Phổ điểm trung bình môn Ngữ văn đạt 6,5: Rubric chấm thi là bước tiến lớn

Bộ GD-ĐT sáng 1/7 công bố điểm thi và phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của khoảng 1,2 triệu thí sinh.

Phổ điểm môn Ngữ văn 2026. Nguồn: Bộ GD-ĐT

Cùng với Toán, Ngữ văn là một trong hai môn thi bắt buộc. Theo phổ điểm được công bố, điểm trung bình môn Ngữ văn đạt 6,5, giảm 0,5 điểm so với năm 2025. Điểm trung vị là 6,75, mức điểm có nhiều thí sinh đạt nhất là 7.

Toàn quốc có hơn 132.000 bài thi dưới 5 điểm, 157 bài thi bị điểm liệt và 527.891 bài thi đạt từ 7 điểm trở lên. Đáng chú ý, năm nay không có thí sinh nào đạt điểm 10 môn Ngữ văn, tương tự kỳ thi năm trước.

So sánh phổ điểm môn Ngữ Văn qua các năm. Nguồn: Bộ GD-ĐT

Đề thi hoàn thành đồng thời hai mục tiêu của kỳ thi

Đánh giá về phổ điểm năm nay, PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc, cho rằng đề thi đã hoàn thành rất tốt cả hai nhiệm vụ quan trọng của kỳ thi tốt nghiệp THPT.

"Tôi thấy rằng đề thi Ngữ văn năm nay đã hoàn thành rất tốt nhiệm vụ của mình. Thứ nhất, đã đánh giá và đo lường năng lực của học sinh để phục vụ việc xét tốt nghiệp THPT. Thứ hai, phục vụ cho việc xét tuyển vào các trường đại học."

Theo chuyên gia, với một đề thi vừa phải bảo đảm tính phân hóa, vừa đo lường chính xác năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học của thí sinh, đề thi năm 2026 đã đáp ứng tốt yêu cầu và có độ tin cậy cao.

Phổ điểm cho thấy đề thi bảo đảm công bằng giữa các vùng miền

Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, điểm nổi bật của đề thi Ngữ văn năm nay là tiếp tục kế thừa định hướng đổi mới từ năm 2025, qua đó chấm dứt tình trạng học tủ, học thuộc và học vẹt.

"Đề thi không còn đo lường việc học sinh 'nhớ được gì', 'biết cái gì' mà tập trung đánh giá xem học sinh 'làm được gì': thể hiện kỹ năng ngôn ngữ như thế nào, kỹ năng tư duy ra sao và cảm thụ văn học như thế nào."

PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp, Khoa Xã hội học -Trường Đại học Tây Bắc nhận định đề thi Ngữ văn năm 2026

Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa không chỉ giúp đánh giá đúng năng lực vận dụng của học sinh mà còn góp phần khuyến khích văn hóa đọc trong nhà trường.

Theo chuyên gia, khi đề thi được xây dựng theo hướng đánh giá năng lực thay vì kiểm tra ghi nhớ kiến thức, học sinh buộc phải phát triển khả năng đọc hiểu, tư duy và diễn đạt thay vì chỉ học thuộc các bài văn mẫu.

Một trong những băn khoăn trước kỳ thi là việc đề sử dụng nhiều ngữ liệu liên quan đến công nghệ, phát minh hiện đại hay nhân vật nước ngoài có thể tạo ra khoảng cách giữa học sinh các địa phương. Tuy nhiên, theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, kết quả phổ điểm đã cho thấy điều ngược lại.

"Ban đầu, có những lo ngại về ngữ liệu được sử dụng trong đề thi Ngữ văn năm 2026 liệu có làm giảm tính công bằng vùng miền hay không. Nhưng khi xem phổ điểm và kết quả xếp hạng, chúng tôi thấy lần đầu tiên tỉnh Lai Châu đã lọt vào top 10."

Theo bà Hoa, kết quả này cho thấy khi đề thi được xây dựng trên cơ sở đo lường những năng lực phổ quát mà Chương trình GDPT 2018 quy định, học sinh ở mọi địa phương đều có cơ hội thể hiện năng lực của mình.

Rubric chấm thi là bước tiến lớn của môn Ngữ văn

Bên cạnh đề thi, PGS.TS Bùi Thanh Hoa đặc biệt đánh giá cao việc Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng Rubric trong hướng dẫn chấm phần viết.

Theo bà, trước đây môn Ngữ văn thường chịu định kiến rằng điểm số phụ thuộc nhiều vào cảm nhận của người chấm. Tuy nhiên, rubric với hệ thống tiêu chí và mức độ yêu cầu cụ thể đã góp phần giảm sự chênh lệch giữa các giám khảo cũng như giữa các hội đồng chấm thi.

"Khi có một rubric đủ mạnh, việc chấm thi không còn thuần túy là định tính nữa mà đã có cơ sở."

Đáng chú ý, Rubric năm nay dành tỷ trọng đáng kể cho các tiêu chí về sáng tạo, diễn đạt và sử dụng ngôn ngữ. Theo chuyên gia, đây là cơ sở để phát hiện và ghi nhận những bài làm có tư duy độc lập, đồng thời tạo động lực để giáo viên và học sinh thay đổi cách dạy, cách học môn Ngữ văn.

Bà Hoa cũng cho rằng Rubric không chỉ nên được sử dụng trong các kỳ thi mà cần được áp dụng thường xuyên trong quá trình dạy học, bởi đây là công cụ hướng tới hình thành hình mẫu người học Văn đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới.

Kiên định với đổi mới để hình thành năng lực cho học sinh

Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Chương trình GDPT 2018 đặt mục tiêu phát triển đồng thời năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học cho học sinh.

Năng lực ngôn ngữ bao gồm khả năng nghe, nói, đọc, viết; trong khi năng lực văn học giúp học sinh hình thành cảm xúc thẩm mỹ, biết cảm nhận thiên nhiên, đất nước và con người.

Bà Hoa cho rằng khi đề thi được thiết kế theo hướng đánh giá năng lực và việc chấm thi được thực hiện bằng Rubric khoa học, học sinh sẽ được định hướng phát triển đúng những phẩm chất và năng lực cần thiết.

"Tôi thấy rằng việc dạy học Ngữ văn trong nhà trường, chúng ta đã đi một con đường mới, đã đúng hướng và cần phải tiếp tục kiên định, kiên trì và kiên nhẫn với những điều có thể còn mới mẻ."

Theo chuyên gia, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá không chỉ phục vụ một kỳ thi mà còn góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai. Vì vậy, giáo viên cần tiếp tục kiên định với định hướng đổi mới đã và đang được triển khai trong dạy học Ngữ văn ở trường phổ thông.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa cho rằng đề thi Văn năm nay chấm dứt học tủ, học vẹt, bảo đảm công bằng với mọi thí sinh