Phố - làng giữa mùa thu lịch sử

Cờ đỏ sao vàng tràn ngập khắp nơi vào những ngày mùa thu lịch sử. Ảnh: Tư liệu

Từ dạo sáp nhập làm một, trong lòng thành phố hôm nay, ranh giới giữa “làng” và “phố” thật mỏng manh mà cũng thật đằm thắm. Phố là những cây cầu hiện đại bắc qua sông, những tòa nhà cao tầng soi bóng xuống làn nước xanh ngắt, những con đường thênh thang rợp bóng cờ đỏ sao vàng trong những ngày mùa thu lịch sử.

Nhưng chỉ cần rẽ qua vài con hẻm nhỏ ở Nam Ô, Hòa Vang hay Mộc Bài, ta lại gặp ngay những làng nguyên sơ nằm bình yên dưới bóng cây cổ thụ. Cái làng ấy thở bằng mùi mắm đậm đà, bằng tiếng còi tàu đánh cá xình xịch cập bến lúc rạng đông, và bằng nét mặt chất phác, thật thà của những người dân xứ Quảng.

Đà Nẵng lạ lắm, phố vươn mình ra biển lớn nhưng lòng phố vẫn mang theo hồn cốt làng. Người Đà Nẵng dù sống ở những căn hộ chung cư cao hay trong những khu phố sầm uất, chiều chiều vẫn thích ngồi lại bên quán nước trà đá vỉa hè, giãi bày dăm ba câu chuyện xóm giềng. Cái dung dị, tình nghĩa ấy là chất keo xâu chuỗi quá khứ với hiện tại, để phố không bao giờ trở nên xa lạ với làng.

Ngày tháng Tám lịch sử năm 1945, chính từ những làng chài, những xóm gặt Hòa Vang, Điện Bàn, người dân nơi đây đã đứng lên. Tay gậy, tay giáo, họ đổ xuống đường như dòng sông Hàn cuồn cuộn chảy ra biển lớn để giành lấy tự do, độc lập cho quê hương.

Cánh đồng Hòa Tiến, bến đò Tam Quang - Tam Hải năm xưa từng chứng kiến những người con áo vải ngã xuống để giữ lấy từng tấc đất. Mảnh đất này đã đi qua biết bao cuộc trường chinh, chịu đựng hàng nghìn tấn bom đạn, bị xới tung và găm đầy vết thương thời chiến. Thế nhưng, cứ mỗi mùa thu về, Đà Nẵng lại tựa như người lính dày dạn sương gió, đứng thẳng lưng giữa biển trời, mỉm cười thanh thản.

Sự kiên cường của Đà Nẵng ẩn giấu trong chính cách thành phố này đứng dậy sau mỗi biến cố. Qua những ngày giông bão, qua những năm tháng vượt gian khó để đổi mới, người Đà Nẵng vẫn giữ bản lĩnh “ăn sóng nói gió”, bền bỉ và kiên trung. Từ một đô thị nhỏ bé còn chằng nhịt những xóm chài, Đà Nẵng đã chuyển mình thành một biểu tượng của sức sống trẻ, của khát vọng vươn xa.