Phối hợp giải pháp tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả logistics quốc gia

Sáng ngày 19/5/2026, tại trụ sở Cục Hải quan (Bộ Tài chính), đoàn công tác của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) do Phó Cục trưởng Trần Thanh Hải làm trưởng đoàn làm việc với Cục Hải quan cùng các đơn vị thuộc Bộ Tài chính về việc triển khai Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn 2050.

Tham dự buổi làm việc có ông Đào Duy Tám, Trưởng ban Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cùng đại diện các đơn vị liên quan.

Đoàn công tác của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) làm việc với Cục Hải quan (Bộ Tài chính) về việc triển khai các nhiệm vụ được giao tại Chiến lược phát triển dịch vụ Logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn 2050.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải cho biết, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-20235, tầm nhìn 2050 được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành tháng 10/2025, trong đó giao các bộ, ngành, các địa phương có kế hoạch để triển khai của từng đơn vị, ngành, địa phương, tuy nhiên để triển khai thực tế cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan.

Theo ông Trần Thanh Hải, lĩnh vực logistics rất tổng hợp và liên quan đến nhiều bộ, ngành như: Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng (trước đây là Bộ Giao thông vận tải), Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Tài chính (chủ yếu là lĩnh vực Hải quan)... Chiến lược phát triển dịch vụ logistics khi xây dựng đã tham vấn, xin ý kiến của các bộ, ngành, thực chất Chiến lược này không thay thế, không "giẫm chân" lên các hoạt động chuyên ngành của các đơn vị mà mang tính chất tổng hợp lại những hoạt động, nhiệm vụ lớn mà các ngành đang thực hiện. Tuy nhiên thông qua việc thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics sẽ đóng góp vào tạo thuận lợi cũng như hỗ trợ cho dịch vụ logistics phát triển.

Trong đó, lĩnh vực hải quan luôn được xác định là một khâu hết sức quan trọng trong toàn bộ chuỗi logistics của hàng hóa, mặc dù không phải là đơn vị kinh doanh nhưng lại là một điểm trong chuỗi lưu chuyển của hàng hóa, đặc biệt là hàng hóa xuất nhập khẩu. Việc hàng hóa lưu thông có được nhanh chóng hay không, hiệu quả hay không... đều có vai trò của Hải quan; Hải quan hoạt động hiệu quả, thông thoáng thì hàng hóa lên chuyền nhanh, còn nếu có những vấn đề gì gián đoạn ở cửa khẩu thì có thể ảnh hưởng tới chi phí của doanh nghiệp, chi phí logistics quốc gia.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải: Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giao các bộ, ngành, các địa phương có kế hoạch để triển khai của từng đơn vị, ngành, địa phương, tuy nhiên để triển khai thực tế cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, trong khuôn khổ Quyết định số 2229/QĐ-TTg, Bộ Tài chính được giao chủ trì thực hiện 03 nhiệm vụ, gồm: (i) Xây dựng và thúc đẩy mô hình hải quan số, hải quan thông minh; (ii) Xây dựng và phát triển khu thương mại tự do gắn với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu biên giới và các khu vực sản xuất hàng hóa trọng điểm; (iii) Kế hoạch phát triển các dịch vụ khu trung chuyển, quá cảnh hàng hóa qua biên giới.

Với nhiệm vụ thứ nhất, bên cạnh những hoạt động, nhiệm vụ mà ngành Hải quan đang triển khai, những nhiệm vụ được nêu tại Quyết định 2229/QĐ-TTg tạo thêm cơ sở để thúc đẩy triển khai các giải pháp hiện đại hóa hải quan, triển khai các mô hình hải quan số, hải quan thông minh, tạo thêm thuận lợi cho doanh nghiệp, lưu thông hàng hóa.

Với nhiệm vụ thứ hai, triển khai Chiến lược, cần có cơ chế, chính sách về quy hoạch phát triển và quy trình thủ tục hải quan phù hợp với Khu thương mại tự do - một mô hình mới trong lĩnh vực logistics Việt Nam.

Với nhiệm vụ thứ ba, Việt Nam có lợi thế về mặt địa lý kết nối giữa thị trường Trung Quốc và các thị trường ở khu vực ASEAN, với dịch vụ tài chính và hệ thống đường bộ, đường biển kết nối với Tây Nam Trung Quốc và khu vực cảng Cái Mép kết nối với Campuchia đều rất thuận lợi để phát triển loại hình dịch vụ khu trung chuyển, quá cảnh hàng hóa qua biên giới. Những dịch vụ này liên quan chặt chẽ với các thủ tục hải quan, nếu hải quan không đủ thuận lợi, thông thoáng thì những dịch vụ này sẽ bị hạn chế.

