Quá trình Mỹ vượt ngờ vực để đạt thỏa thuận hòa bình với Iran

Trong suốt 2 tuần qua, đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ Donald Trump gần như họp mỗi ngày để tìm kiếm lối ra cho cuộc xung đột với Iran.

Không khí trong các cuộc họp luôn bị bao trùm bởi sự nghi ngờ về khả năng Tehran sẽ thực hiện đầy đủ những cam kết đã đưa ra.

Theo các quan chức Mỹ tham gia quá trình đàm phán, Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ John Ratcliffe và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth là những người tỏ ra bi quan nhất.

Họ lo ngại Iran có thể không thực hiện đúng các cam kết liên quan đến chương trình hạt nhân, ngay cả khi Tehran chấp nhận bước vào đàm phán.

Những băn khoăn này không chỉ xuất hiện ở 2 nhân vật kể trên. Ngoại trưởng Marco Rubio, Phó tổng thống JD Vance cùng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner cũng từng ít nhất một lần bày tỏ sự lo ngại về thiện chí của Iran.

Một nguồn tin tiết lộ ông Ratcliffe đã nhiều lần nhấn mạnh rằng những thông tin tình báo mà CIA thu thập được không hoàn toàn trùng khớp với những gì Iran cam kết với Mỹ, cả trong các cuộc tiếp xúc công khai lẫn qua các kênh bí mật.

Tuy nhiên, vị giám đốc CIA không đưa ra khuyến nghị chính sách. Vai trò của ông chỉ là cung cấp dữ liệu tình báo phục vụ cho quá trình ra quyết định.

"Dù vậy, ông ấy rất tôn trọng quan điểm của những người trực tiếp tham gia đàm phán như ông JD Vance, Steve Witkoff hay Jared Kushner", nguồn tin cho biết.

Một quan chức Mỹ khác thừa nhận hầu hết những người tham gia các cuộc họp đều có chung tâm trạng hoài nghi. "Chúng tôi đều nghĩ tới khả năng đó", người này nói.

Tuy nhiên, các đánh giá tình báo về nội bộ Iran luôn tồn tại độ trễ và thường phản ánh tâm lý dè dặt trong các cuộc thương lượng.

Trong hậu trường, Iran đã phát đi nhiều tín hiệu tích cực. Đây chính là yếu tố khiến chính quyền Tổng thống Trump quyết định tiếp tục tiến về phía trước.

"Liệu họ có thật lòng hay không vẫn chưa rõ. Họ có đủ khả năng vượt qua những ràng buộc trong bộ máy của mình hay không cũng chưa thể khẳng định. Nhưng tôi nghĩ mọi người đều thống nhất rằng Mỹ nên bước vào giai đoạn này", nguồn tin cho biết.

Sau nhiều cuộc tranh luận, các quan chức Mỹ cuối cùng đã đi đến đồng thuận dưới áp lực từ Tổng thống Trump. "Mọi người đều muốn khép lại mọi thứ", một nguồn tin trong chính quyền nói.

Theo nguồn tin này, toàn bộ đội ngũ đều thống nhất rằng thỏa thuận là giải pháp tốt nhất để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro cho Mỹ.

Một quan chức khác cho biết các cố vấn của ông Trump lựa chọn kết thúc cuộc chiến đơn giản vì đó là mong muốn của Tổng thống.

"Ông ấy cảm thấy mình đã có đủ quân bài trong tay để kết thúc cuộc xung đột. Toàn bộ chính quyền đều đồng lòng đi theo hướng đó", người này nói.

Phát ngôn viên trưởng Lầu Năm Góc Sean Parnell sau đó cũng xác nhận Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ủng hộ thỏa thuận hòa bình với Iran cũng như các mục tiêu mà Tổng thống Trump đề ra.

Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định ông Trump luôn lắng nghe mọi quan điểm nhưng ông mới là người đưa ra quyết định cuối cùng.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống chỉ đồng ý với một thỏa thuận mang lại lợi ích cho người dân Mỹ.

Theo quan chức này, bản ghi nhớ với Iran đã đáp ứng những lằn ranh đỏ mà chính quyền đặt ra từ trước, bao gồm việc ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, không cho phép Iran giữ uranium được làm giàu ở cấp độ cao và không để nước này thao túng nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Bên trong Cánh Tây Nhà Trắng, nhiều quan chức cấp cao từ lâu đã thúc đẩy việc tìm kiếm lối thoát cho cuộc chiến.

Đội ngũ chính trị của ông Trump muốn sớm kết thúc xung đột với Iran nhằm bảo vệ các ứng viên đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, đồng thời duy trì những thành quả mà Tổng thống đã tạo dựng.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lo ngại chiến sự kéo dài sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ. Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright lại đặc biệt quan tâm đến nguy cơ bất ổn của thị trường năng lượng toàn cầu.

"Ai cũng hiểu rằng nếu tình trạng này kéo dài, mọi thứ sẽ tồi tệ hơn", một nguồn tin nhận định.

Theo các nguồn tin, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles là người quyết liệt nhất trong việc thúc đẩy chấm dứt xung đột. Bà nhiều lần yêu cầu các cố vấn phải trao đổi thẳng thắn với Tổng thống về thực tế chiến sự để ông có đầy đủ thông tin trước khi ra quyết định.

Steve Witkoff và Jared Kushner, những người trực tiếp dẫn dắt các cuộc đàm phán với Iran, tỏ ra lạc quan hơn về khả năng đạt được thỏa thuận, dù họ vẫn có những hoài nghi nhất định.

"Không ai công khai phản đối hay cho rằng đây là ý tưởng tồi. Hầu hết đều đồng ý rằng cứ ký thỏa thuận, mở lại eo biển rồi chờ xem tình hình trong vài tháng tới sẽ diễn biến ra sao", một quan chức chính quyền tiết lộ.

Bản thân ông Trump cũng muốn cuộc chiến nhanh chóng kết thúc. Các quan chức cho biết việc ông công khai chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại hội nghị thượng đỉnh G7 cho thấy Tổng thống đã đặt rất nhiều tâm huyết vào mục tiêu này.

Theo một quan chức Mỹ, khung thỏa thuận thực tế đã được hoàn thiện từ 2 tuần trước với 3 mục tiêu chính là mở lại eo biển, đạt được những cam kết về vật liệu hạt nhân và không nhân nhượng cho tới khi Iran hoàn thành mọi nghĩa vụ.

"Chúng ta từng tập trung vào Iran", ông Trump phát biểu hôm 16/6. "Chuyện đó giờ sẽ được gác lại phía sau, trở thành quá khứ rồi".

Phó tổng thống JD Vance hiện được giao nhiệm vụ thuyết phục công chúng Mỹ về thỏa thuận mới.

Trên chương trình "Megyn Kelly Show" ngày 16/6, ông cho biết Mỹ chưa thể công bố toàn bộ văn bản do còn những cân nhắc ngoại giao tế nhị.

"Nhưng nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận, các eo biển vẫn được mở, chúng ta vẫn gây tổn thất lớn cho chương trình hạt nhân của họ và đất nước vẫn có thể tiếp tục nhịp sống bình thường", ông Vance nói.