'Phù thủy' lúa gạo xứ Lai Vung

Không giống với những những người đứng đầu một đơn vị nào đó hay mặc bộ vest, quần áo bóng bẩy, ông Nguyễn Anh Dũng được nhiều người gọi với cái tên thân thương là Ba Dũng thường có mặt ở cánh đồng với đôi bàn tay bám bùn đất. Có những lúc ông nhổ cả một cây lúa ở dưới ruộng lên rồi xoa cái rễ, trầm ngâm nghiên cứu, tìm hiểu đặc điểm, khả năng thích nghi với đồng đất quê hương.

Tô thêm sắc màu cho hạt gạo

Nhất là vào thời kỳ lúa trổ bông, ông ở ruộng lúa nhiều hơn ở nhà. Bởi ít người biết rằng, đây là thời điểm ông thường nghiên cứu lai tạo, thụ phấn thủ công để tạo ra những giống lúa mới mang tên Huyền Ngọc, Nhũ Hồng... từng làm thay đổi cái nhìn của nhiều nhà khoa học và giúp vùng đất quê hương không chỉ nổi danh với nem, với quýt mà còn với những hạt gạo, cây lúa.

Thông thường, để có được những giống lúa mới với một nhà khoa học tay ngang như vậy, ông Dũng phải trải qua 4-5 năm trời nghiên cứu, thử nghiệm, triển khai trong thực tế mới thu được kết quả như mong muốn.

Ông Nguyễn Anh Dũng được bà con yêu quý gọi là "nhà khoa học của nông dân".

Những ngày cận Tết, khi người nông dân thường gác công việc đồng áng để chuẩn bị đón năm mới, quây quần bên gia đình thì ông vẫn lúi húi ngoài đồng với mong muốn mang đến cho đời những mầm lúa mới. Với vị giám đốc HTX này, mỗi giống lúa không phải là một cây trồng đơn thuần, mà là những sản phẩm đặc trưng, mang hơi thở của đồng đất quê hương.

Gắn bó với cây lúa nên ông luôn nhận thấy vẻ đẹp tiềm ẩn và giá trị thực tế của loại cây lương thực truyền thống này. Vì vậy mà vào những dịp Tết, thay vì trang trí những giống hoa, cây cảnh trong nhà, ông lại tự tay chuẩn bị những chậu lúa để tạo điểm nhấn cho tổ ấm gia đình. Với ông, lúa thơm ngát và khi chín có màu vàng óng tượng trưng cho sự no đủ, mùa màng thuận lợi, công việc hanh thông. Để có được những chậu lúa ngày Tết, các kỹ thuật xử lý cho lúa ra hoa, đậu hạt đã được ông ứng dụng nhuần nhuyễn.

Chính vì niềm tin về cây lúa luôn tồn tại trong dòng máu của vị giám đốc này nên bằng các phương thức lai tạo thủ công, ông đã cho ra đời ra nhiều giống lúa mới. Đó không chỉ dừng lại ở quy trình canh tác bền vững mà còn ở những giống lúa có giá trị dinh dưỡng cao, khác hoàn toàn với những giống lúa cao sản đại trà.

Theo thời gian, ông đã lai tạo ra giống lúa bổ sung sắt cho người thiếu máu, lúa thảo dược màu đen giàu dinh dưỡng cho người bệnh. Hay giống Nhũ Hồng và Ngọc Cỏ Hương Dứa với đặc điểm gạo thơm, cơm mềm dẻo, giá ổn định; giống LD2012 có những đặc trưng của địa phương. Ngoài ra là các giống lúa màu khác.

Với ông, màu trắng của hạt gạo là màu truyền thống gắn bó bao đời với người nông dân, chính vì thế, việc lai tạo, phát triển những giống lúa mới với màu sắc khác nhau không chỉ mang lại giá trị dinh dưỡng cao hơn mà còn giúp những mâm cơm ngày thường và cả ngày Tết của nhiều người không bị đơn điệu. Sắc tím của Huyền Ngọc, mùi thơm dứa của Ngọc đỏ Hương… chính là những hạt gạo giá trị. Khi ăn hạt gạo ấy, người dùng không chỉ thấy no mà còn thấy sức khỏe được cải thiện, tâm được an lành.

Và từ đây, những hạt gạo chính là cầu nối để người dân chuyển dần từ tư duy ăn để no sang ăn để lành. Đó cũng là kết quả của những năm tháng ông Dũng bận rộn với đồng ruộng rồi say sưa gửi mẫu gạo đi phân tích hàm lượng vi chất khắp nơi.

