Phúc Thịnh đề xuất thí điểm mô hình trường học thông minh

Điểm nghẽn không chỉ nằm ở thiết bị

Thực hiện các đề án, kế hoạch về chuyển đổi số trên địa bàn xã Phúc Thịnh giai đoạn 2025 - 2030, phòng Văn hóa - Xã hội đang triển khai nhiệm vụ khảo sát hiện trạng và đề xuất đầu tư thí điểm mô hình trường học thông minh năm 2026.

Khảo sát cho thấy, hầu hết các nhà trường đã được trang bị những điều kiện cơ bản về công nghệ như máy tính, tivi thông minh, phần mềm quản lý. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất lại không nằm ở thiếu thiết bị, mà tập trung ở hai yếu tố cốt lõi: Hạ tầng mạng và năng lực quản trị và sử dụng.

H ọc sinh trường Tiểu học Tiên Dương A trong một giờ học liên quan đến công nghệ. Ảnh: Thanh Hà

Tại khối mầm non, dù có số lượng thiết bị tương đối đầy đủ nhưng hệ thống mạng internet, wifi còn chưa đồng bộ, gây khó khăn trong việc triển khai các hoạt động dạy học có ứng dụng công nghệ. Đồng thời, đội ngũ giáo viên chưa đồng đều về kỹ năng số, thiếu nhân sự kỹ thuật chuyên trách, dẫn đến việc khai thác thiết bị chưa hiệu quả.

Ở cấp Tiểu học, THCS điều kiện hạ tầng và nhân lực có nhiều thuận lợi hơn, đặc biệt là đội ngũ giáo viên trẻ, thành thạo công nghệ nhưng gặp khó khăn về nhân sự chuyên trách quản trị về công nghệ thông tin.

Thêm nữa, theo bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Hiệu trưởng trường THCS Nguyên Khê, chi phí đầu tư, duy trì công nghệ cao, các hệ thống phần mềm chưa liên thông, phải nhập dữ liệu nhiều lần… cũng là những khó khăn hiện tại trong việc thực hiện công tác chuyển đổi số của nhà trường.

Học sinh trường Tiểu học Tiên Dương A được trang bị máy tính hiện đại để phục vụ công tác học tập. Ảnh: Thanh Hà

Những thực trạng này cho thấy một vấn đề cốt lõi: Chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là mua sắm công nghệ mà còn là quá trình thay đổi toàn diện từ hạ tầng, con người đến tư duy quản lý và phương pháp dạy học.

Thí điểm mô hình trường học thông minh

Sau khi khảo sát, phòng Văn hóa - Xã hội đề xuất UBND xã Phúc Thịnh phương án thí điểm mô hình trường học thông minh năm 2026 tại ba cơ sở giáo dục đại diện cho ba cấp học gồm mầm non, tiểu học và trung học cơ sở.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Hiệu trưởng trường THCS Nguyên Khê. Ảnh: Thanh Hà

Các cơ sở giáo dục được đề xuất đầu tư gồm: Trường THCS Nguyên Khê, trường Tiểu học Tiên Dương A và trường Mầm non Nguyên Khê. Mỗi trường mang một đặc điểm riêng về hạ tầng, nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số, qua đó tạo thành một “bức tranh thu nhỏ” phản ánh toàn diện thực trạng giáo dục địa phương.

Cách làm này cho phép các nhà quản lý không chỉ đánh giá chính xác hiện trạng mà còn thử nghiệm các giải pháp phù hợp với từng bối cảnh cụ thể. Quan trọng hơn, kết quả từ các mô hình thí điểm sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để nhân rộng trong toàn xã trong những năm tiếp theo.

Theo ông Đặng Việt Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phúc Thịnh, cũng từ kết quả khảo sát, một định hướng xuyên suốt được xác lập: Chuyển đổi số phải lấy con người làm trung tâm, trong đó giáo viên đóng vai trò quyết định. Theo đó, thay vì đầu tư dàn trải, các giải pháp của xã tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất là nâng cấp hạ tầng số, đặc biệt là hệ thống mạng internet và wifi, nhằm đảm bảo kết nối ổn định, đồng bộ và an toàn. Đây được xem là “nền móng” để mọi hoạt động số có thể vận hành hiệu quả.

Trường THCS Nguyên Khê được đề xuất đầu tư xây dựng mô hình trường học thông minh. Ảnh: Thanh Hà

Thứ hai là đầu tư có trọng điểm, điển hình là xây dựng mỗi trường một phòng học thông minh đạt chuẩn ở mức cơ bản. Đây sẽ là nơi thử nghiệm, sản xuất và lan tỏa học liệu số, thay vì trang bị đại trà nhưng không khai thác hết công năng.

Thứ ba, và quan trọng nhất, là nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên. Các chương trình tập huấn không chỉ dừng ở việc hướng dẫn sử dụng thiết bị, mà hướng tới đổi mới phương pháp dạy học, khai thác công nghệ để cá nhân hóa việc học, phát triển năng lực tự học của học sinh.

Một trong những điểm nhấn của mô hình trường học thông minh là sự thay đổi trong phương pháp sư phạm. Giáo viên không còn giữ vai trò truyền đạt kiến thức một chiều, mà trở thành người hướng dẫn, tổ chức và hỗ trợ quá trình học tập của học sinh.

Công nghệ số cho phép ghi lại bài giảng, xây dựng kho học liệu dùng chung và tạo điều kiện để học sinh có thể học mọi lúc, mọi nơi. Nhờ đó, thời lượng giảng dạy trực tiếp trên lớp có thể được tinh giản, nhường chỗ cho các hoạt động thảo luận, thực hành và sáng tạo.

Trường Tiểu học Tiên Dương A được đầu tư nhiều hạ tầng về công nghệ. Ảnh: Thanh Hà

Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu học tập mở ra khả năng cá nhân hóa lộ trình học cho từng học sinh, giúp nâng cao hiệu quả giáo dục và giảm áp lực cho giáo viên.

Một vấn đề xuyên suốt được chỉ ra là sự thiếu hụt nhân sự công nghệ thông tin chuyên trách tại các nhà trường. Để giải quyết, phương án thuê dịch vụ quản trị hệ thống dùng chung cho nhiều trường được đề xuất như một giải pháp khả thi, vừa tiết kiệm chi phí, vừa đảm bảo tính chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, việc xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt, có cơ chế giảm tải giờ dạy để tham gia hỗ trợ kỹ thuật và dẫn dắt chuyển đổi số trong nhà trường cũng là yếu tố quan trọng. Đây chính là “lực lượng tiên phong” giúp lan tỏa và duy trì động lực đổi mới.

Thanh Hà