Phó thủ tướng: Giáo dục có điểm sáng nhưng còn 'điểm mờ'

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: VGP/Minh Ngọc.

Sáng 15/4, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp rà soát tình hình thực hiện các văn bản, đề án thuộc chương trình công tác, các nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026 và rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Bức tranh nhiều điểm sáng nhưng vẫn tồn tại "điểm mờ"

Báo cáo với Phó thủ tướng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết bộ được giao chủ trì xây dựng, trình ban hành 28 văn bản, gồm 24 nghị định và 4 quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Đến nay, bộ đã ban hành 8 nghị định; trình và đang tiếp tục hoàn thiện để ban hành 3 nghị định; quá hạn, chưa trình Chính phủ 2 nghị định; đang soạn thảo 15 văn bản trong hạn.

Đồng thời, bộ tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể: Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; phê duyệt một bộ sách giáo khoa dùng chung cả nước từ năm học 2026-2027 và thực hiện chủ trương cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh; tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng sư phạm năm 2026...

Theo phương án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Bộ GD&ĐT phải cắt giảm, đơn giản hóa 127/208 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; 274/851 điều kiện kinh doanh...

Bộ GD&ĐT kiến nghị Chính phủ tiếp tục cân đối, phân bổ ngân sách nhà nước, bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư. Mục tiêu là bảo đảm tỷ lệ chi 20% cho giáo dục trong tổng chi ngân sách nhà nước theo quy định, giao ngân sách Trung ương cho các địa phương triển khai thực hiện xây dựng các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới...

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng. Ảnh: VGP/Minh Ngọc.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết ông từng có thời gian công tác trong ngành giáo dục nên có sự thấu hiểu, đồng cảm nhất định và chia sẻ với những áp lực, khó khăn mà ngành giáo dục cũng như các đồng chí lãnh đạo bộ đang phải đối mặt.

"Tuy nhiên, khi đã lựa chọn dấn thân vào sự nghiệp này, chúng ta phải nỗ lực và cố gắng hết mình. Ngành giáo dục, Bộ GD&ĐT có vị trí, vai trò hết sức quan trọng", Phó thủ tướng khẳng định.

Qua báo cáo và các ý kiến phát biểu, Phó thủ tướng nhận thấy một "bức tranh" tổng thể với nhiều điểm sáng cần phát huy, nhưng cũng còn những mảng chưa thực sự rõ nét, thậm chí tồn tại "điểm mờ".

Đó là việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng 108 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới, việc triển khai một bộ sách giáo khoa, ưu tiên hoàn thiện thể chế, nỗ lực trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục.

Tuy nhiên, việc trình các văn bản, đề án trong chương trình công tác 4 tháng đầu năm còn rất chậm. Công tác cắt giảm thời gian giải quyết và chi phí thủ tục hành chính chưa đáp ứng yêu cầu của Trung ương.

Bên cạnh đó, một số bất cập cần sớm được khắc phục như chất lượng bộ sách giáo khoa; tuyển sinh đại học, cao đẳng, bạo lực học đường; sắp xếp mạng lưới các trường đại học, cao đẳng còn bất cập; thiếu giáo viên; đào tạo nghề chưa theo kịp nhu cầu xã hội.

Bộ trưởng rà soát các nhiệm vụ chậm, muộn để gắn trách nhiệm từng cơ quan

Phó thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT thực hiện một số nội dung trọng tâm. Theo đó, bộ rà soát lại nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu nhiệm kỳ mới, đặc biệt là sau khi thực hiện hợp nhất các đơn vị thuộc bộ.

Trên cơ sở đó, bộ sớm ban hành quy chế làm việc nội bộ theo hướng cải tiến mạnh mẽ. Đồng thời, khẩn trương kiện toàn đội ngũ lãnh đạo để gánh vác khối lượng công việc và áp lực ngày càng lớn hiện nay.

"Phải thay đổi mạnh mẽ tư duy, phương thức làm việc, đặc biệt chú trọng siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong thi hành công vụ để bắt kịp yêu cầu mới", Phó thủ tướng chỉ đạo.

Phó thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT thực hiện một số nội dung trọng tâm. Ảnh: VGP/Minh Ngọc.

Bộ GD&ĐT cần phân công rõ đầu việc, rõ sản phẩm, rõ thời hạn, rõ đơn vị chủ trì và đơn vị phối hợp; ưu tiên bố trí thời gian phù hợp đối với các nhiệm vụ có phạm vi rộng, nội dung phức tạp, cần xin ý kiến nhiều cơ quan, đơn vị.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT chỉ đạo rà soát toàn bộ nhiệm vụ chậm, muộn; xây dựng lộ trình xử lý cụ thể đối với từng nhiệm vụ, xác định rõ mốc thời gian hoàn thành, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cơ chế kiểm điểm, xử lý nếu tiếp tục để chậm tiến độ.

Nhấn mạnh việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính là vấn đề rất quan trọng, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo, Phó thủ tướng đề nghị bộ ưu tiên nhân lực, thời gian để thực hiện.

Ngoài ra, Phó thủ tướng lưu ý thêm một số vấn đề:

Giáo dục mầm non cần được đặt đúng vị trí nền tảng, là giai đoạn đặt móng cho các giá trị cốt lõi con người;
Giáo dục phổ thông chưa thoát áp lực thi cử, dạy thêm;
Chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai cần xác định rõ chuẩn đầu ra, cơ chế đo lường và phân hóa theo vùng miền, đối tượng; nguy cơ đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp;
Tình trạng thanh niên không học, không nghề, không việc làm ổn định còn phổ biến…

Về kiến nghị của Bộ liên quan đến bảo đảm tỷ lệ chi 20% cho giáo dục, Phó thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT xây dựng nhu cầu kinh phí còn thiếu (chưa được giao dự toán đầu năm 2026), gửi Bộ Tài chính tổng hợp, cân đối bố trí nguồn kinh phí để thực hiện, đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật.