Quản lý các cơ sở thu mua, chế biến lâm sản tại xã Cồn Tiên (Quảng Trị): Gỡ vướng để phát triển bền vững

Điểm tập kết keo tràm trái phép của hộ gia đình ông Dương Bá Khánh tại thôn Hải An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị

Địa bàn rộng, hoạt động lâm sản tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm

Sau sáp nhập, xã Cồn Tiên có 13 thôn với 5.093 hộ, 20.817 nhân khẩu; trong đó đồng bào dân tộc thiểu số Bru - Vân Kiều có 790 hộ, 3.145 người, chiếm khoảng 15,1% dân số. Theo Quyết định số 668/QĐ-UBND ngày 13/02/2026 của UBND tỉnh, xã thuộc khu vực III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp. Trong những năm qua, sản xuất từng bước chuyển dịch theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội được quan tâm đầu tư. Công tác quản lý đất đai, quy hoạch, sử dụng tài sản công và thu hút đầu tư từng bước được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, nguồn nguyên liệu từ rừng trồng sản xuất đã thúc đẩy sự phát triển của các cơ sở thu mua, chế biến gỗ. Trên địa bàn xã hiện có bốn cơ sở hoạt động trong lĩnh vực này gồm: Lâm An Đạt, Tiên Phong, Hợp tác xã Trường Hải và hộ gia đình ông Dương Bá Khánh.

Phần lớn các cơ sở có quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế, công nghệ sản xuất chưa cao. Trong quá trình hoạt động, một số cơ sở còn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan như đất đai, đăng ký kinh doanh, môi trường, phòng cháy chữa cháy, xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và hồ sơ chứng minh nguồn gốc lâm sản.

Theo quy định, để hoạt động hợp pháp, các cơ sở thu mua, chế biến lâm sản phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đăng ký kinh doanh, sử dụng đất, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động và quản lý hồ sơ lâm sản hợp pháp. Tuy nhiên, thực tế tại xã Cồn Tiên cho thấy vẫn còn trường hợp chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định.

Lập biên bản hiện trường và yêu cầu ngừng hoạt động đối với điểm tập kết lâm sản của hộ gia đình ông Dương Bá Khánh tại thôn Hải An, xã Cồn Tiên

Ông Hoàng Đoán, Trưởng phòng Kinh tế xã Cồn Tiên, cho biết hiện cơ sở Lâm An Đạt đã hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, thủ tục và đủ điều kiện hoạt động. Bãi tập kết lâm sản của Công ty Tiên Phong đã hoàn thành thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ bảo vệ môi trường, đấu nối. Hợp tác xã Trường Hải cũng đang bổ sung thủ tục phòng cháy chữa cháy.

Riêng bãi tập kết keo tràm của hộ ông Dương Bá Khánh tại thôn Hải An chưa được cấp phép hoạt động. Cơ sở này được hình thành trên đất nông nghiệp (đất trồng cây lâu năm), do đó chính quyền địa phương đã phối hợp với các lực lượng liên quan lập biên bản hiện trường, yêu cầu tạm dừng hoạt động.

Nguy cơ từ hoạt động chưa bảo đảm điều kiện pháp lý

Việc một số cơ sở thu mua, chế biến lâm sản chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.

Trước hết, hoạt động này gây khó khăn trong kiểm soát nguồn gốc lâm sản, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh việc thu mua, chế biến gỗ không có hồ sơ hợp pháp hoặc hợp thức hóa chứng từ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác truy xuất nguồn gốc, bảo vệ tài nguyên rừng và thực hiện các quy định về phát triển lâm nghiệp bền vững.

Bên cạnh đó, các cơ sở chưa thực hiện đầy đủ thủ tục về đăng ký kinh doanh, thuế, hóa đơn, chứng từ có thể dẫn đến thất thu ngân sách, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng giữa các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Ngoài ra, việc chưa hoàn thiện các yêu cầu về môi trường, phòng cháy chữa cháy và an toàn lao động cũng tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy nổ, tai nạn lao động, ô nhiễm môi trường. Sản phẩm lâm sản không bảo đảm nguồn gốc hợp pháp cũng sẽ gặp khó khăn khi tham gia các chuỗi cung ứng lớn, đặc biệt là thị trường yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc.

Điểm tập kết lâm sản của Công ty Tiên Phong tại thôn Hải An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị tỉnh Quảng Trị đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ bảo vệ môi trường, đấu nối

Chính quyền đồng hành, hỗ trợ cơ sở hoàn thiện thủ tục

Trước những khó khăn, thách thức đặt ra, chính quyền xã Cồn Tiên đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, đồng thời hỗ trợ các cơ sở từng bước hoàn thiện điều kiện hoạt động theo quy định.

Địa phương đã chỉ đạo các lực lượng chức năng thường xuyên rà soát, kiểm tra hoạt động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh lâm sản; kịp thời phát hiện những trường hợp chưa bảo đảm điều kiện, yêu cầu khắc phục hoặc tạm dừng hoạt động để hoàn thiện hồ sơ cần thiết.

Đối với những cơ sở còn thiếu thủ tục pháp lý, xã chủ động hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh thực hiện đúng quy trình, giúp các cơ sở sớm ổn định hoạt động, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Điện tử Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, bà Trần Thị Oanh, Chủ tịch UBND xã Cồn Tiên, cho biết địa phương mới được thành lập hơn một năm, trong khi diện tích rộng, địa hình phức tạp nên công tác quản lý, giám sát các hoạt động kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn.

Hoạt động sản xuất tại điểm chế biến lâm sản của HTX Trường Hải, thôn Hải An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị đang bổ sung thủ tục phòng cháy chữa cháy

“Tuy nhiên, trong công tác quản lý các cơ sở thu mua, chế biến lâm sản, xã luôn xác định phải kiểm soát chặt chẽ. Khi phát hiện cơ sở hoạt động chưa đúng quy định, chính quyền sẽ lập biên bản, yêu cầu tạm dừng; trường hợp cố tình vi phạm sẽ xử lý theo quy định. Những vấn đề vượt quá thẩm quyền sẽ được báo cáo cơ quan cấp trên để xem xét, giải quyết”, bà Oanh cho biết.

Đối với các cơ sở còn thiếu thủ tục, xã sẽ bố trí cán bộ chuyên môn hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, tạo điều kiện để hoạt động sản xuất, kinh doanh phát triển đúng quy định pháp luật.

Còn trường hợp bãi tập kết keo tràm của hộ ông Dương Bá Khánh, sau khi phát hiện vi phạm, chính quyền xã đã tổ chức kiểm tra thực địa, nhắc nhở và yêu cầu không tiếp tục hoạt động. Tuy nhiên, do hộ gia đình vẫn tái hoạt động, xã tiếp tục chỉ đạo lực lượng chức năng lập biên bản, yêu cầu tạm dừng và mời các bên liên quan làm việc để giải quyết dứt điểm.

Theo lãnh đạo xã Cồn Tiên, mục tiêu của địa phương là vừa tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ hoạt động thu mua, chế biến lâm sản, vừa đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tháo gỡ khó khăn, phát triển sản xuất hiệu quả, góp phần đưa ngành lâm nghiệp địa phương phát triển theo hướng bền vững.