Phú Quốc chuyển gần 16ha rừng: Bài toán phát triển và giữ “vốn xanh”

Ngày 28/8, tại kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh An Giang khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2030 đã thông qua nghị quyết về quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để thực hiện Dự án Cáp treo và quần thể vui chơi giải trí biển Hòn Thơm - Phú Quốc (Tuyến cáp treo An Thới – Hòn Thơm số 2).

Theo nghị quyết, diện tích rừng được chấp thuận chủ trương chuyển mục đích là hơn 8,1ha, thuộc các khu vực tại lô 1, khoảnh 16, tiểu khu 81, khu phố 2 An Thới; lô 1, 2, khoảnh 2 và 4, tiểu khu 82, khu phố Hòn Rỏi; cùng lô 1, khoảnh 7, tiểu khu 82, khu phố Hòn Thơm, đặc khu Phú Quốc.

Đây là bước pháp lý quan trọng nhằm tạo điều kiện triển khai dự án tuyến cáp treo vượt biển kết nối khu đô thị An Thới với đảo Hòn Thơm, góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, du lịch tại khu vực Nam đảo.

Dự án Cáp treo và quần thể vui chơi giải trí biển Hòn Thơm - Phú Quốc (Tuyến cáp treo An Thới – Hòn Thơm số 2).

Tuy nhiên, việc chuyển mục đích sử dụng rừng, dù phục vụ một dự án có ý nghĩa phát triển kinh tế - xã hội, vẫn phải được nhìn nhận trong tổng thể bài toán bảo vệ tài nguyên và môi trường. Với Phú Quốc, nơi rừng, biển, cảnh quan và đa dạng sinh học chính là những nguồn lực tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến, mỗi quyết định liên quan đến rừng đều cần được đặt dưới yêu cầu quản trị chặt chẽ.

Bên cạnh đó, HĐND còn thông qua nghị quyết chấp thuận chủ trương chuyển đổi hơn 7,8 ha đất rừng phòng hộ tại lô 1, khoảnh 1, tiểu khu 80 khu phố Dương Tơ, đặc khu Phú Quốc để thực hiện dự án Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 (hạng mục Depot).

Không đánh đổi tài nguyên lấy tăng trưởng

Phú Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về hạ tầng giao thông, du lịch và đô thị. Việc nâng cao năng lực kết nối giữa An Thới, Hòn Thơm và các khu vực chức năng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, tham quan của người dân, du khách mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế.

Tuyến cáp treo An Thới – Hòn Thơm số 2, nếu được triển khai theo đúng quy hoạch và quy định pháp luật, có thể bổ sung năng lực vận chuyển hành khách, giảm áp lực lên các loại hình giao thông hiện hữu, đồng thời tạo thêm điều kiện để phát triển các dịch vụ du lịch, thương mại và đô thị tại khu vực Nam đảo.

Đặc biệt, trong quá trình Phú Quốc chuẩn bị các điều kiện phục vụ APEC 2027, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông và du lịch có ý nghĩa không chỉ trong ngắn hạn mà còn đối với năng lực phát triển lâu dài của đảo.

Nhưng phát triển hạ tầng không thể được đo bằng số lượng dự án hay quy mô đầu tư đơn thuần.

Đối với một địa bàn có hệ sinh thái đặc thù như Phú Quốc, rừng và môi trường chính là một phần của “hạ tầng tự nhiên”. Rừng góp phần bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước, duy trì cân bằng sinh thái và tạo nên cảnh quan đặc trưng của đảo. Biển và hệ sinh thái ven biển lại là nền tảng trực tiếp của kinh tế du lịch.

Vì vậy, mỗi hecta rừng được đưa vào quá trình chuyển đổi phải được xem xét không chỉ dưới góc độ diện tích đất, mà còn dưới góc độ giá trị sinh thái và chi phí môi trường có thể phát sinh.

Quan điểm xuyên suốt cần được đặt ra là không đánh đổi tài nguyên lấy tăng trưởng.

Cáp treo An Thới – Hòn Thơm.

Việc HĐND tỉnh thông qua chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng không có nghĩa toàn bộ các điều kiện pháp lý, môi trường của dự án đã được mặc nhiên hoàn tất. Quá trình triển khai vẫn phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu theo Luật Lâm nghiệp, pháp luật về đất đai, môi trường và các quy định liên quan.

Đây chính là “hàng rào” cần thiết để bảo đảm quá trình phát triển diễn ra đúng quy hoạch, đúng pháp luật và trong giới hạn chịu tải của hệ sinh thái.

