Phụ nữ vùng biên bền bỉ học chữ
Do điều kiện học tập trước đây còn nhiều hạn chế, không ít phụ nữ dân tộc Mông ở xã biên giới Sam Mứn chưa có cơ hội đến trường, làm quen với con chữ. Nay dù đã ở tuổi làm mẹ, làm bà, họ vẫn đều đặn đến lớp, kiên trì học đọc, học viết với mong muốn nâng cao hiểu biết, tự tin hơn trong giao tiếp và chủ động giải quyết những công việc thường ngày.
Những nét chữ đầu tiên
Khi màn đêm buông xuống, ánh đèn trong phòng học tại Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Sam Mứn lại được thắp sáng. Sau một ngày lao động miệt mài trên nương và chăm lo gia đình, những người phụ nữ dân tộc Mông mang theo sách vở đến lớp, tập đánh vần, nắn nót viết từng con chữ.

Lớp học xóa mù chữ tại xã Sam Mứn có 21 học viên là phụ nữ dân tộc Mông tham gia.
Đó là Lớp xóa mù chữ giai đoạn I năm 2026 của xã Sam Mứn với 21 học viên, 100% là phụ nữ dân tộc Mông. Có người còn trẻ, cũng có người đã ngoài 50 tuổi. Điểm chung của họ là trước đây chưa có điều kiện đến trường; chưa biết đọc, biết viết tiếng phổ thông. Với nhiều người, việc ngồi trước trang sách, cầm bút viết từng chữ là trải nghiệm mới mẻ, cũng là thử thách không nhỏ sau nhiều năm chỉ quen với công việc gia đình và lao động sản xuất.
Động lực đưa họ đến lớp bắt đầu từ những nhu cầu rất thiết thực: Tự đọc thông tin trên điện thoại, biết viết tên mình khi làm thủ tục hành chính, hiểu được nội dung trên các loại giấy tờ cần thiết khi đi khám bệnh... mà không còn phải nhờ người khác đọc hộ, viết hộ.
Chị Mùa Thị Ly, ở bản Na Ư là một trong những học viên như vậy. Trước đây, mỗi khi có công việc cần giải quyết, chị thường phải nhờ người hỗ trợ vì không biết chữ. Mong muốn tự mình viết được tên, đọc hiểu những thông tin cơ bản đã thôi thúc chị đăng ký tham gia lớp học. Chị Ly chia sẻ: Trước kia chưa biết chữ, mình đi đâu, làm gì cũng phải hỏi hết người này, người kia, nên mình mới quyết tâm đi học để biết cái chữ. Đến giờ, mình đã có thể tự viết được tên, đọc được một ít chữ rồi, ra ngoài cũng tự tin hơn.

Cô giáo Nông Thị Mậu hướng dẫn học viên đọc bài.
Ở lớp học, bà Vàng Thị Dung, 50 tuổi, là một trong những học viên lớn tuổi nhất. Với bà, mỗi buổi đến lớp là một lần vượt qua sự bỡ ngỡ khi lần đầu làm quen với sách vở, con chữ ở độ tuổi không còn trẻ. Có những chữ phải tập viết nhiều lần mới nhớ, có bài phải đọc đi đọc lại mới thuộc, nhưng bà vẫn kiên trì theo học. Bà Dung chia sẻ: “Chưa bao giờ nghĩ ở tuổi này lại được ngồi trong lớp học. Cô giáo rất nhiệt tình hỗ trợ, cầm tay tôi dạy viết từng chữ. Già rồi mà lại có thể biết đọc, biết viết tên con, cháu, tôi thấy vui lắm”.
Niềm vui của bà Dung cũng là cảm xúc chung của nhiều học viên trong lớp. Qua từng buổi học, sự rụt rè ban đầu dần nhường chỗ cho tinh thần cởi mở, chủ động hơn. Người học nhanh sẵn sàng hướng dẫn người học chậm; những từ chưa nhớ được cùng nhau đánh vần, đọc đi đọc lại. Tiếng cười, lời động viên vang lên mỗi khi có người viết đúng, đọc đúng. Sư tiến bộ dù nhỏ, nhưng cũng trở thành động lực để các học viên tiếp tục đến lớp.
Dạy chữ từ những điều gần gũi
Đứng lớp là cô giáo Nông Thị Mậu, Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Sam Mứn. Với học viên là những phụ nữ đã trưởng thành, có độ tuổi và khả năng tiếp thu khác nhau, cô hiểu rằng, cần có phương pháp giảng dạy phù hợp, gần gũi và dễ tiếp nhận. Điều quan trọng là phải giúp học viên hiểu bài, nhớ kiến thức và vận dụng được vào những tình huống quen thuộc.