Đoàn công tác của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tại buổi làm việc với Cục Hải quan (Bộ Tài chính)

Điểm qua một số sự việc cụ thể liên quan tới việc thực hiện quy định pháp luật chưa thống nhất giữa các bên và các thủ tục hải quan cho hàng trung chuyển, ông Trần Thanh Hải cho rằng, vấn đề đặt ra là cần có các giải pháp làm sao để vừa kiểm soát hàng hóa, góp phần giữ vững chủ quyền quốc gia nhưng cũng cần hài hòa, tạo thuận lợi cho hoạt động doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp logistics.

Hai Bên trao đổi, thảo luận về những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các chính sách, quy định liên quan tới hoạt động logistics hiện nay.

Đại diện Cục Hải quan (Bộ Tài chính), ông Đào Duy Tám - Trưởng ban Giám sát quản lý về Hải quan thông tin cập nhật về tình hình kiểm soát hải quan đối với các loại hình hàng hóa xuất nhập khẩu, nhất là đối với các loại hình hàng hóa quá cảnh, hàng trung chuyển, kiểm tra việc thực hiện quy định về sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu; việc nâng cấp Cổng thông tin một cửa quốc gia, tích hợp dữ liệu điện tử giữa hải quan và các bộ, ngành...

Ông Đào Duy Tám, Trưởng ban Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trao đổi tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, đại diện các đơn vị đã trao đổi về các vấn đề: kết quả triển khai thực hiện mô hình cửa khẩu thông minh; tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động quá cảnh hàng hóa qua biên giới; đơn giản hóa thủ tục thông quan tại các cảng biển; cơ chế chính sách cho hoạt động giao thương, lưu chuyển hàng hóa tại các khu thương mại tự do; cơ chế, chính sách đối với mô hình trung tâm logistics…

Trong đó, với việc Cục Hải quan đang chuẩn hóa quy trình và cơ sở dữ liệu theo hệ thống thống nhất đối với Hải quan số và Hải quan thông minh, dự kiến hoàn thành vào năm 2027-2028, các ý kiến cho rằng cần kết nối liên thông với các chứng từ và cơ quan chuyên ngành khác, đồng thời cần cập nhật việc kết nối dữ liệu của các Bộ, ngành với Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Đối với mô hình cửa khẩu thông minh với Trung Quốc (khu vực Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh) đang thí điểm triển khai, cần xây dựng thỏa thuận công nhận lẫn nhau giữa hải quan hai nước; trang bị máy móc, thiết bị chuyên dụng; nâng cấp Cổng thông tin quốc gia để tiếp nhận thông tin phương tiện thông qua cửa khẩu..., mục tiêu là giảm thời gian xử lý, giảm phát sinh khó khăn cho doanh nghiệp.

Đại diện các đơn vị thuộc Cục Hải quan (Bộ Tài chính) tại buổi làm việc.

Đối với mô hình Khu Thương mại tự do, các ý kiến tại buổi làm việc cho rằng, các khu thương mại tự do như tại Đà Nẵng, Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh đang được phát triển với các đặc điểm không phải chỉ là khu phi thuế quan, mà bao gồm các khu chức năng khác trong khi hiện chưa thống nhất định nghĩa rõ ràng về khu phi thuế quan và tiêu chí phân loại nhau. Do đó cần xây dựng cơ chế, chính sách cho Khu thương mại tự do, nghiên cứu mô hình phù hợp thay vì áp dụng máy móc mô hình hiện có, đặt trọng tâm vào tính hiệu quả của lưu thông hàng hóa và vận hành thực tế. Trong đó cần xây dựng quy trình quản lý hải quan riêng biệt và cân nhắc cơ chế ưu đãi phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp hoạt động tại Khu Thương mại tự do.

Đối với dịch vụ trung chuyển và quá cảnh hàng hóa, các ý kiến đề nghị cần tạo thuận lợi cho hàng quá cảnh, nhất là với Trung Quốc, Lào, Campuchia; tháo gỡ những vướng mắc về việc thực thi hiệp định liên quan và các quy định pháp luật không thống nhất; đơn giản hóa thủ tục hải quan cho hàng trung chuyển, ví dụ như vấn đề liên thông giữa các cảng ở khu vực Cái Mép...

Đối với mô hình trung tâm logistics, các ý kiến tại buổi làm việc cho rằng, khái niệm trung tâm logistics chưa được định nghĩa rõ ràng, hiện tồn tại nhiều loại khu khác nhau (khu chế xuất, khu kinh tế, khu thương mại tự do) nhưng nội hàm không thống nhất, do đó cần xây dựng tiêu chí phân loại và định nghĩa rõ ràng, giải quyết vấn đề về thẩm quyền công nhận các khu chức năng trong trung tâm logistics...

Bên cạnh đó, liên quan tới công tác thống kê logistics, đại diện Cục Xuất nhập khẩu kiến nghị hiện còn tồn tại vấn đề cập nhật dữ liệu, hệ thống chỉ tiêu thống kê được xây dựng từ năm 2021 nhưng chưa được triển khai thực tế, do đó đề nghị đơn vị chức năng của Bộ Tài chính (Cục Thống kê) cần khởi động lại việc thu thập số liệu hằng năm theo các chỉ tiêu đã ban hành...