Đồng Nai: Tái định cư không chỉ là nơi ở mới, mà sẽ là khởi đầu mới

Dự án hạ tầng giao thông đang triển khai trên địa bàn phường Nhơn Trạch. Ảnh: Hoàng Lộc

Thành phố đang từng bước chuẩn bị quỹ đất, đầu tư hạ tầng đồng bộ; đồng thời quan tâm thực hiện đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (TĐC) theo quy định và chú trọng chuyển đổi nghề nghiệp, tạo sinh kế để người dân ổn định cuộc sống lâu dài.

Bảo đảm quyền lợi của người dân

Trong quá trình thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ để triển khai các dự án, điều người dân quan tâm nhất là quyền lợi của mình được giải quyết ra sao. Với những dự án có quy mô lớn, việc thực hiện tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC sẽ bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, từ đó tạo sự đồng thuận cao, góp phần đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng. Đồng thời là kết quả, bài học kinh nghiệm để thực hiện các dự án khác.

Khu công nghiệp Biên Hòa 1 mới hoàn thành giải phóng mặt bằng để chuyển đổi công năng. Ảnh: Hoàng Lộc

Thực tế triển khai các dự án trọng điểm quốc gia và của thành phố thời gian qua cho thấy, khi dự án được đưa ra lấy ý kiến người dân, những ý kiến trăn trở hoặc thắc mắc của người dân được giải thích thấu đáo, quyền lợi của người dân được đặt đúng vị trí thì dự án có sự đồng thuận cao.

Ông Nguyễn Quốc Vương, Phó Chủ tịch UBND phường Phước Tân chia sẻ: Trên địa bàn đang triển khai nhiều dự án trọng điểm. Để tạo sự đồng thuận trong nhân dân, địa phương chú trọng công khai thông tin về dự án, phạm vi thu hồi đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại, giải thích để người dân hiểu rõ các quy định của Nhà nước. Những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền, địa phương mời các sở, ban, ngành của thành phố cùng tham gia tiếp nhận ý kiến, giải quyết theo quy định, hạn chế tình trạng người dân thiếu thông tin hoặc hiểu chưa đầy đủ về chính sách.

Tuyến đường 25B trên địa bàn phường Nhơn Trạch đang trong giai đoạn hoàn thiện. Ảnh: Hoàng Lộc

Không chỉ dừng ở việc thực hiện các chính sách theo quy định, thành phố Đồng Nai còn quan tâm đến những trường hợp bị thu hồi đất nhưng không đủ điều kiện được bố trí TĐC.

Câu chuyện của chị Nguyễn Thị Hải (phường Tam Phước) là một ví dụ. Khoảng 2 năm trước, gia đình chị Hải bị thu hồi đất để thực hiện Dự án Đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Căn nhà gia đình chị sinh sống lâu nay được mua lại bằng giấy viết tay và xây dựng trên đất nông nghiệp nên không đủ điều kiện được bố trí TĐC. Nhờ chính sách của thành phố, cuối năm 2025, gia đình chị Hải mua được một căn nhà ở xã hội.

“Đó là căn hộ khang trang, gần trường học, cơ sở y tế, giao thông thuận lợi. Căn hộ có giấy tờ pháp lý nên gia đình tôi yên tâm” - chị Hải chia sẻ.

Khu vực xã Phước An, thành phố Đồng Nai - nơi đang và sắp triển khai nhiều dự án hạ tầng. Ảnh: Hoàng Lộc

Tận dụng lợi thế căn hộ tầng trệt của dự án hơn 1 ngàn căn hộ, chị Hải mở tiệm làm đẹp ngay tại nhà phục vụ cư dân. Theo chị Hải, từ khi chuyển về nơi ở mới, việc đi lại thuận tiện hơn, con cái cũng được học tập gần nhà. Điều khiến chị hài lòng không chỉ là có được chỗ ở ổn định mà chị còn có công việc kết hợp với nội trợ, chăm sóc con cái.

Từ câu chuyện của chị Hải có thể thấy, chính sách TĐC nếu linh hoạt theo hướng lấy người dân làm trung tâm thì sẽ giải quyết yêu cầu về chỗ ở, mở ra cơ hội để người dân tiếp cận điều kiện sống tốt hơn.

Tái định cư phải đi trước một bước

Tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn, phường Long Thành, câu chuyện TĐC cũng được đặt trong mối quan hệ với việc ổn định sinh kế. Bên cạnh bố trí nơi ở, người dân còn được chính quyền khảo sát nhu cầu đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm. Con em các hộ dân được tư vấn, định hướng nghề nghiệp để có thể tìm kiếm việc làm tại các khu công nghiệp, khu đô thị và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành ngay trong khu vực.