Giữ "linh hồn" hạt gạo và chữ Tín ngàn vàng

Có một câu chuyện mà không chỉ giới buôn lúa gạo miền Tây vẫn hay kể mà không ít các nhà khoa học cũng biết đó chính là việc có nhiều người khi thấy ông nghiên cứu ra những giống lúa mới có giá trị cao đã không ngần ngại trả giá lớn nhằm mua bản quyền nhưng đều nhận được cái lắc đầu từ vị giám đốc này.

“Bởi nếu bán giống, người ta trồng đại trà rồi phá giá, thương hiệu sẽ chết. Tôi muốn nắm giữ linh hồn của hạt gạo từ lúc còn là mầm xanh đến khi lên bàn ăn của người tiêu dùng”, ông Dũng chia sẻ.

Sự ngược đời của ông còn nằm ở chữ Tín mà chính ông đã theo đuổi trong suốt quá trình làm nông nghiệp. Có những vụ thu hoạch, khi giá lúa gạo trên thị trường vọt lên 9.000 đồng/kg, trong khi hợp đồng HTX ký với doanh nghiệp chỉ 7.000 đồng/kg nhưng ông vẫn kiên quyết cùng các thành viên giao đúng giá cũ. Nhiều người bảo ông làm như vậy là không kinh tế, không khôn ngoan nhưng ông lại cười và nói ngắn gọn: "Mình lỗ một vụ để thắng nhiều vụ. Và chữ Tín là gốc của những vụ mùa bội thu".

Chính tư duy lạ đời đó đã giúp ông và HTX của mình thu hút được không ít doanh nghiệp lớn nhỏ bắt tay liên kết. Không đâu xa, giống lúa Huyền Ngọc Định An của ông đã được Công ty Cỏ May bao tiêu toàn bộ, hay các giống Nhũ Hồng, Ngọc Cỏ Hương Dứa... đang được sản xuất trên diện tích 150 ha với mức giá ổn định được ký kết ngay từ đầu năm.

Đặc biệt, nếu có dịp ghé thăm khu vực sản xuất của chính vị giám đốc này, ai cũng sẽ thấy tầm nhìn xa của một người yêu nông nghiệp. Không dừng lại ở cây lúa, ông Dũng đã tích cực canh tác đa tầng với sự tính toán rất khoa học.

Ở tầng cao, ông trồng hơn 600 cây dừa uống nước (mật độ 200 cây/ha) đã cho thu hoạch ổn định suốt 6 năm nay. Ở tầng trung, tức là dưới gốc dừa, khoảng cách 6 tấc, ông trồng cây bông trang. Mỗi cây có giá khoảng 60.000 đồng, mang lại nguồn thu nhập thường xuyên. Còn ở tầng thấp, ông cấy lúa, nuôi cá.

Mô hình này không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao trên cùng một đơn vị diện tích mà còn trở thành điểm tham quan, học tập lý tưởng cho các sinh viên ngành nông nghiệp. Dù chưa chính thức khai thác du lịch, nhưng sự nhạy bén trong việc đa dạng hóa cây trồng đã cho thấy hiệu quả trong quản trị của một giám đốc nông dân thực thụ, nhạy bén.

Không chỉ là một lão nông giỏi tạo ra những giống lúa mới, ông còn là một giám đốc mang tư tưởng "không hề già" khi cùng các thành viên lập ra hai kênh TikTok và chính ông cũng trực tiếp lên sóng livestream để quảng bá gạo, giới thiệu các giống lúa và cùng bán những đặc sản quê hương. Hình ảnh một người nông dân chất phác, am hiểu cây lúa, biết phân tích thị trường nói về những hạt gạo thảo dược đã chạm đến trái tim của hàng ngàn khách hàng và mở ra những cánh cửa liên kết bền chặt.

Mùa xuân này, ông Nguyễn Anh Dũng vẫn không "ngơi" chân tay vì những hợp đồng giao hàng gạo Tết và những kế hoạch sản xuất kinh doanh của HTX với mong muốn giúp người dân và các thành viên có cuộc sống giàu có và tư duy đổi mới trong làm nông nghiệp. Và ông cũng sẽ tiếp tục dệt nên những mùa xuân ấm no nhờ dám mơ lớn, dám làm khác người.

Huyền Trang