Tháo gỡ khó khăn cho công tác tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nêu ra một số định hướng chính tại hội nghị.

Tuyển sinh cần gắn với tuyển dụng

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cho rằng, công tác tuyển sinh Giáo dục nghề nghiệp năm nay đứng trước cả thuận lợi lẫn khó khăn, nhất là trong bối cảnh Luật Giáo dục Đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) đang được triển khai với nhiều thay đổi quan trọng.

Thời gian tới sẽ có nhiều quy định mới được ban hành, trong đó liên quan trực tiếp đến tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp; đồng thời có một số quy định mới về quy chế tuyển sinh, xác định chỉ tiêu tuyển sinh trong giáo dục đại học cũng sẽ tác động gián tiếp đến công tác phân luồng học sinh vào đại học hoặc vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Điểm cốt lõi để tuyển sinh hiệu quả là ngành nghề đào tạo phải đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Tinh thần xuyên suốt của giáo dục nghề nghiệp là “tuyển sinh gắn với tuyển dụng”. Tức là, quá trình đào tạo phải gắn chặt với doanh nghiệp, với thực hành, với quy trình công nghệ và kỹ thuật cụ thể để người học sau khi ra trường có thể làm được việc ngay.

Muốn vậy, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải chủ động cấu trúc lại chương trình đào tạo, rà soát cơ cấu ngành nghề, tăng cường sự tham gia sâu của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Đây cũng chính là yếu tố giúp giảm tỷ lệ bỏ học, vốn hiện đang ở mức khá cao, khoảng 20-25%.

Các đại biểu cùng tham dự hội nghị.

Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh, tuyển sinh không thể chỉ dừng ở truyền thông hay marketing, điều quan trọng nhất là phải trả lời được cho người học và xã hội câu hỏi: học để làm gì, ra trường làm việc ở đâu, thu nhập như thế nào.

Các trường cần đẩy mạnh tổ chức hội nghị tuyển dụng, diễn đàn tuyển dụng, tăng cường ký kết hợp tác với doanh nghiệp và mở rộng liên kết đào tạo giữa các cơ sở nhằm phát huy lợi thế của từng trường.

Những cơ sở chưa đủ năng lực đào tạo ở một số ngành nghề hoàn toàn có thể hợp tác với đối tác để mở trung tâm, khoa đào tạo hoặc triển khai các mô hình liên kết phù hợp theo tinh thần rất mở của Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần quan tâm hơn tới từng nhóm đối tượng tuyển sinh, nhất là học sinh ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nông thôn và các nhóm yếu thế. Giáo dục nghề nghiệp không chỉ cung cấp nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội mà còn có sứ mệnh bảo đảm an sinh xã hội.

Trong đó, mô hình 9+ và định hướng trung học nghề là hướng đi quan trọng để mở thêm lối vào học nghề cho học sinh sau THCS, giảm áp lực cạnh tranh với giáo dục đại học cũng như thị trường lao động phổ thông. Qua đó cũng tạo cơ hội cho các em vừa học văn hóa nền tảng, vừa học kỹ năng nghề để sớm tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên khi có nhu cầu.

Cần giải pháp lâu dài

Ông Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên trao đổi tại hội nghị.

Về mặt chính sách, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân đề nghị các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chủ động tham mưu, xây dựng đề án trình UBND tỉnh, HĐND tỉnh ban hành cơ chế hỗ trợ người học tham gia học nghề, từ miễn giảm học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí đến cơ chế đặt hàng đào tạo cho nhà trường.

"Muốn tuyển sinh tốt thì phải giải quyết tốt chính sách cho người học. Nếu địa phương có nghị quyết hỗ trợ đúng và trúng đối tượng, đây sẽ là kênh rất hiệu quả để thu hút học sinh vào học nghề, vừa giải quyết bài toán an sinh xã hội, vừa bổ sung nguồn nhân lực cho địa phương, khu công nghiệp, khu kinh tế" - Thứ trưởng Lê Quân lưu ý.

Từ năm nay, công tác tuyển sinh sẽ được cập nhật toàn bộ trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, triển khai đồng bộ cùng ứng dụng VNeID. Khi đó, người học nhập học, xét tuyển đều đăng ký trên hệ thống dữ liệu chung; hồ sơ như học bạ, giấy tờ tùy thân, xác nhận liên quan sẽ từng bước được số hóa, hạn chế tình trạng khai sai, trùng lặp hoặc thiếu minh bạch.

Đây cũng là nền tảng để tiến tới quản lý đồng bộ học bạ số, văn bằng số cũng như từng bước theo dõi, truy vết việc làm của người học sau tốt nghiệp. Khi dữ liệu ngày càng minh bạch, công khai hơn nhờ công nghệ và hệ thống số, người dân và xã hội sẽ có điều kiện giám sát rõ hơn chất lượng đào tạo, tỷ lệ việc làm và hiệu quả thực chất của từng cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Các đại biểu thảo luận về những khó khăn trong tuyển sinh trường nghề.

Ông Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) thông tin, trong năm 2025, trên 85% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác với hơn 7.200 doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau; qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu vào toàn bộ quá trình đào tạo và tiếp nhận người học sau tốt nghiệp.

Tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp tiếp tục được duy trì ở mức cao, đạt trên 85%; qua đó khẳng định hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời góp phần nâng cao uy tín, vị thế của hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Thời gian tới, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ đổi mới toàn diện công tác tuyển sinh theo hướng đa dạng hóa phương thức, mở rộng đối tượng, nâng cao hiệu quả phân luồng học sinh sau THCS và THPT. Nâng cao chất lượng đào tạo, cập nhật chương trình đào tạo; phát triển các ngành, nghề trọng điểm, ngành nghề mới, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tuyển sinh; triển khai hiệu quả hệ thống thông tin tuyển sinh tích hợp; hỗ trợ người học tiếp cận, đăng ký và tra cứu thông tin thuận lợi; hoàn thiện các cơ sở dữ liệu, kết nối liên thông dữ liệu trong ngành giáo dục và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia; tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Đề án 06 của Chính phủ.