Hạ tầng ở Khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn, phường Long Thành. Ảnh: Hoàng Lộc

Chị Nguyễn Thị Khánh Băng đang sinh sống tại khu TĐC Lộc An - Bình Sơn chia sẻ: “Trước đây, tôi được tuyên truyền, định hướng chọn ngành học phù hợp với quy hoạch phát triển sau này của khu vực. Nhiều bạn của tôi theo học các ngành dịch vụ, cơ khí, kỹ thuật. Tôi nhận thấy trong khu TĐC có trường học nên chọn theo ngành sư phạm. Mong muốn sau khi ra trường có thể trở về khu TĐC dạy học”.

Ông Nguyễn Hữu Nguyên, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Thành chia sẻ: TĐC Lộc An - Bình Sơn là khu TĐC có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đảm bảo như một khu đô thị mới. Thời gian qua, chính quyền rất quan tâm đến đời sống, nhu cầu của người dân để có điều chỉnh, giải quyết kịp thời. Hiện tại, khu vực còn hơn 2.000 lô đất TĐC, nếu được giao về cho phường sẽ rất thuận lợi để bố trí chỗ ở cho người dân vì cơ sở hạ tầng đảm bảo nơi ở của người dân tốt hơn nơi ở cũ. 

Với nhiều gia đình, đất đai là tài sản, tư liệu sản xuất, nguồn thu nhập và gắn với đời sống qua nhiều thế hệ. Vì vậy, khi thực hiện thu hồi đất, bài toán đặt ra không chỉ là bồi thường, TĐC mà còn hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, định hướng cho con em vùng dự án học ngành nghề có thể tìm được việc làm gần nơi mình sinh sống.

Khu vực xã Phước An, thành phố Đồng Nai – nơi đang và sắp triển khai nhiều dự án hạ tầng, trong đó có dự án khu tái định cư quy mô 44ha. Ảnh: Hoàng Lộc

Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út, Đồng Nai đang và sắp triển khai hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như: đường vành đai, đường sắt, cầu kết nối, khu công nghiệp, khu đô thị và các dự án phát triển xung quanh Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Khối lượng công việc về bồi thường, giải phóng mặt bằng và TĐC vì thế rất lớn. Nếu không chuẩn bị đầy đủ quỹ đất TĐC, địa phương có thể gặp khó khăn trong quá trình thu hồi đất, ảnh hưởng đến tiến độ các dự án trọng điểm, giải ngân vốn đầu tư công và cơ hội thu hút đầu tư.

Do vậy, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu “TĐC đi trước một bước”. Phát triển các khu TĐC có khả năng trở thành một khu dân cư, khu đô thị, một cộng đồng sống ổn định, thay vì các dự án nhỏ lẻ. Thành phố mong muốn tạo dựng được một không gian sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ cho người dân; có vị trí thuận lợi, hạ tầng giao thông, điện, nước, trường học, y tế, thiết chế văn hóa và các dịch vụ thiết yếu.

Để “tái định cư đi trước một bước”, để người dân đến nơi ở mới có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, điều quan trọng nhất vẫn là sự đồng thuận và đồng hành của người dân. Mỗi dự án được triển khai đều phải dựa trên quy hoạch, yêu cầu phát triển và những tính toán về hiệu quả kinh tế - xã hội lâu dài; đồng thời, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân phải được đặt trong quá trình thực hiện. Khi chính quyền các cấp thực hiện đầy đủ, công khai, minh bạch các quy định về bồi thường, hỗ trợ, TĐC, chuyển đổi nghề nghiệp; đã lắng nghe và giải quyết thấu đáo những kiến nghị chính đáng, thì người dân cần chấp hành chủ trương chung, bàn giao mặt bằng để dự án được triển khai đúng tiến độ. Sự đồng thuận ấy sẽ góp phần mở đường cho những công trình, dự án lớn, đồng thời giúp người dân sớm ổn định nơi ở, việc làm, thu nhập. Chính khi đó, mỗi bước phát triển của địa phương thực sự trở thành cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Tái thiết tương lai mới cho người dân

Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu chưa từng có về hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp và logistics. Những công trình này sẽ mở rộng không gian phát triển, tăng khả năng kết nối vùng, thu hút đầu tư, tạo thêm việc làm cho người dân và động lực tăng trưởng cho thành phố.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng Ban chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ TĐC thành phố Đồng Nai họp với các thành viên ban chỉ đạo. Ảnh: Hoàng Lộc

Vì vậy, một trong những yêu cầu đặt ra trong quá trình thu hồi đất thực hiện các dự án là bảo đảm quyền lợi cho người dân, hài hòa lợi ích nhà nước - người dân - doanh nghiệp. Khi người dân có nơi ở mới tốt, sinh kế được quan tâm và quyền lợi được bảo đảm, chắc chắn sẽ đồng thuận bàn giao đất, tạo điều kiện để dự án được triển khai sớm.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ TĐC thành phố Đồng Nai cho rằng: Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu phát triển rất lớn, với hàng loạt công trình hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp, logistics, đường sắt và các dự án liên kết vùng được triển khai. Đây là những công trình có ý nghĩa chiến lược, trực tiếp mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối, thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân.

