểm hoặc đang chậm tiến độ, không chỉ nghe báo cáo trên giấy mà phải kiểm tra thực địa, xác định chính xác điểm nghẽn nằm ở đâu và trách nhiệm thuộc cơ quan nào.

Giải phóng mặt bằng mở đường cho tăng trưởng

*Thành phố sẽ xử lý như thế nào đối với những trường hợp đã được tuyên truyền, vận động nhưng vẫn không bàn giao mặt bằng? Đồng thời, cơ chế kiểm tra, đánh giá trách nhiệm sẽ được thực hiện ra sao?

- Quan điểm của thành phố là bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, nhưng đồng thời cũng phải bảo đảm kỷ cương và tiến độ chung của dự án.

Dự án đường ven sông Cái đang được đẩy nhanh tiến độ sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Ảnh: Hoàng Lộc

Đối với các trường hợp đã thực hiện đầy đủ quy trình, chính sách đúng quy định, đã tuyên truyền, vận động, đối thoại nhưng vẫn cố tình không chấp hành thì phải củng cố đầy đủ hồ sơ pháp lý và thực hiện các bước thu hồi đất theo đúng quy định của pháp luật. Kiên quyết không để những hồ sơ cá biệt làm ảnh hưởng đến tiến độ chung của cả dự án.

Từ nay đến cuối năm, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phải thiết lập chế độ theo dõi tiến độ thường xuyên. Báo cáo phải ngắn gọn nhưng định lượng được kết quả: diện tích đã bàn giao, số hộ đã giải quyết, số hồ sơ còn tồn, số khu TĐC đã hoàn thành, những khó khăn mới phát sinh và trách nhiệm xử lý.

Những nội dung đã được Ban Chỉ đạo kết luận phải được tổ chức thực hiện nghiêm túc. Đến hạn mà chưa hoàn thành phải báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời gian hoàn thành.

Tôi đề nghị UBND thành phố cụ thể hóa các kết luận của Ban Chỉ đạo thành nhiệm vụ, tiến độ cụ thể đối với từng sở, ngành, đơn vị, địa phương. Các thành viên Ban Chỉ đạo chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực, địa bàn và dự án được phân công; cấp ủy, chính quyền các xã, phường phải xác định GPMB là nhiệm vụ trọng tâm, huy động cả hệ thống chính trị tham gia tuyên truyền, vận động và tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Công tác GPMB phải được đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Mặt bằng chậm thì dự án chậm; dự án chậm thì giải ngân vốn đầu tư công chậm, nguồn lực xã hội không được đưa vào nền kinh tế, nguồn thu ngân sách và dư địa tăng trưởng cũng bị ảnh hưởng.

Do đó, đối với các công trình, dự án có khả năng tạo động lực tăng trưởng, kết nối hạ tầng, phát triển đô thị, công nghiệp, logistics, thương mại - dịch vụ, phải ưu tiên nguồn lực và tập trung giải quyết mặt bằng với tinh thần khẩn trương nhất.

Tinh thần chung là việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay; việc liên ngành phải chủ động phối hợp; việc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo và đề xuất phương án xử lý. Không để hồ sơ nằm chờ, không để dự án chờ thủ tục và không để những khó khăn đã xác định nhưng kéo dài qua nhiều cuộc họp mà chưa được giải quyết.

Với các dự án trọng điểm, phải thực hiện phương châm “bám địa bàn, bám dự án, bám tiến độ, bám từng trường hợp cụ thể”, phấn đấu bàn giao mặt bằng sớm nhất có thể, góp phần đẩy nhanh tiến độ các công trình, giải ngân vốn đầu tư công, huy động nguồn lực xã hội và tạo động lực thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố năm 2026 và những năm tiếp theo.