Quản lý bữa ăn bán trú: Xây dựng hệ thống giám sát đồng bộ

Việc hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ từ nguồn cung, dinh dưỡng đến tổ chức bữa ăn tại trường được kỳ vọng nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát, tăng tính công khai, minh bạch và củng cố niềm tin của phụ huynh.

Lập “lá chắn” bảo vệ bữa ăn bán trú

Bữa ăn bán trú của trẻ Trường Mầm non Bà Triệu (phường Cửa Nam, Hà Nội). Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Ngay sau khi Nghị quyết số 39/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội được thông qua; Ban Chỉ đạo công tác An toàn thực phẩm thành phố ban hành Hướng dẫn số 02/HD-BCĐ về tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục, UBND phường Phú Thượng (Hà Nội) đã khẩn trương xây dựng kế hoạch áp dụng ngay trong năm học 2026-2027. Với 7.365 học sinh, trong đó có 6.093 học sinh đăng ký ăn bán trú, phường Phú Thượng xác định bảo đảm an toàn thực phẩm học đường là nhiệm vụ trọng tâm, gắn trực tiếp với sức khỏe học sinh và niềm tin của phụ huynh. Phường đã cụ thể hóa quy định mới của thành phố bằng quy trình lựa chọn minh bạch, giám sát nhiều tầng, chủ động quản lý từ khâu lựa chọn nhà cung cấp đến giám sát chất lượng suất ăn.

Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường cho biết, địa phương triển khai việc lựa chọn đơn vị cung cấp theo quy trình chặt chẽ gồm nhiều bước, từ khảo sát thực tế tại tất cả trường học, công khai nhu cầu cung ứng trên hệ thống số của thành phố, tiếp nhận hồ sơ trực tuyến đến thành lập Hội đồng đánh giá và kiểm tra trực tiếp tại cơ sở sản xuất, chế biến trước khi quyết định lựa chọn. Đặc biệt, việc đánh giá không chỉ dựa trên hồ sơ pháp lý mà còn ưu tiên những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng thực phẩm được kiểm soát, hạn chế khâu trung gian, ứng dụng công nghệ trong quản lý, có khả năng truy xuất nguồn gốc và phương án xử lý khi xảy ra sự cố. Sau khi hoàn tất việc đánh giá, kết quả lựa chọn sẽ được công khai để các trường học và người dân cùng giám sát.

“Theo cơ chế mới, UBND phường sẽ trực tiếp lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm. Do đó, các trường sẽ giảm bớt áp lực hành chính, tập trung vào công tác chuyên môn và hạn chế chồng chéo trách nhiệm. Tuy nhiên, việc lựa chọn nhà cung cấp chỉ là 1 phần trong toàn bộ quy trình bữa ăn bán trú, công tác giám sát trong suốt năm học mới là yếu tố quyết định”, ông Bùi Thế Cường chia sẻ.

Với quan điểm đó, phường Phú Thượng sẽ áp dụng cơ chế giám sát nhiều tầng. Tại các trường học, tổ tự giám sát an toàn thực phẩm sẽ được duy trì với sự tham gia của đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh, trực tiếp kiểm tra nguồn gốc thực phẩm, quy trình sơ chế, chế biến, chia suất ăn, thực hiện kiểm thực 3 bước và lưu mẫu theo đúng quy định. Các đơn vị cung cấp thực phẩm phải cập nhật thường xuyên dữ liệu về nguồn gốc thực phẩm trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường HanoiCheck của thành phố. UBND phường sẽ thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với cả doanh nghiệp cung ứng và bếp ăn trường học, lấy mẫu ngẫu nhiên để xét nghiệm khi cần thiết.

"Nếu phát hiện đơn vị cung cấp vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, cung cấp thông tin không trung thực hoặc không duy trì năng lực như đã cam kết, UBND phường sẽ tạm dừng hoặc chấm dứt hợp đồng ngay, đưa vào danh sách vi phạm và kích hoạt phương án dự phòng để việc tổ chức bữa ăn của học sinh không bị gián đoạn", ông Bùi Thế Cường cho biết.

Nấu ăn tại trường và cung cấp suất ăn sẵn, không tổ chức nấu ăn, chia ăn, tiếp nhận suất ăn tại địa điểm chưa được đánh giá điều kiện an toàn thực phẩm đang là lựa chọn của phường Vĩnh Tuy (Hà Nội) để tổ chức bữa ăn bán trú cho các học sinh trên địa bàn. Với 58 cơ sở giáo dục, trong đó 5 trường công lập, 14 trường ngoài công lập và 39 cơ sở mầm non độc lập tư thục, phường yêu cầu các cơ sở giáo dục nghiêm túc tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, giáo dục, tài chính, đấu thầu; tổ chức mô hình phù hợp với quy mô học sinh, điều kiện cơ sở vật chất...