Trong quá trình đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và TĐC là một trong những khâu có tính chất quyết định. Bàn giao mặt bằng kịp thời thì dự án mới triển khai đảm bảo tiến độ; nếu mặt bằng chậm sẽ dẫn đến tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư và hiệu quả sử dụng nguồn lực cũng bị ảnh hưởng. Do vậy, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan ngành nông nghiệp và môi trường hay Trung tâm Phát triển quỹ đất mà là nhiệm vụ chính trị chung của cả hệ thống chính trị thành phố.

Cũng theo Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, mới đây, Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ TĐC thành phố Đồng Nai. Việc thành lập Ban chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị cao trong tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc; bảo đảm công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, TĐC được thực hiện đúng quy định, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa nhà nước, người dân và nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho các dự án.

Theo quan điểm của Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, thước đo cuối cùng của công tác TĐC không nằm ở số lượng lô đất đã bố trí, số căn nhà đã bàn giao hay số dự án hoàn thành giải phóng mặt bằng; quan trọng hơn là người dân sau khi rời nơi ở cũ có thể ổn định cuộc sống, duy trì sinh kế, tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ thiết yếu và nhìn thấy cơ hội phát triển cho gia đình mình tại nơi ở mới.

Từ ý nghĩa đó, lãnh đạo Thành ủy yêu cầu UBND thành phố chỉ đạo rà soát tổng thể nhu cầu TĐC của từng dự án, gồm số lô đất, căn nhà TĐC đã có; số còn thiếu; tiến độ xây dựng các khu TĐC và công trình phụ trợ kèm theo. Không để xảy ra tình trạng đã thu hồi đất nhưng chưa có nơi bố trí TĐC hoặc khu TĐC đã có nhưng hạ tầng chưa hoàn thiện, người dân chưa thể chuyển đến sinh sống.

Đối với các dự án sắp triển khai, cần rà soát, chuẩn bị quỹ đất TĐC ngay từ giai đoạn lập dự án; không chờ đến khi thu hồi đất mới tìm vị trí bố trí. Bên cạnh nhà ở, cần quan tâm đến hạ tầng trường học, y tế, dịch vụ và việc làm của người dân. Khi những yếu tố ấy được bảo đảm, khu TĐC sẽ trở thành không gian sống, mở ra một khởi đầu mới và tạo nền tảng để người dân cùng hưởng lợi từ những công trình, dự án đang góp phần định hình diện mạo mới của thành phố Đồng Nai.

Tham gia ý kiến tại cuộc họp mới đây, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Dương Minh Dũng, thành viên Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ TĐC thành phố Đồng Nai cho rằng: Sự đồng thuận của người dân có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc triển khai các dự án, nhất là trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đây là yếu tố góp phần bảo đảm tiến độ dự án, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Dương Minh Dũng, thành viên Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ TĐC thành phố Đồng Nai phát biểu ý kiến tại cuộc họp. Ảnh: Hoàng Lộc

Tuy nhiên, sự đồng thuận phải được xây dựng trên cơ sở công khai, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Đối với những vấn đề còn băn khoăn, vướng mắc, chính quyền và các cơ quan chức năng cần tăng cường đối thoại, giải thích, vận động, kịp thời giải quyết các kiến nghị chính đáng theo đúng quy định. Đồng thời cũng không thể vì một vài trường hợp chưa đồng tình mà để ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng, triển khai dự án, bỏ lỡ cơ hội thu hút đầu tư và lợi ích chung của cộng đồng.

Thời gian tới, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy sẽ tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân; phát huy vai trò của MTTQ, các đoàn thể và hệ thống chính trị ở cơ sở trong tạo đồng thuận xã hội. Mục tiêu là để người dân hiểu rõ chủ trương, thấy được lợi ích lâu dài của các dự án, đồng thời bảo đảm những quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân được quan tâm giải quyết thấu đáo. Khi người dân đồng thuận, Nhà nước và nhân dân cùng chung sức thì các dự án sẽ được triển khai nhanh hơn, hiệu quả hơn, qua đó tạo thêm động lực cho thành phố phát triển và người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.