Quản trị giáo dục cần chuyển từ quản lý theo quy trình sang kiến tạo phát triển

Một lớp học trên địa bàn phường Ba Đình (Hà Nội).

Lấy dữ liệu, công nghệ và người học làm trọng tâm

Ngày 2/10, Học viện Quản lý giáo dục tổ chức Hội thảo Quốc tế với chủ đề: “Lãnh đạo và Quản trị giáo dục trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Chính sách, Công nghệ và Giáo dục con người vì sự phát triển bền vững”.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục - nhấn mạnh, Hội thảo tập trung 4 nội dung chính: Lãnh đạo, quản trị và chính sách giáo dục; Tâm lý giáo dục và phát triển con người toàn diện; Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; Ngôn ngữ, giao tiếp và giáo dục trong bối cảnh toàn cầu.

Một trong những vấn đề được PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng đặt ra là làm thế nào để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực phục vụ quản trị giáo dục. Cùng với đó là yêu cầu tăng cường việc ra quyết định dựa trên bằng chứng khoa học và dữ liệu thực tiễn, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc những quy trình hành chính.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục phát biểu khai mạc hội thảo.

Từ góc độ công nghệ, vấn đề không chỉ là đưa thêm các công cụ số vào hoạt động giáo dục mà quan trọng hơn là xác định công nghệ có thể hỗ trợ đội ngũ giáo viên, giảng viên như thế nào. Công nghệ cần giúp giảm những công việc phù hợp để tự động hóa, qua đó tạo thêm thời gian cho hoạt động chuyên môn, nghiên cứu và đồng hành với người học.

Ở phía người học, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để mỗi người có thể tiếp cận những cơ hội học tập phù hợp hơn với năng lực, nhu cầu và hoàn cảnh của mình. Đây cũng là một trong những thước đo quan trọng để xem xét hiệu quả của đổi mới quản trị giáo dục.

Theo định hướng này, chuyển đổi số không nên được nhìn nhận đơn thuần là quá trình số hóa hoạt động quản lý, mà cần gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức giáo dục. Dữ liệu phải được chuyển hóa thành thông tin có giá trị cho quyết định; công nghệ phải phục vụ con người; còn các quyết định quản trị cần hướng tới cải thiện chất lượng giáo dục và cơ hội học tập của người học.

Quản trị sự thay đổi trong môi trường số

Ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) phát biểu tại hội thảo.

Theo ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT), giáo dục đang đứng trước những thay đổi nhanh chóng dưới tác động của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và chuyển đổi số. Những thay đổi này không chỉ tác động đến phương thức dạy và học mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản đối với lãnh đạo và quản trị giáo dục.

Trong bối cảnh đó, quản trị giáo dục cần chuyển từ tư duy quản lý theo quy trình sang tư duy kiến tạo phát triển, quản trị sự thay đổi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và dựa trên dữ liệu, bằng chứng. Người lãnh đạo giáo dục không chỉ cần năng lực quản lý mà còn phải có tầm nhìn, khả năng dự báo, năng lực số, khả năng huy động nguồn lực và năng lực dẫn dắt đội ngũ trong quá trình đổi mới.

Theo ông Vũ Thanh Bình, chuyển đổi số vì vậy không chỉ dừng ở số hóa hồ sơ hay đưa một số hoạt động lên môi trường trực tuyến. Quan trọng hơn là đổi mới phương thức quản trị, cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng ra quyết định và tạo ra những phương thức giáo dục phù hợp hơn với nhu cầu của người học và xã hội.

Trong quá trình đó, dữ liệu giáo dục cần được khai thác hiệu quả để phục vụ công tác quản lý, dự báo và hoạch định chính sách. Các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục đại học và các nhà trường cần từng bước hình thành văn hóa quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng.

Các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế tham dự hội thảo.

Từ yêu cầu đổi mới quản trị, ông Vũ Thanh Bình nhấn mạnh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần nguồn nhân lực chất lượng cao; trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao được hình thành thông qua một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại và nhân văn. Ở chiều ngược lại, giáo dục cũng cần khai thác thành tựu của khoa học, công nghệ để nâng cao chất lượng và mở rộng cơ hội học tập.

Mối quan hệ này đặt ra yêu cầu quản trị giáo dục phải nhìn nhận đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không phải những nhiệm vụ tách rời, mà là những yếu tố gắn với chất lượng giáo dục, phát triển con người và chuẩn bị nguồn nhân lực cho quá trình phát triển mới.

Giáo dục là nền tảng cho năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững

Ông Gonzalo Serrano - Tham tán, Phó Ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Nhìn nhận giáo dục là nền tảng tạo động lực cho hầu hết các ưu tiên chiến lược trong quan hệ EU - Việt Nam; ông Gonzalo Serrano - Tham tán, Phó Ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam – cho rằng, Việt Nam đã xác định những định hướng phát triển đầy tham vọng.

Theo ông Gonzalo Serrano, EU và Việt Nam đã có nền tảng hợp tác vững chắc trong giáo dục. Trong giai đoạn mới, hợp tác cần hướng tới những chuyển dịch rõ hơn: từ các dự án riêng lẻ sang hỗ trợ chuyển đổi hệ thống; từ các hoạt động sang những kết quả cụ thể; từ trao đổi ở cấp cá nhân sang thúc đẩy chuyển đổi ở cấp độ thể chế.

Đáng chú ý, giáo dục cũng cần được nhìn nhận không chỉ như một lĩnh vực hợp tác độc lập mà còn là nền tảng cho năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Cách tiếp cận này đặt giáo dục trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới và nâng cao năng lực thích ứng của hệ thống trong bối cảnh mới.

Từ yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị giáo dục, PGS.TS Phạm Văn Thuần - Phó Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục tập trung làm rõ những yêu cầu mới đối với cán bộ quản lý (CBQL) cơ sở giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển trường học thông minh.

Các chuyên gia, nhà khoa tham dự hội thảo.

Theo đó, CBQL cần phát triển năng lực để không chỉ tổ chức, điều hành mà còn có khả năng dẫn dắt sự thay đổi, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường. Để đáp ứng yêu cầu trên, PGS.TS Phạm Văn Thuần đề xuất 7 nhóm giải pháp phát triển năng lực CBQL.

Trước hết là hoàn thiện định hướng, cơ chế và chính sách phát triển năng lực CBQL đáp ứng yêu cầu triển khai mô hình trường học thông minh. Cùng với đó là xây dựng khung năng lực theo vị trí việc làm đối với CBQL cơ sở giáo dục, phù hợp với định hướng trường học thông minh.

Về đào tạo, bồi dưỡng, cần phát triển chương trình và phương thức bồi dưỡng theo hướng phân hóa, tích hợp và gắn với nhiệm vụ lãnh đạo, quản trị nhà trường. Đồng thời, chú trọng phát triển năng lực quản trị chia sẻ cho CBQL cơ sở giáo dục.

Một giải pháp khác là xây dựng văn hóa nhà trường thúc đẩy học tập, hợp tác và đổi mới. Song song với yếu tố con người và văn hóa, cần bảo đảm các điều kiện về tổ chức, dữ liệu và công nghệ cho thực hành quản trị.

Cuối cùng là tổ chức đánh giá năng lực lãnh đạo và quản trị nhà trường dựa trên dữ liệu và bằng chứng.

Hội thảo Quốc tế với chủ đề: “Lãnh đạo và Quản trị giáo dục trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Chính sách, Công nghệ và Giáo dục con người vì sự phát triển bền vững” thu hút đông đảo nhà khoa trong nước và quốc tế tham dự.