Quân đội Venezuela công nhận lãnh đạo lâm thời, Washington gia tăng sức ép ngoại giao

Quân đội Venezuela ngày 4/1 công nhận Phó Tổng thống Delcy Rodriguez giữ vai trò lãnh đạo lâm thời trong thời hạn 90 ngày, theo phán quyết của Tòa án Tối cao. Thông tin được Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez công bố trên truyền hình quốc gia, trong đó ông bày tỏ sự ủng hộ đối với quyết định bổ nhiệm này và khẳng định các thiết chế nhà nước tiếp tục vận hành theo khuôn khổ hiến định. Quốc hội Venezuela dự kiến nối lại hoạt động từ ngày 5/1 sau kỳ nghỉ lễ, đúng theo kế hoạch đã đề ra.

Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela kêu gọi người dân sớm trở lại nhịp sống bình thường, cho rằng đất nước cần duy trì ổn định để tiếp tục con đường hợp hiến. Ông chỉ trích vụ tấn công do Mỹ tiến hành trước đó một ngày, khiến nhiều binh sĩ và thường dân Venezuela thiệt mạng. Chính quyền Caracas chưa công bố con số thương vong chính thức liên quan đến chiến dịch quân sự chớp nhoáng này.

Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez. Ảnh: Pixels

Chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro vẫn duy trì quyền điều hành tại Caracas. Các quan chức cấp cao thể hiện lập trường cứng rắn. Phó Tổng thống Delcy Rodriguez, người được bổ nhiệm làm lãnh đạo lâm thời, khẳng định ông Maduro vẫn là tổng thống và bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng bà sẵn sàng hợp tác với Washington. Bà Rodriguez đồng thời giữ chức Bộ trưởng Dầu mỏ và được xem là một trong những nhân vật thực dụng trong nhóm thân cận của ông Maduro.

Năm quốc gia Mỹ Latinh và Tây Ban Nha ra tuyên bố chung phản đối mọi nỗ lực từ bên ngoài nhằm “kiểm soát” Venezuela. Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu về việc Washington sẽ “điều hành” quốc gia Nam Mỹ này và tiếp cận nguồn dầu mỏ của Venezuela. Nhóm các nước khẳng định lập trường phản đối can thiệp từ bên ngoài.

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro dự kiến ra hầu tòa tại Mỹ vào thứ Hai, sau khi bị lực lượng Mỹ bắt giữ trong một cuộc đột kích diễn ra cuối tuần tại Caracas. Ngay trước thềm phiên tòa dự kiến tổ chức tại New York, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phát biểu liên quan tới vụ việc. Theo phía Mỹ, việc bắt giữ ông Maduro được mô tả là một hành động thực thi pháp luật, nhằm buộc nhà lãnh đạo Venezuela phải chịu trách nhiệm trước các cáo buộc hình sự được đưa ra từ năm 2020, trong đó có cáo buộc liên quan đến âm mưu khủng bố ma túy.

Ông Trump cho biết cuộc đột kích còn bắt nguồn từ những yếu tố khác, trong đó có làn sóng người di cư từ Venezuela vào Mỹ và các tranh chấp kéo dài liên quan tới việc quốc hữu hóa các lợi ích dầu mỏ của Mỹ trong quá khứ. Trao đổi với báo giới, ông Trump để ngỏ khả năng tiếp tục hành động nếu Washington không đạt được các mục tiêu đặt ra đối với ban lãnh đạo Venezuela, đồng thời cho rằng Mỹ có thể ra lệnh tấn công quân sự lần nữa nếu Caracas không hợp tác trong việc mở cửa ngành công nghiệp dầu mỏ và ngăn chặn hoạt động buôn bán ma túy. Ông cũng đề cập tới khả năng hành động quân sự tại Colombia và Mexico, cùng những nhận định liên quan đến tình hình tại Cuba.

Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One khi trở về Washington, ông Trump cho rằng các công ty dầu mỏ Mỹ sẽ quay trở lại Venezuela để tái thiết ngành công nghiệp dầu khí, với các khoản đầu tư lớn và hoạt động khai thác dầu mỏ quy mô. Trên thị trường quốc tế, giá dầu toàn cầu tăng nhẹ trong phiên giao dịch biến động, khi giới đầu tư cân nhắc tác động từ các hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela. Trong khi đó, thị trường chứng khoán châu Á ghi nhận xu hướng tăng điểm.

Ông Maduro, 63 tuổi, hiện đối mặt với nhiều cáo buộc từ phía Mỹ liên quan đến việc hỗ trợ các tổ chức buôn bán ma túy lớn. Các công tố viên cho rằng ông đã chỉ đạo các tuyến đường buôn lậu cocaine, sử dụng quân đội để bảo vệ các chuyến hàng và che chở cho các nhóm tội phạm bạo lực. Những cáo buộc này đã bị ông Maduro bác bỏ và quá trình xét xử được cho là có thể kéo dài trong thời gian tới.

Tùng Lâm (Theo CNN, The New York Times)