Phở Hà Nội trước cơ hội vươn tầm di sản nhân loại

Chiều 24/7, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức buổi làm việc nhận diện di sản văn hóa phi vật thể "Phở" phục vụ xây dựng hồ sơ khoa học trình UNESCO, với sự tham gia của đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, Cục Di sản Văn hóa, Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cùng lãnh đạo các sở văn hóa của nhiều tỉnh, thành phố. Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng để Hà Nội tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO ghi danh di sản "Phở".

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn giá trị truyền thống, Hà Nội còn hướng đến việc đưa phở trở thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa. Cùng ngày, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam phát động Cuộc thi "Sáng tạo IP văn hóa từ di sản văn hóa phi vật thể 'Phở' Hà Nội".

Lễ phát động cuộc thi "Sáng tạo IP văn hóa từ di sản văn hóa phi vật thể 'Phở' Hà Nội".

Cuộc thi khuyến khích tổ chức, cá nhân, đặc biệt là giới trẻ, sáng tạo các sản phẩm trí tuệ dựa trên cảm hứng từ phở Hà Nội như ký họa, ảnh, video ngắn, video shorts, sản phẩm truyền thông số, bộ nhận diện di sản và các ý tưởng phát triển IP văn hóa. Theo Ban tổ chức, những tác phẩm này góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô, tạo thêm nguồn tư liệu phục vụ truyền thông, du lịch và kinh tế sáng tạo.

Sáng tạo IP về văn hóa là quá trình chuyển hóa các chất liệu di sản, truyền thống hoặc biểu tượng văn hóa thành các thương hiệu, hình ảnh, câu chuyện và sản phẩm có bản quyền riêng

Phát biểu tại lễ phát động, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết: “Những giá trị di sản văn hóa phi vật thể về ẩm thực của Hà Nội là một trong những lĩnh vực quan trọng của công nghiệp văn hóa. Mục tiêu của cuộc thi là tạo nên một cách nhận diện mới, cách tiếp cận hiện đại đối với di sản vốn gắn bó mật thiết với đời sống người dân Thủ đô. Thông qua lễ phát động hôm nay, chúng tôi mong muốn nhận được sự tham gia tích cực của các bạn trẻ, những người yêu Hà Nội, yêu ẩm thực và quan tâm đến văn hóa Thủ đô. Chúng tôi kỳ vọng sẽ có nhiều ý tưởng sáng tạo để cùng quảng bá, phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc này”.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hà Nội phát biểu tại sự kiện.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cũng chia sẻ về cuộc thi: “Sáng tạo IP văn hóa không phải là làm mới di sản, mà là làm cho di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay bằng ngôn ngữ của thời đại. Đây là quá trình nhận diện, xây dựng và phát triển những hình ảnh, biểu tượng, câu chuyện văn hóa thành các sản phẩm sáng tạo có khả năng kết nối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời mở ra những cơ hội phát triển mới trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch, giáo dục và truyền thông.

Tôi cho rằng, điều quan trọng nhất của cuộc thi này không chỉ là tìm ra những tác phẩm đẹp hay những ý tưởng độc đáo, mà còn là khơi dậy trách nhiệm của cộng đồng đối với di sản. Mỗi tác phẩm dự thi cần được xây dựng trên nền tảng tôn trọng giá trị gốc, bảo đảm tính xác thực của di sản, đồng thời phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo để Phở Hà Nội tiếp tục được kể bằng những câu chuyện mới, những hình thức mới và đến gần hơn với công chúng trong nước, quốc tế”.

PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhấn mạnh vai trò của sáng tạo IP văn hóa trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản Phở Hà Nội.

Từ góc độ doanh nghiệp đồng hành, ông Morimoto Junichi, Giám đốc Khối Marketing Acecook Việt Nam, đánh giá cuộc thi góp phần khơi dậy niềm tự hào của thế hệ trẻ đối với một di sản sống, đồng thời trao cho sinh viên cơ hội trở thành những "đại sứ truyền thông" cho phở Việt. Cụ thể, ông Morimoto Junichi bày tỏ: “Đặc biệt, tôi vô cùng ấn tượng và dành sự ủng hộ tuyệt đối cho cuộc thi "Nhận diện di sản Phở" mà Sở đang phát động. Cuộc thi đã khơi dậy lòng tự hào sâu sắc trong thế hệ trẻ về một di sản sống, đồng thời trao cho các bạn sinh viên trách nhiệm trở thành những đại sứ truyền thông thế hệ mới. Tôi đang rất nóng lòng được chiêm ngưỡng các tác phẩm sáng tạo của các bạn và chờ đón kết quả vào tháng 11 này”.

Ông Morimoto Junichi, Giám đốc Khối Marketing Acecook Việt Nam đánh giá cuộc thi góp phần khơi dậy niềm tự hào của thế hệ trẻ đối với một di sản sống, trao cho sinh viên cơ hội trở thành những "đại sứ truyền thông" cho phở Việt.

Tuy nhiên, để phở thực sự trở thành một di sản có sức sống bền vững, yếu tố quan trọng nhất vẫn nằm ở chính những người đã và đang gìn giữ nghề qua nhiều thế hệ. Từ những quán phở lâu đời ở Hà Nội đến những người đứng bếp mỗi ngày, họ không chỉ bán một món ăn mà còn gìn giữ ký ức, kỹ thuật chế biến và những giá trị văn hóa tích lũy qua hàng chục năm.

Gian hàng phở Thìn - thương hiệu phở Hà Nội với 71 năm tuổi góp mặt tại sự kiện.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, phở Việt đã xuất hiện tại hàng chục quốc gia, trở thành món ăn được đông đảo thực khách quốc tế yêu thích. Song song với sự lan tỏa ẩm thực quê hương là những thách thức về việc giữ gìn hương vị truyền thống, bảo vệ thương hiệu và kể đúng câu chuyện văn hóa phía sau mỗi bát phở. Chính vì vậy, việc xây dựng hồ sơ khoa học trình UNESCO là quá trình nhận diện đầy đủ những giá trị lịch sử, tập quán, tri thức và kỹ năng nghề nghiệp tạo nên bản sắc của phở Việt.

Khi một bát phở được nhìn nhận bằng hương vị và chiều sâu văn hóa, cơ hội để di sản này vươn ra thế giới sẽ rộng mở hơn. Việc xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh cùng những hoạt động sáng tạo, quảng bá đang mở ra cơ hội để phở Việt lan tỏa mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, để phở Hà Nội thực sự ghi đậm dấu ấn qua nhiều năm tháng, mỗi bước phát triển cần được đặt trên nền tảng tôn trọng những giá trị nguyên bản làm nên thương hiệu phở Hà Nội suốt nhiều năm.