Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Gợi ý các định hướng để giáo dục thích ứng, dẫn dắt AI

Từ ngày 2 – 4/11, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng đăng cai hội thảo giáo dục trực tuyến toàn cầu năm 2026.

Thước đo AI trong giáo dục

Tại phiên khai mạc được tổ chức sáng 3/11, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã tới dự và phát biểu chỉ đạo. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) không nằm ở số lượng công nghệ đưa vào lớp học, mà phải đo bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người học.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu (người đứng thứ hai từ trái qua, hàng trên) tham quan triển lãm thành tựu giáo dục trực tuyến được tổ chức trong khuôn khổ hội thảo. Ảnh: VNU

Phó Thủ tướng nhận định, thế giới đang trải qua bước ngoặt chuyển đổi căn bản phương thức tiếp cận tri thức và phương pháp dạy - học trước làn sóng bùng nổ của AI và dữ liệu lớn. Khi AI ngày càng gánh vác nhiều nhiệm vụ nhận thức, bài toán đặt ra không còn là có nên dùng AI hay không, mà là dùng vào mục đích gì và con người cần tập trung phát triển năng lực gì. Phó Thủ tướng nêu rõ tái phân bổ trí tuệ không đơn thuần là giao việc cho máy móc, mà cần tận dụng công nghệ để giải phóng con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và học tập suốt đời; trong đó con người phải luôn giữ vai trò chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ.

Phó Thủ tướng kì vọng Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ phát huy vai trò dẫn dắt, mở rộng liên kết với Đại học Thanh Hoa và các đối tác toàn cầu để hiện thực hóa các định hướng chiến lược này.

Con người phải kiểm soát AI

Từ thực tiễn phát triển của đất nước, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu gợi mở 4 định hướng trọng tâm cần thúc đẩy:

Thứ nhất, đổi mới mô hình giáo dục để vừa thích ứng vừa dẫn dắt sự phát triển của AI. Các trường đại học cần chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, đánh giá và quản trị; chú trọng đào tạo năng lực số, chuẩn mực sử dụng AI, tư duy phản biện và khả năng giải quyết các bài toán thực tiễn.

Robot trình diễn tại triển lãm giáo dục trực tuyến trong khuôn khổ hội thảo. Ảnh: Nghiêm Huê

Thứ hai, đặt phát triển toàn diện con người làm trung tâm chuyển đổi. Đội ngũ nhà giáo vừa phải làm chủ công nghệ, vừa giữ vững vai trò định hướng giá trị nhân cách, truyền thống văn hóa - lịch sử và truyền cảm hứng; người học cần phát huy năng lực tự học gắn liền với đạo đức và trách nhiệm khi ứng dụng AI.

Thứ ba, bảo đảm ứng dụng AI có trách nhiệm, an toàn, minh bạch và nhân văn. Cần sớm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực ứng dụng AI trong giảng dạy, nghiên cứu, đánh giá học thuật tiệm cận thông lệ quốc tế; bảo vệ dữ liệu, quyền lợi người dạy lẫn người học và xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ giáo dục mới.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở, bao trùm và bền vững.

Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội PGS.TS Bùi Thế Duy khẳng định, AI đang mang lại những biến chuyển sâu sắc cho giáo dục khi không còn dừng lại ở công cụ tìm kiếm thông tin đơn thuần mà đã tham gia trực tiếp vào quá trình giảng dạy, học tập và nghiên cứu.

Tuy nhiên, công nghệ này cũng đặt ra nhiều thách thức lớn về tính liêm chính học thuật, độ tin cậy và sự phụ thuộc. Do đó, giáo dục hiện đại không thể tiếp tục tập trung vào việc ghi nhớ hay nhắc lại kiến thức, mà cốt lõi là chuyển đổi phương thức dạy và học để rèn luyện cho người học tư duy độc lập, tư duy phản biện và năng lực sáng tạo.

Trước phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã có buổi làm việc với lãnh đạo Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc). Buổi làm việc tập trung trao đổi về những định hướng tăng cường hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.