Kiểm soát chặt từng hecta rừng, từng tác động môi trường

Với diện tích hơn 8,1ha rừng được chấp thuận chủ trương chuyển mục đích, yêu cầu quan trọng tiếp theo là kiểm soát chặt chẽ phạm vi, hiện trạng và tác động thực tế của dự án.

Trước hết, ranh giới sử dụng rừng phải được xác định rõ ràng, quản lý bằng hồ sơ và trên thực địa, bảo đảm không xảy ra tình trạng lợi dụng dự án để mở rộng phạm vi tác động ngoài diện tích được cấp có thẩm quyền cho phép.

Trong quá trình thi công, cần kiểm soát nghiêm việc phát quang, san gạt, vận chuyển vật liệu, tập kết máy móc, xử lý chất thải và các hoạt động có nguy cơ tác động đến hệ sinh thái rừng, đất và nguồn nước.

Cùng với đó, các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường phải được thực hiện thực chất, không dừng ở yêu cầu hoàn thiện hồ sơ.

Đặc biệt, với một dự án hạ tầng gắn với du lịch biển, việc bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái xung quanh công trình càng cần được coi trọng. Một công trình có thể tạo thêm năng lực vận chuyển và doanh thu du lịch, nhưng nếu quá trình xây dựng làm suy giảm cảnh quan, gây ô nhiễm hoặc tác động tiêu cực đến hệ sinh thái thì chi phí xã hội và môi trường về lâu dài có thể lớn hơn những lợi ích trước mắt.

Chuyển đổi hơn 7,8 ha đất rừng phòng hộ tại lô 1, khoảnh 1, tiểu khu 80 khu phố Dương Tơ, đặc khu Phú Quốc để thực hiện dự án Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 (hạng mục Depot).

Theo nghị quyết, UBND tỉnh An Giang được giao tổ chức triển khai thực hiện và chịu trách nhiệm về nội dung, hồ sơ đề nghị quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng. Đồng thời, Thường trực HĐND, các Ban HĐND, các Tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh thực hiện chức năng giám sát việc triển khai. Cơ chế này cần được phát huy đầy đủ trong thực tiễn.

Giám sát không chỉ dừng ở thời điểm dự án hoàn thiện thủ tục mà phải được thực hiện trong suốt vòng đời dự án, từ chuẩn bị đầu tư, thi công đến vận hành. Những biến động về rừng, đất, nước, cảnh quan và môi trường cần được theo dõi thường xuyên để kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ phát sinh.

Đồng thời, trách nhiệm của chủ đầu tư trong bảo vệ môi trường phải được đặt ngang với trách nhiệm về tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Phú Quốc đang hướng tới vị thế điểm đến du lịch quốc tế, vì vậy tiêu chuẩn phát triển cũng phải ngày càng cao. Một Phú Quốc hiện đại không thể chỉ có những công trình hiện đại, mà phải có hệ thống hạ tầng được xây dựng trên nền tảng quản trị tài nguyên minh bạch, trách nhiệm và bền vững.

Tuyến cáp treo An Thới – Hòn Thơm số 2 có thể tạo thêm động lực cho kinh tế du lịch, tăng cường kết nối và mở rộng không gian phát triển của Nam đảo. Nhưng giá trị của dự án sẽ được đánh giá đầy đủ hơn khi công trình được triển khai đồng thời với khả năng bảo vệ rừng, cảnh quan và môi trường.

Bởi trong chiến lược phát triển dài hạn, rừng không phải là phần tài nguyên có thể đơn giản thay thế, còn môi trường không phải là chi phí có thể tính sau.

Phát triển hạ tầng là yêu cầu tất yếu. Khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai cũng là yêu cầu của tăng trưởng. Nhưng với Phú Quốc, giới hạn cuối cùng của phát triển phải được xác định bằng khả năng bảo vệ hệ sinh thái và chất lượng môi trường.

Nếu kiểm soát tốt từng hecta rừng, từng công đoạn thi công và từng tác động môi trường; thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật và trách nhiệm phục hồi, bảo vệ tài nguyên, tuyến cáp treo mới có thể phát huy trọn vẹn giá trị kinh tế - xã hội.

Đó cũng là cách để Phú Quốc vừa có thể tăng tốc phát triển hạ tầng, vừa giữ được “tài sản tự nhiên” cho tương lai – nền tảng quan trọng để xây dựng một trung tâm du lịch quốc tế phát triển xanh, bền vững và có sức cạnh tranh lâu dài.