Cô giáo Nông Thị Mậu tận tình hướng dẫn học viên những âm, vần đầu tiên.
Trong mỗi giờ học, cô Mậu thường bắt đầu từ việc sử dụng các hình ảnh trực quan, ví dụ gần gũi để hướng dẫn học viên nhận mặt chữ, cách ghép vần, đọc và viết. Sau phần hướng dẫn chung, cô đến từng bàn quan sát cách cầm bút, sửa từng nét chữ, nhắc lại cách phát âm những tiếng học viên còn nhầm lẫn. Cô kết hợp đọc, viết, đánh vần và kết hợp thực hành tính toán, đã giúp học viên ghi nhớ lâu hơn.
Cô Nông Thị Mậu chia sẻ: Sau thời điểm ban đầu thì các chị còn e dè, các học viên đã dần quen, thích học và tập trung học. Đến thời điểm này, các chị đều có thể đọc, viết và làm phép tính đơn giản. Đặc biệt là rất tự tin giao tiếp bằng tiếng phổ thông với các học viên khác trong lớp.
Cùng với sự tận tình của giáo viên, nhà trường cũng chú trọng tạo điều kiện để học viên duy trì việc học. Cô Nguyễn Thị Quyên, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Sam Mứn cho biết: Nhà trường bố trí lịch học cho phù hợp, linh hoạt để không ảnh hưởng tới cuộc sống cũng như hoạt động sản xuất của các học viên. Bố trí giáo viên tâm huyết, trách nhiệm, có uy tín đối với dân bản đứng lớp; đồng thời cũng tạo điều kiện về cơ sở vật chất, cung cấp đầy đủ sách giáo khoa, vở viết cũng như bút để học viên yên tâm tới lớp đều đặn

Mỗi người phụ nữ tham gia lớp học đều xuất phát từ những mong muốn giản đơn, như có thể đọc, viết tên mình.
Ở địa bàn biên giới như Sam Mứn, một bộ phận người dân, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số, trước đây ít có cơ hội tiếp cận giáo dục. Công việc gia đình, sản xuất và điều kiện đi lại cũng ảnh hưởng đến việc tham gia học tập. Vì vậy, chính quyền địa phương đã phối hợp với nhà trường, các bản rà soát nhu cầu, vận động những người chưa biết chữ đăng ký tham gia lớp học.
Ông Lê Ngọc Hoàn, Phó Chủ tịch UBND xã Sam Mứn cho biết: Địa phương xác định xóa mù chữ nhằm giúp người dân biết tiếng phổ thông, biết chữ, thuận lợi hơn trong giao tiếp, tiếp nhận thông tin. Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp với các nhà trường, các tổ chức chính trị - xã hội và trưởng bản rà soát nhu cầu học tập, vận động người dân tham gia các lớp xóa mù chữ; đồng thời quan tâm duy trì kết quả sau học tập, khuyến khích người dân thường xuyên đọc, viết chữ phổ thông, để vận dụng kiến thức vào sinh hoạt và công việc hằng ngày, giảm thiểu nguy cơ tái mù chữ.
Ở Sam Mứn, hành trình học chữ của những người phụ nữ dân tộc Mông bắt đầu từ những mong muốn rất đời thường. Có thể hôm nay, họ mới viết được một cái tên, đọc được một dòng thông tin hay thực hiện phép tính đơn giản. Nhưng mỗi bước tiến ấy đều mang lại sự tự tin và khả năng tự chủ lớn hơn trong cuộc sống. Những trang vở được lấp đầy bằng nét chữ chưua ngay ngắn, nhưng đang mở ra cánh cửa mới, giúp phụ nữ vùng biên có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, chăm lo gia đình và tham gia tích cực hơn vào các hoạt động cộng đồng.
Nguồn Điện Biên Phủ: https://baodienbienphu.vn/tin-bai/giao-duc/phu-nu-vung-bien-ben-bi-hoc-chu
