Phụ nữ Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các làng nghề

Cần thay đổi từ điều kiện sản xuất

Ngày 23-9, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội phối hợp với Học viện Phụ nữ Việt Nam tổ chức tọa đàm “Thực trạng môi trường làng nghề Hà Nội và vai trò của phụ nữ trong thúc đẩy chuyển đổi xanh”.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hoàng Lan

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương cho biết, Hà Nội có số lượng nghề, làng nghề lớn, trong đó nhiều nghề có lịch sử lâu đời. Thành phố xác định làng nghề là một trong những nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, quá trình sản xuất cũng tạo sức ép ngày càng lớn đối với môi trường.

Theo bà Phạm Thị Thanh Hương, phụ nữ giữ vai trò quan trọng tại các làng nghề, từ bảo tồn nghề, truyền nghề đến trực tiếp tham gia sản xuất.

Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh cho rằng, ở nhiều làng nghề, nhà ở vẫn đồng thời là nơi sản xuất; máy móc thậm chí được đặt ngay trong không gian sinh hoạt. Vì vậy, không thể chỉ yêu cầu các hộ sản xuất thực hiện quy trình sạch hơn khi chưa có mặt bằng phù hợp để sản xuất sạch.

Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh (ngoài cùng bên phải) tại hội nghị. Ảnh: Hoàng Lan

Theo bà Hà Thị Vinh, chuyển đổi xanh cần được đặt trong tổng thể các yếu tố về quy hoạch, mặt bằng sản xuất, công nghệ, tài chính, môi trường và con người. Đặc biệt, phụ nữ tham gia sâu vào hoạt động sản xuất cần được nâng cao vai trò trong quyết định đầu tư, tiếp cận vốn, công nghệ và quản trị môi trường.

“Nếu phụ nữ chỉ được hướng dẫn cách phân loại rác, tiết kiệm nước hay thực hiện một quy trình đã được quyết định sẵn, thì vai trò của họ vẫn mới dừng ở “tham gia thực hiện”. Còn nếu họ được cung cấp thông tin, được tiếp cận nguồn vốn, được đào tạo về công nghệ và có tiếng nói trong quyết định đầu tư, thì phụ nữ có thể trở thành người tạo ra thay đổi ngay từ bên trong cơ sở sản xuất. Do đó, việc từ phụ nữ tham gia sang phụ nữ có quyền quyết định - đó là một bước chuyển rất quan trọng trong cách tiếp cận chuyển đổi xanh ở làng nghề”, bà Vinh cho Biết.

Bà Vinh đề xuất Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp nghiên cứu thí điểm chương trình “Phụ nữ làng nghề sản xuất sạch hơn”, đào tạo phụ nữ về công nghệ, quản trị môi trường và xây dựng mô hình “Làng nghề xanh do phụ nữ tham gia và dẫn dắt”.

Chuyển đổi xanh từ mỗi hộ gia đình đến cộng đồng

Tại làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, Phó Chủ tịch Hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc Trần Thị Ngọc Lan cho biết, quá trình phát triển làng nghề trong khu dân cư đặt ra yêu cầu cao hơn về môi trường, sử dụng nguyên liệu, năng lượng và tổ chức không gian sản xuất. Khi phụ nữ được tiếp cận kiến thức, vốn, công nghệ, thị trường và tham gia bình đẳng vào quá trình ra quyết định, họ có thể đóng góp trực tiếp vào nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Bà Lan mong muốn sẽ có thêm nhiều các chương trình hỗ trợ vốn, tín dụng phù hợp để các cơ sở, nhất là cơ sở do phụ nữ làm chủ, có điều kiện đổi mới thiết bị, cải thiện điều kiện sản xuất và áp dụng công nghệ sạch; đồng thời có các chính sách hỗ trợ các làng nghề xây dựng mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải, sử dụng nguyên liệu và bao bì thân thiện với môi trường.

Tại xã Thanh Oai, nơi có nghề làm nón lá làng Chuông hơn 300 năm và 25 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP, phụ nữ chiếm khoảng 40% số hộ gia đình làm chủ. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Thanh Oai Nguyễn Thị Hồng, trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao và người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường, chuyển đổi xanh không còn là vấn đề riêng của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của từng hộ gia đình, từng cơ sở sản xuất và cả cộng đồng.

Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Thanh Oai Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hoàng Lan

Thời gian qua, Hội đã triển khai các mô hình, hoạt động bảo vệ môi trường như “Nhà sạch, vườn đẹp, tường rào nở hoa”, “Tuyến đường nở hoa kiểu mẫu”, phân loại rác tại hộ gia đình, nói không với túi nilon, sạch đồng ruộng; tuyên truyền, tập huấn cho hơn 500 hội viên về phân loại, xử lý rác thải sinh hoạt.

Hội cũng hỗ trợ thành lập Hợp tác xã sản xuất, tiêu thụ rau củ quả an toàn do phụ nữ làm chủ tại thôn Tràng Cát; hỗ trợ Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương từng bước phát triển sản xuất theo hướng xanh, nâng cao giá trị sản phẩm truyền thống.

Cùng với đó, các nền tảng số được sử dụng để tuyên truyền về môi trường, lối sống xanh và quảng bá sản phẩm OCOP. Qua đó, phụ nữ không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn từng bước trở thành người truyền thông, người quảng bá và người kết nối sản phẩm xanh của địa phương với thị trường. Theo bà Nguyễn Thị Hồng, phụ nữ cần được xác định là chủ thể của quá trình chuyển đổi xanh, có kiến thức, nguồn lực, cơ hội tham gia và tiếng nói trong các quyết định liên quan đến sản xuất và đời sống.