Quân đội Israel thắt chặt chi tiêu, chuẩn bị cho kịch bản không còn viện trợ từ Mỹ

Binh sĩ Israel tiến hành chiến dịch quân sự tại Dải Gaza. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo báo Israel Hayom, những diễn biến mới buộc IDF phải xem xét cắt giảm một số nhiệm vụ, đồng thời điều chỉnh kế hoạch hiện đại hóa lực lượng. Dù cường độ giao tranh trên nhiều mặt trận đã giảm, áp lực đối với IDF không hề suy giảm. Trái lại, khi tình hình chiến sự lắng xuống, nhiều vấn đề tồn đọng về nhân lực, ngân sách và kế hoạch phát triển quân đội lại trở nên cấp bách hơn.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là kế hoạch rút ngắn thời gian nghĩa vụ quân sự bắt buộc. Theo quy định hiện hành, từ ngày 1/1/2027, thời gian phục vụ sẽ giảm từ 32 tháng xuống còn 30 tháng. IDF đang thúc giục chính phủ hoàn tất việc sửa đổi luật nhằm hủy bỏ kế hoạch này trước khi Quốc hội Israel bước vào kỳ nghỉ hè.

Tổng tham mưu trưởng IDF, Trung tướng Eyal Zamir, đã nhiều lần cảnh báo Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz và các thành viên nội các về tác động tiêu cực của việc cắt giảm thời gian nghĩa vụ. Tuy nhiên, giới lãnh đạo chính trị vẫn chưa có động thái đáng kể.

Một sĩ quan cấp cao bày tỏ không hài lòng khi cho rằng chính phủ đang tập trung giải quyết các vấn đề chính trị liên quan đến việc miễn nghĩa vụ quân sự cho cộng đồng Do Thái chính thống (Haredi), trong khi tiếp tục gia tăng gánh nặng đối với những người đang phục vụ trong quân đội.

Nếu quy định giảm thời gian nghĩa vụ không được hủy bỏ, IDF sẽ buộc phải giải thể một số đơn vị tác chiến thường trực và tăng cường huy động lực lượng dự bị. Đồng thời, nhiều nhiệm vụ và vị trí công tác cũng sẽ bị cắt giảm nhằm tiết kiệm nguồn lực.

Áp lực tài chính càng trở nên nghiêm trọng khi IDF không nhận được khoản bổ sung 40 tỷ shekel (khoảng 13,3 tỷ USD) như đề xuất ban đầu. Tuần trước, Bộ Tài chính chỉ chấp thuận tăng thêm 15 tỷ shekel (hơn 5 tỷ USD) cho ngân sách quốc phòng, trong khi phần chênh lệch sẽ được xem xét lại vào tháng 10.

Tuy nhiên, thời điểm này trùng với cuộc bầu cử Quốc hội Israel nên giới quan sát nhận định khả năng chính phủ thông qua thêm ngân sách là rất thấp. Điều này khiến IDF phải xây dựng phương án cắt giảm hoạt động để cân đối tài chính.

Theo kế hoạch, lực lượng an ninh cộng đồng tại Bờ Tây, khu vực biên giới với Liban và một số nhiệm vụ bảo đảm an ninh dọc biên giới Syria sẽ bị thu hẹp. IDF cho rằng việc duy trì lực lượng triển khai tiền phương ở các khu vực này giúp giảm nhu cầu bố trí thêm lực lượng bảo vệ bên trong các khu dân cư. Quân đội cũng dự kiến giảm số lượng quân dự bị làm việc tại các cơ quan chỉ huy khi cường độ chiến sự đã giảm.

Song song với áp lực ngân sách, IDF còn đối mặt với những lo ngại về kế hoạch hiện đại hóa lực lượng.

Mặc dù quân đội đã được phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đội tiêm kích mới gồm F-35 và F-15IA, giới lãnh đạo quốc phòng Israel đặc biệt quan ngại trước những tín hiệu cho thấy Mỹ có thể xem xét cắt giảm hoặc chấm dứt viện trợ quân sự trong tương lai.

Thỏa thuận viện trợ quốc phòng hiện nay giữa Mỹ và Israel có giá trị khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2019-2028. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến trong chính quyền và Quốc hội Mỹ đề xuất giảm hoặc chấm dứt chương trình hỗ trợ này.

Một quan chức quốc phòng cấp cao tiết lộ Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã chỉ đạo các cơ quan an ninh chuẩn bị cho kịch bản Mỹ có thể chấm dứt hoàn toàn viện trợ quân sự vào cuối thập niên tới. Theo đó, Israel dự kiến dành khoảng 150 tỷ shekel (hơn 50 tỷ USD) trong 10 năm tới để tăng cường năng lực sản xuất và mua sắm quốc phòng trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài, đặc biệt là đạn dược và phụ tùng.

Tuy nhiên, IDF cảnh báo việc chủ động giảm phụ thuộc vào Mỹ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo các quan chức quân đội, Israel hiện chưa đủ năng lực tự sản xuất nhiều loại khí tài chiến lược như máy bay chiến đấu, máy bay tiếp dầu, trực thăng hay nhiều hệ thống quân sự hiện đại khác.

Bên cạnh vấn đề ngân sách, giới lãnh đạo quân sự Israel cũng đang theo dõi sát diễn biến khu vực. Trong chuyến thăm Israel tuần qua, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đô đốc Brad Cooper, bày tỏ quan ngại về tình hình tại eo biển Hormuz và không loại trừ khả năng xung đột giữa Mỹ và Iran có thể bùng phát trở lại nếu các cuộc đàm phán không đạt kết quả. Dù vậy, Israel đánh giá nguy cơ này khó xảy ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11 tới.

Ở mặt trận Liban, Israel và Mỹ đang triển khai chương trình thí điểm cho phép IDF rút khỏi hai khu vực ở miền Nam Liban để bàn giao cho quân đội nước này tiếp quản. Tuy nhiên, IDF khẳng định chưa rút khỏi khu vực phía Bắc pháo đài Beaufort, nơi được cho là còn tồn tại hệ thống hầm ngầm lớn của Hezbollah. Theo quân đội Israel, mục tiêu là tiếp tục phá hủy hạ tầng quân sự và ngăn Hezbollah tái thiết lập hiện diện tại khu vực này trong tương lai.