'Phụ thu nhiên liệu bay chỉ trong 3 tháng nên gây áp lực không đáng kể lên CPI'

Các hãng hàng không Việt Nam đang đối mặt với khó khăn khi giá nhiên liệu bay liên tục tăng cao. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế, chính trị, Cục Hàng không Việt Nam cho rằng thực tiễn ngành hàng không thế giới việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến.

Chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh

Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng về các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vận tải hàng không trong bối cảnh biến động giá nhiên liệu Jet A-1, xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông diễn ra từ ngày 28/2/2026 đến nay đã khiến giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 chứng kiến giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Chỉ trong vòng 2 tuần, giá Jet A-1 khu vực châu Á đã tăng lên hơn 200 USD/thùng (tăng hơn 100% so với giai đoạn trước khi xảy ra xung đột).

“Biến động này không chỉ phản ánh cú sốc nguồn cung nghiêm trọng mà còn bộc lộ tính dễ tổn thương sâu sắc của ngành hàng không trước các biến động kinh tế, chính trị toàn cầu,” ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam đánh giá.

Ngoài ra, giá Jet A-1 khu vực châu Á vẫn đang ở vùng đỉnh trong giai đoạn bắt đầu xảy ra xung đột chiến sự ở Trung Đông và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nguy cơ tiếp tục gây áp lực lớn lên hoạt động khai thác của các hãng hàng không cũng như triển vọng tăng trưởng của hoạt động hàng không trên toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng.

Căn cứ tình hình thực tế về biến động giá nhiên liệu Jet A-1 do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đang trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hàng không, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá việc triển khai cơ chế phụ thu nhiên liệu là một giải pháp cấp bách rất cần được xem xét, chấp thuận để hỗ trợ các hãng hàng không, đây là một cơ chế linh hoạt, có tính tạm thời để ứng phó với biến động bất lợi của giá nhiên liệu.

Lý giải rõ hơn, ông Uông Việt Dũng cho rằng thực tiễn ngành hàng không thế giới, trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế, chính trị, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến. Phần lớn các quốc gia không quy định mức thu và tần suất điều chỉnh, mà do các hãng hàng không chủ động cân đối trên cơ sở bù đắp một phần chi phí và cân đối tổng giá cạnh tranh phù hợp với tình hình cung/cầu tại thị trường.

Cơ chế phụ thu nhiên liệu là một giải pháp cấp bách rất cần được xem xét, chấp thuận để hỗ trợ các hãng hàng không Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trên cơ sở tham khảo mô hình trên của Nhật Bản và điều chỉnh các chỉ số để phù hợp với tình hình thực tế về chi phí khai thác và ý kiến của các hãng bay Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất phụ thu nhiên liệu được thực hiện khi mức giá dầu Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng; bước giá các bậc phụ thu là 10 USD/thùng.

Ngoài ra, chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển, từ đó tính toán mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách giữa mức giá dầu Jet A-1 cơ sở là 90 USD/thùng - là mức giá dầu cơ sở Jet A-1 trung bình trong hai năm gần đây và cũng là mức giá mà các hãng hàng không có thể cân đối hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cục Hàng không cũng đưa ra thời gian áp dụng phụ thu cho dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản trong thời gian 3 tháng với mục đích chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (50%-50%), thể hiện sự bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Tham chiếu tới chặng bay Nhật Bản-Hàn Quốc khoảng 2 giờ bay, mức phụ thu cho khung nhiên liệu 180 USD/thùng là 55 USD/chặng và mức phụ thu cho khung nhiên liệu 90 USD/thùng là 15 USD, chênh lệch 40 USD/chặng tương đương 1,1 triệu đồng. Trong khi đó theo kiến nghị của Cục Hàng không, chặng bay Hà Nội-Thành phố Hồ Chí Minh có tổng giờ bay tương đương, mức phụ thu đề xuất chỉ là 311.000 đồng/chặng.

Biện pháp tình thế, chỉ áp dụng trong thời gian ngắn

Thực hiện theo Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị với mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng, cung cấp đủ và ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội, Cục Hàng không Việt Nam cũng đánh giá việc phụ thu nhiên liệu có ưu điểm linh hoạt, có thể áp dụng nhanh chóng sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn của giá Jet A-1; mang tính tạm thời, có thể điều chỉnh hoặc bãi bỏ theo diễn biến thị trường, qua đó hạn chế tác động dài hạn đến mặt bằng giá; phụ thu có thể được nhìn nhận là biện pháp tình thế, nên có khả năng giảm áp lực phản ứng của dư luận so với việc điều chỉnh tăng giá trần.

Bên cạnh đó, phụ thu nhiên liệu được đề xuất áp dụng trong thời gian ngắn (khoảng 3 tháng), do đó tác động đến chỉ số tiêu dùng (CPI) bình quân năm tiếp tục được giảm thiểu, đồng thời tác động lan tỏa gián tiếp đến các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác là hạn chế và không mang tính hệ thống.

“Vì vậy, có cơ sở để nhận định rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa không gây áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng,” ông Dũng khẳng định.

Tuy nhiên, phía Cục Hàng không thừa nhận việc phụ thu nhiên liệu bay hiện chưa có hành lang pháp lý rõ ràng, cần thực hiện các thủ tục báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết trong trường hợp giải quyết các vấn đề cấp bách, quan trọng.

Phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa không gây áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Với những phân tích trên, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam nhìn nhận có thể thấy việc áp dụng phụ thu nhiên liệu trong thời gian ngắn là giải pháp phù hợp trong điều kiện hiện nay, đảm bảo tính linh hoạt trong điều hành, cho phép phản ứng kịp thời với biến động của giá nhiên liệu bay, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp vận tải hàng không duy trì hoạt động ổn định, đồng thời đảm bảo chia sẻ gánh nặng chi phí hợp lý giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao đột biến.

Nhằm tiếp tục hỗ trợ hoạt động vận tải hàng không trước diễn biến bất lợi từ giá nhiên liệu Jet A-1, Cục Hàng không báo cáo và kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa (ngoài mức giá tối đa quy định); giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn, tổ chức triển khai thực hiện, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, phù hợp với diễn biến chi phí nhiên liệu thực tế; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả của chính sách, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng./.