Quan hệ quốc phòng Việt Nam-Malaysia: Gắn kết chính trị, hợp tác thực tiễn

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang và Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Dato Seri Mohamed Khaled Bin Nordin duyệt Đội danh dự Quân đội nhân dân Việt Nam. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)

Chuyến thăm chính thức của đoàn Bộ Quốc phòng Malaysia do Bộ trưởng Mohamed Khaled bin Nordin dẫn đầu tới Việt Nam từ ngày 5-6/8 theo lời mời của Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng diễn ra trong bối cảnh hai bên đã gia hạn Bản ghi nhớ (MOU) hợp tác quốc phòng song phương vào tháng 12/2023 và hai nước đã nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 11/2024.

Chuyến thăm đã thiết lập chương trình nghị sự chiến lược, mở rộng phạm vi hợp tác, củng cố nỗ lực hướng tới quan hệ đối tác quốc phòng thực tiễn hơn.

Đó là bình luận của nhà phân tích đối ngoại và an ninh Collins Chong Yew Keat thuộc Đại học Malaya trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur ngày 6/8.

Bình luận về những kết quả chính của chuyến thăm, chuyên gia Collins Chong Yew Keat cho rằng trước hết là sự ủng hộ chính trị cấp cao.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã hoan nghênh hai nước tăng cường hợp tác quốc phòng, đặt hợp tác này trong khuôn khổ phát triển dài hạn của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Qua cuộc tiếp của Thủ tướng Việt Nam đối với Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia, hai chính phủ đã phát đi tín hiệu rằng quan hệ quốc phòng hỗ trợ, không tách biệt khỏi mối quan hệ chính trị, kinh tế, công nghệ và ngoại giao giữa hai nước. Điều này rất thuận lợi cho hai bên để chuyển từ các cuộc thảo luận thăm dò sang triển khai các chương trình hợp tác quốc phòng.

Nhà phân tích đối ngoại và an ninh Collins Chong Yew Keat, Đại học Malaya. (Ảnh: Viên Luyến/TTXVN)

Kết quả quan trọng thứ hai là hai bên tái khẳng định MOU về hợp tác quốc phòng năm 2023 và Chương trình Hành động thực hiện quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện là lộ trình chính.

Lộ trình này được xây dựng dựa trên sự hợp tác hiện có trong trao đổi đoàn, cơ chế tham vấn, giáo dục quân sự, công nghiệp quốc phòng và tham gia ASEAN cũng như các diễn đàn đa phương khác.

Thứ ba, hợp tác hàng hải nổi lên như ưu tiên chiến lược rõ ràng nhất. Cả hai bên ủng hộ việc tham vấn thường xuyên, tăng cường tương tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật hàng hải, hỗ trợ ngư dân gặp nạn và quản lý hòa bình các tranh chấp hàng hải phù hợp với luật pháp quốc tế.

Hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, việc thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử (DOC) của các bên ở Biển Đông và việc sớm hoàn thành Bộ Quy tắc ứng xử (COC) hiệu quả và thực chất.

Thứ tư, chuyến thăm đã đưa ra chương trình giáo dục và đào tạo cụ thể. Các chương trình song ngữ, việc trao đổi giảng viên, khóa học sỹ quan và chuyến thăm giữa các học viện quân sự là những sáng kiến khả thi về chi phí và có tiềm năng tác động cao.

Theo thời gian, điều này có thể tạo ra mạng lưới các sỹ quan có chung vốn từ vựng chuyên ngành, hiểu văn hóa thể chế của nhau và có thể giao tiếp trực tiếp trong trường hợp khẩn cấp hoặc các hoạt động đa quốc gia.

Thứ năm, hợp tác công nghiệp quốc phòng được thúc đẩy thông qua việc Việt Nam mời các lãnh đạo quốc phòng, đại diện lực lượng vũ trang và các công ty Malaysia tham gia Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam (VNDefenceExpo) lần thứ 3.

VNDefenceExpo 2026 có thể cung cấp nền tảng để xác định các dự án và đối tác, dù việc đảm bảo các hợp đồng mua sắm, chuyển giao công nghệ hoặc sản xuất chung sẽ cần nhiều hơn việc chỉ tham gia.

Tóm lại, chuyên gia Collins Chong Yew Keat nhận xét chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia tới Việt Nam đã gắn kết lòng tin chính trị, lợi ích hàng hải và các mục tiêu của ASEAN xung quanh chương trình hợp tác thực tiễn hơn.

Đối với Malaysia, chuyến thăm hỗ trợ khả năng phục hồi hàng hải, đa dạng hóa quốc phòng và an ninh khu vực tập trung vào ASEAN.

Đối với Việt Nam, chuyến thăm mở rộng việc xây dựng năng lực, các cơ chế quản lý rủi ro hàng hải và mạng lưới đa dạng các đối tác quốc phòng đáng tin cậy. Đối với ASEAN, chuyến thăm chứng minh cách thức hợp tác song phương có thể củng cố các thể chế khu vực.

Giá trị lâu dài của chuyến thăm sẽ phụ thuộc vào việc cả hai nước chuyển các cam kết thành sự phối hợp thường xuyên, mạng lưới chuyên nghiệp mạnh mẽ hơn và các kết quả an ninh có thể đo lường được.

Theo chuyên gia Collins Chong Yew Keat, cách tiếp cận hiệu quả nhất cho hợp tác quốc phòng hai nước trong thời gian tới là tập trung vào an ninh hàng hải, khả năng phục hồi trên mạng, ứng phó nhân đạo, giáo dục quân sự và các dự án công nghiệp quốc phòng được lựa chọn kỹ lưỡng - những lĩnh vực giúp nâng cao năng lực quốc gia đồng thời tăng cường khả năng của ASEAN trong việc quản lý môi trường khu vực ngày càng cạnh tranh./.