Phòng, chống kháng thuốc cần sự phối hợp của toàn xã hội

Tình trạng kháng thuốc gia tăng đang trở thành thách thức y tế toàn cầu. WHO cảnh báo, nếu không được kiểm soát hiệu quả, Việt Nam có thể ghi nhận tới 300.000 ca tử vong do nhiễm vi khuẩn kháng thuốc trong giai đoạn 2020-2030.

Bệnh nhân bị kháng thuốc kháng sinh được điều trị tại Bệnh viện Bãi Cháy. Ảnh: BVCC.

Bệnh nhân bị kháng thuốc kháng sinh được điều trị tại Bệnh viện Bãi Cháy. Ảnh: BVCC.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng kháng thuốc đang gia tăng trên toàn cầu, đe dọa hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng và làm tăng nguy cơ tử vong. Dữ liệu được WHO cập nhật tháng 7/2026 cho thấy, tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021. Ước tính, khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trong năm 2023 có tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Trong giai đoạn 2018-2023, tình trạng kháng kháng sinh gia tăng ở hơn 40% số cặp vi khuẩn - kháng sinh được WHO theo dõi.

Kháng thuốc không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng thông thường mà còn khiến việc điều trị những trường hợp nhiễm khuẩn nặng trở nên khó khăn, làm tăng nguy cơ bệnh tiến triển nặng và tử vong. Tình trạng này liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó có việc lạm dụng, sử dụng thuốc không đúng mục đích ở người, động vật và trong nông nghiệp; hạn chế tiếp cận nước sạch, điều kiện vệ sinh và các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn.

Trước thách thức ngày càng gia tăng, ngày 23/5/2026, Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 đã thông qua Kế hoạch hành động toàn cầu cập nhật về kháng thuốc kháng vi sinh vật giai đoạn 2026-2036. Kế hoạch cung cấp khuôn khổ hành động theo cách tiếp cận Một Sức khỏe, hướng tới mục tiêu giảm 10% số ca tử vong ở người có liên quan đến kháng thuốc của vi khuẩn vào năm 2030. Đồng thời, kế hoạch đặt mục tiêu giảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật trong hệ thống nông nghiệp - thực phẩm và giảm ô nhiễm môi trường do vi sinh vật kháng thuốc, tồn dư thuốc kháng vi sinh vật.

Theo bà Erin Kenney, đại diện WHO tại Việt Nam, WHO ước tính trong khu vực có khoảng 5,2 triệu người có thể tử vong do nhiễm vi khuẩn kháng thuốc trong giai đoạn 2020-2030. Riêng tại Việt Nam, con số này có thể lên tới 300.000 người nếu tình trạng kháng thuốc không được kiểm soát hiệu quả.

Trước nguy cơ trên, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp nhằm ứng phó với tình trạng kháng thuốc. Năm 2023, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030. Đây là cam kết của Chính phủ Việt Nam, với sự phối hợp của WHO và các đối tác, nhằm kiểm soát sự gia tăng của tình trạng kháng thuốc, đồng thời thúc đẩy sự tham gia, phối hợp liên ngành giữa các lĩnh vực Y tế, Nông nghiệp – Môi trường và Công thương trong bảo vệ sức khỏe con người, động vật và môi trường.

Chiến lược đặt ra bốn mục tiêu cụ thể: nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền địa phương, hiểu biết của nhân viên y tế, thú y và người dân về phòng, chống kháng thuốc; củng cố hệ thống giám sát kháng thuốc nhằm cảnh báo kịp thời về sự xuất hiện, lan truyền, mức độ và xu hướng kháng thuốc của các vi sinh vật; giảm sự lan truyền của vi sinh vật và bệnh truyền nhiễm; sử dụng thuốc kháng vi sinh vật ở người và động vật hợp lý, an toàn, có trách nhiệm.

Trong lĩnh vực y tế, tiếp nối Kế hoạch hành động quốc gia phòng, chống kháng thuốc lĩnh vực y tế giai đoạn 2024-2025, Bộ Y tế đã ban hành và đang triển khai kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030. Các ưu tiên cần tiếp tục thúc đẩy gồm tăng cường giám sát vi sinh và kháng thuốc; nâng cao năng lực phòng xét nghiệm; thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn; quản lý sử dụng kháng sinh; bảo đảm việc kê đơn và sử dụng thuốc kháng vi sinh vật phù hợp với hướng dẫn chuyên môn. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa bác sĩ điều trị, dược sĩ, chuyên ngành vi sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn.

PGS.TS Đào Xuân Cơ - Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh: “Kháng thuốc có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường. Thuốc điều trị, thực phẩm chúng ta sản xuất, nền kinh tế và môi trường sống đều có mối liên hệ với nhau; sự xuất hiện và lan truyền của vi sinh vật kháng thuốc ở một lĩnh vực có thể gây ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác”.

Do đó, theo Thứ trưởng Đào Xuân Cơ phòng, chống kháng thuốc không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, liên ngành và sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi cá nhân đều có thể thực hiện ít nhất một hành động thiết thực để ngăn ngừa kháng thuốc ngay từ hôm nay.

Đức Trân

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/phong-chong-khang-thuoc-can-su-phoi-hop-cua-toan-xa-hoi.html