Trong phương án tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục năm học 2026-2027 trên địa bàn, UBND phường Vĩnh Tuy đặt ra các chỉ tiêu như: 100% cơ sở giáo dục được khảo sát, phân loại mô hình tổ chức bán trú; 100% cơ sở cung cấp được kiểm tra hồ sơ, đánh giá thực tế; 100% trường công khai thực đơn, mức tiền ăn, cơ sở cung cấp; 100% thực phẩm có hóa đơn, chứng từ, khả năng truy xuất; 100% bếp ăn kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn; 100% trường lập ban quản lý, tổ tự giám sát an toàn thực phẩm; các phản ánh về bữa ăn bán trú được tiếp nhận, xử lý kịp thời; không để ngộ độc thực phẩm do chủ quan, thiếu trách nhiệm...

Đồng thời, phương án cũng làm rõ trách nhiệm của UBND phường, cơ sở giáo dục, cơ sở cung cấp, cơ quan chuyên môn, cá nhân được giao nhiệm vụ; người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm nếu xảy ra sai phạm, mất an toàn thực phẩm, thiếu minh bạch.

Quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp

Bữa ăn bán trú của trẻ Trường Mầm non Bà Triệu. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Theo Sở Y tế Hà Nội, toàn thành phố hiện có 1.775 trường tổ chức bữa ăn bán trú, phục vụ hơn 1 triệu suất ăn mỗi ngày. Với số lượng lớn suất ăn, việc quản lý chất lượng là bài toán phức tạp, đầy thách thức. Nhận diện rõ những lỗ hổng từ cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ đến sự bất cập trong tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp, Hà Nội đang quyết liệt cải tổ toàn diện bằng cách siết chặt kỷ cương hành chính, số hóa quy trình kiểm soát thông qua nền tảng HanoiCheck...

Trước đây, các cơ sở giáo dục phải tự đánh giá năng lực, lựa chọn và ký hợp đồng với doanh nghiệp cung ứng suất ăn. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ trong tiêu chí kiểm định, phân tán dữ liệu và tạo ra rào cản hành chính lớn trong việc truy vết nguồn gốc nguyên liệu khi có sự cố bất thường xảy ra. Nhận diện rõ bất cập này, Hà Nội đã quy định các trường học không còn trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với doanh nghiệp cung cấp thực phẩm, thẩm quyền này được giao cho UBND các xã, phường quản lý.

Về vấn đề này, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thượng Vũ Thị Kim Anh cho rằng, việc chuyển thẩm quyền lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm về UBND cấp xã giúp các nhà trường tập trung hơn vào nhiệm vụ chuyên môn; đồng thời giảm áp lực trong quá trình lựa chọn, ký kết và quản lý hợp đồng với các đơn vị cung ứng. Nhà trường tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong quy trình tổ chức để bảo đảm chất lượng, an toàn bữa ăn của học sinh.

Song song với đó, số hóa quy trình kiểm soát thông qua nền tảng HanoiCheck được Hà Nội triển khai ngay từ năm học 2026-2027. Cổng HanoiCheck sẽ tiếp nhận hồ sơ cung cấp thực phẩm trường học thông qua nền tảng kỹ thuật số, tạo cơ sở dữ liệu để UBND các xã, phường đánh giá năng lực, lựa chọn các đơn vị đủ điều kiện và phân công cung ứng một cách khách quan cho các trường trên địa bàn. Việc xóa bỏ rào cản hành chính và gắn chặt trách nhiệm quản lý nhà nước với người đứng đầu địa phương đã tạo ra một hệ thống giám sát đồng bộ từ khâu xét duyệt hồ sơ đến quá trình vận hành thực tế.

Chị Nguyễn Linh Thái, phụ huynh có con học tại Trường Tiểu học Đông Ngạc (phường Đông Ngạc, Hà Nội) cho biết, điều các bậc cha mẹ quan tâm nhất vẫn là chất lượng và sự an toàn của bữa ăn bán trú. Khi việc lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm được thực hiện công khai, có nhiều cấp cùng tham gia kiểm tra, giám sát thì phụ huynh sẽ cảm thấy yên tâm hơn. Mong rằng quy trình này sẽ được duy trì nghiêm túc để mỗi bữa ăn của học sinh đều thực sự chất lượng.

Bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn bán trú không chỉ là yêu cầu trong tổ chức hoạt động giáo dục mà còn là trách nhiệm của các cấp, ngành trong bảo vệ sức khỏe học sinh. Từ những yêu cầu được đặt ra tại Nghị quyết số 39/NQ-HĐND, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa bằng việc phân định rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh số hóa quản lý. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, công khai và thực chất, mỗi bữa ăn học đường sẽ không chỉ được bảo đảm về dinh dưỡng, an toàn mà còn góp phần củng cố niềm tin của phụ huynh và xã hội.