Phó Thủ tướng: Không để xảy ra tình trạng vốn cho KHCN đã giao nhưng không giải ngân được

Giải ngân mới đạt hơn 14%

Sáng 19/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về tài chính và đẩy mạnh giải ngân vốn năm 2026 lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến nay tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực này mới đạt hơn 14 %, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân chung cả nước. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, điều này cho thấy tiến độ giải ngân của lĩnh vực khoa học công nghệ đang chậm hơn nhiều so với mặt bằng chung.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, Bộ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý để thể chế hóa các chủ trương, chính sách tại Nghị quyết 57. Khung pháp lý cơ bản đã hình thành cho các lĩnh vực KH&CN, đổi mới sáng tạo (ĐMST), chuyển đổi số (CĐS). Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành tương đối đồng bộ, tạo hành lang pháp lý để triển khai đăng ký, phân bổ, giải ngân vốn cho lĩnh vực này.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Ảnh: VGP.

Theo ông Quân, kinh phí còn lại từ nguồn bổ sung năm 2025, chuyển nguồn sang năm 2026 là trên 8.400 tỷ đồng. Tổng nguồn kinh phí năm 2026 là trên 103.400 tỷ đồng.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã có văn bản gửi các bộ, ngành và địa phương hướng dẫn việc triển khai kế hoạch KH&CN, ĐMST và CĐS năm 2026 khoảng trên 51.800 tỷ đồng. Kinh phí còn lại chưa giao kế hoạch trong năm là hơn 20 nghìn tỷ đồng, trong đó chi thường xuyên trên 2.100 tỷ đồng, chi đầu tư trên 18.100 tỷ đồng.

Về tình hình giải ngân, tính đến 12/5, tổng số đã giải ngân là trên 7.900 tỷ đồng, đạt trên 14 % so với kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương trên 4.000 tỷ đồng, đạt trên 14,8% kế hoạch Thủ tướng giao, vốn ngân sách địa phương trên 3.800 tỷ đồng, đạt trên 14,7% kế hoạch Thủ tướng giao.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết cơ chế lập dự toán, phân bổ và quản lý kinh phí khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có một số khó khăn.

Trong khi đó, các địa phương cũng đề cập vướng mắc trong phân bổ và triển khai vốn đầu tư, vốn chi thường xuyên cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để tiếp tục hoàn thiện thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị Thủ tướng sửa đổi một số văn bản quy phạm pháp luật, nghị định và trong trường hợp cần thiết, tiếp tục kiến nghị Chính phủ có những nghị quyết đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho các bộ, ngành, địa phương.

20 nhiệm vụ công nghệ chiến lược, yêu cầu có sản phẩm ngay năm 2026

Đánh giá cao một số bộ, ngành, địa phương có kết quả giải ngân tích cực như Hà Nội, TP HCM, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng nêu thực tế nhiều bộ, ngành, địa phương giải ngân rất chậm, thậm chí có nơi giải ngân bằng 0%.

Phó thủ tướng yêu cầu các đơn vị cần nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với tình trạng chậm giải ngân hiện nay.

Nguồn lực dành cho lĩnh vực này là rất lớn, được bố trí tới 2% ngân sách nhà nước, Phó thủ tướng yêu cầu không thể để xảy ra tình trạng vốn đã giao nhưng không giải ngân được.

Phó thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu đặt ra là phải phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026; bộ, ngành, địa phương nào không hoàn thành phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng và lãnh đạo cấp trên.

Theo Phó thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương cần rà soát lại toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026 để phân loại cụ thể.

Với những dự án có thể triển khai ngay, cần tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân. Còn dự án có vướng mắc phải xác định rõ nguyên nhân và tháo gỡ theo đúng thẩm quyền.

Lưu ý việc bố trí vốn phải có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các nhiệm vụ có tính chiến lược, tạo đột phá và có sức lan tỏa lớn, Phó Thủ tướng yêu cầu chấm dứt tình trạng phân bổ dàn trải, manh mún, dẫn đến cuối năm không có sản phẩm nổi bật hay hiệu quả rõ ràng.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, tiến độ giải ngân của lĩnh vực KH&CN đang chậm hơn nhiều so với mặt bằng chung. Ảnh: VGP.

Lãnh đạo Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp phối hợp tập trung tháo gỡ toàn bộ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư, tài chính trong tháng 6.

Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu hoàn thiện, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tạo nền tảng cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó, cần tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Cho biết Chính phủ đã lựa chọn khoảng 20 nhiệm vụ công nghệ chiến lược giao cho 10 bộ, ngành triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu phải sớm tạo ra sản phẩm cụ thể, hiệu quả rõ rệt ngay trong năm 2026.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt là phải hành động quyết liệt, xử lý dứt điểm các vướng mắc để bảo đảm nguồn vốn cho KHCN, ĐMST và CĐS được triển khai hiệu quả, tạo ra sản phẩm cụ thể và đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.