Quản lý bệnh không lây nhiễm từ cơ sở

 Kiểm tra sức khỏe cho người bệnh tại TTYT Phú Xuân.

Đưa quản lý bệnh về gần người dân

Tại các trung tâm y tế (TTYT), số người mắc bệnh không lây nhiễm (KLN) đến khám, điều trị ngày càng đông. Các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… cũng ngày càng phổ biến trong nhóm bệnh được theo dõi, điều trị tại tuyến cơ sở.

Tại TTYT Phú Xuân, bác sĩ Nguyễn Anh Tem, Trưởng khoa Khám bệnh cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, trung tâm tiếp nhận khoảng 3.000 lượt bệnh nhân liên quan đến bệnh KLN. Bên cạnh điều trị theo phác đồ, các bác sĩ chú trọng hướng dẫn người bệnh về chế độ ăn uống, sinh hoạt; đồng thời tổ chức các buổi tọa đàm để người bệnh trao đổi kinh nghiệm trong quá trình điều trị và chăm sóc sức khỏe.

Theo bác sĩ Trần Tấn, Phó Giám đốc TTYT Phú Xuân, một trong những giải pháp trọng tâm là đưa hoạt động sàng lọc, phát hiện bệnh đến gần người dân hơn. Trung tâm phối hợp với 13 trạm y tế phường triển khai khám sức khỏe định kỳ, đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết cho các nhóm nguy cơ cao, nhất là người cao tuổi và người có tiền sử gia đình mắc bệnh.

“Sau khi phát hiện bệnh, người dân được lập danh sách quản lý, xây dựng hồ sơ theo dõi tại trạm y tế, cấp thuốc và tái khám định kỳ. Cách làm này giúp người bệnh được theo dõi thường xuyên ngay tại nơi cư trú, hạn chế phải di chuyển lên tuyến trên”, bác sĩ Tấn chia sẻ.

Không chỉ điều trị, các cơ sở y tế còn chú trọng phòng bệnh thông qua truyền thông, giáo dục sức khỏe. Người dân được tư vấn về dinh dưỡng, vận động thể lực, hạn chế thuốc lá, rượu bia và xây dựng lối sống lành mạnh. Cán bộ y tế cơ sở cũng được tập huấn, nâng cao năng lực trong chẩn đoán, tư vấn và quản lý, điều trị bệnh mạn tính.

Nhiều bệnh mạn tính diễn biến âm thầm, triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với những thay đổi thông thường của tuổi tác. Vì vậy, phát hiện sớm và duy trì tái khám có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng.

Tại Trạm Y tế phường Thuận Hóa, nhu cầu quản lý bệnh KLN khá lớn. Theo BSCKI Đinh Xuân Diện, Phó Giám đốc Trạm, hiện đơn vị đang quản lý hơn 6.000 trường hợp mắc bệnh KLN. Người bệnh được khám sàng lọc, theo dõi hồ sơ sức khỏe điện tử và tái khám định kỳ.

Năng lực tuyến cơ sở cần được củng cố

Số người mắc bệnh cần được quản lý ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu tương ứng đối với năng lực của y tế cơ sở. Thực tế cho thấy, dù việc sàng lọc, lập hồ sơ và theo dõi người bệnh đã được triển khai, điều kiện phục vụ khám, quản lý bệnh tại một số trạm y tế vẫn còn hạn chế.

Theo bác sĩ Đinh Xuân Diện, trang thiết bị tại Trạm Y tế phường Thuận Hóa hiện còn thiếu, chủ yếu có máy đo huyết áp và test mao mạch đường huyết. Trong khi đó, để nâng cao khả năng khám, theo dõi người bệnh, trạm cần được đầu tư thêm máy siêu âm, máy xét nghiệm 10 thông số nước tiểu và một số trang thiết bị y tế chuyên dụng.

Đây là khoảng trống cần được quan tâm khi ngày càng nhiều người mắc bệnh KLN được đưa về quản lý tại tuyến cơ sở. Ngoài việc lập hồ sơ và tái khám định kỳ, khả năng thực hiện các kiểm tra, xét nghiệm cơ bản là điều cần thiết.

Thực tiễn tại TTYT Phú Xuân và Trạm Y tế phường Thuận Hóa cho thấy, quản lý bệnh KLN hiệu quả không chỉ dừng ở kê đơn, cấp thuốc mà là một quá trình liên tục, từ sàng lọc, phát hiện sớm đến lập hồ sơ, điều trị, tái khám và tư vấn thay đổi lối sống.

Tuy nhiên, để y tế cơ sở thực sự đảm đương tốt vai trò này, trang thiết bị, khả năng thực hiện các xét nghiệm cơ bản và năng lực chuyên môn phải từng bước được củng cố để người bệnh được theo dõi, chăm sóc hiệu quả ngay từ tuyến đầu.