Quản trị kinh tế không gian tầm thấp như thế nào?

Số hóa công tác quản lý

Như đã biết, Hà Nội đã thí điểm thành công tuyến vận chuyển thuốc y tế cấp cứu bằng UAV giữa Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và khu vực Gia Lâm cuối năm 2025, cho thấy TP đã đặt nền móng đầu tiên cho sự phát triển của LAE trong tương lai gần. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tài nguyên bầu trời, hạ tầng then chốt không chỉ nằm ở các bãi đáp mà nằm ở năng lực quản trị số hóa.

Lời giải cho bài toán quản trị số hóa nhằm đưa LAE vào thực tiễn, nhanh chóng phát huy hiệu quả cũng như đảm bảo tính bền vững toàn diện cho một ngành kinh tế hoàn toàn mới mẻ đối với Thủ đô là ứng dụng E-permitting và Remote ID để quản lý 100% thiết bị bay dân dụng.

Hà Nội đã thí điểm thành công tuyến vận chuyển thuốc y tế cấp cứu bằng UAV giữa Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và khu vực Gia Lâm cuối năm 2025, cho thấy TP đã đặt nền móng đầu tiên cho sự phát triển của LAE trong tương lai gần.

Để khai thác hiệu quả tài nguyên bầu trời, hạ tầng then chốt không chỉ nằm ở các bãi đáp mà nằm ở năng lực quản trị số hóa. Trong tiến trình hiện đại hóa quản trị đô thị, việc xây dựng một hệ thống cấp phép bay kỹ thuật số (E-permitting) chính là chìa khóa để chuyển đổi từ mô hình quản lý tiền kiểm thủ công sang mô hình giám sát thời gian thực thông minh.

Hiện nay, quy trình cấp phép cho các hoạt động bay thường kéo dài do phải đi qua nhiều tầng nấc hành chính phức tạp vốn được thiết kế cho hàng không dân dụng cỡ lớn. Một nền kinh tế tầm thấp thực thụ chỉ có thể vận hành khi Hà Nội thiết lập được một nền tảng số hóa tập trung, cho phép người dân và doanh nghiệp đăng ký, phê duyệt và điều phối hành trình bay chỉ trong vài phút thông qua các ứng dụng di động. Hệ thống E-permitting này sẽ tích hợp dữ liệu từ bản đồ số không phận, phân loại rõ ràng các vùng xanh cho phép bay tự do, vùng vàng hạn chế và vùng đỏ cấm bay dựa trên các yêu cầu về an ninh quốc phòng.

Việc áp dụng quy trình cấp phép kỹ thuật số sẽ đi kèm với công nghệ định danh từ xa cho phép lực lượng chức năng theo dõi mọi thiết bị đang hoạt động trên bầu trời thông qua một trung tâm điều hành tập trung. Mỗi thiết bị bay khi đó sẽ sở hữu một biển số điện tử duy nhất, giúp minh bạch hóa mọi hoạt động và dễ dàng truy xuất trách nhiệm khi có sự cố xảy ra.

Đây chính là bước chuyển mình quan trọng từ tư duy quản lý bằng văn bản giấy sang tư duy quản trị bằng dữ liệu lớn, tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn cho các nhà đầu tư công nghệ. Việc tối ưu hóa quy trình cấp phép không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp tham gia mà còn giúp cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt được bức tranh toàn cảnh về hoạt động bay tầm thấp, từ đó đưa ra các chính sách điều tiết kịp thời và hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng vật lý cũng cần được tính toán đồng bộ trong quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045. Hà Nội cần định hình hệ thống các điểm cất hạ cánh thông minh (vertiport) được tích hợp ngay trên nóc các tòa nhà cao tầng, bệnh viện, các trung tâm logistics và các ga đường sắt đô thị.

Những vertiport này không chỉ là bãi đáp đơn thuần mà còn là các trạm sạc điện công suất lớn, kết nối với mạng lưới điện thông minh để phục vụ các phương tiện bay chạy điện thế hệ mới. Việc tận dụng tối đa các không gian sẵn có trên cao sẽ giúp TP tiết kiệm được quỹ đất mặt đất quý giá, đồng thời tạo ra một mạng lưới giao thông đa lớp, kết nối nhuần nhuyễn giữa không trung và mặt đất. Đây chính là biểu tượng của một đô thị hiện đại, nơi công nghệ được sử dụng để giải phóng những giới hạn vật lý vốn có.

Cần được trao cơ chế đặc thù

Thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là sự giao thoa giữa mục tiêu phát triển kinh tế và yêu cầu bảo đảm an ninh quốc phòng. Vì không gian trên không là khu vực đặc biệt nhạy cảm, Hà Nội cần được trao cơ chế đặc thù trong Luật Thủ đô sửa đổi để trở thành một vùng thử nghiệm chính sách về hàng không dân dụng tầm thấp. Cụ thể, Hà Nội cần được tự quyết các vấn đề xung quanh việc khởi xướng và phát triển LAE trong hiện tại và cả tương lại. Tất nhiên, điều đó cần song hành với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền dân sự và các đơn vị quân đội trong việc chia sẻ dữ liệu không lưu, nhằm đảm bảo chắc chắn rằng kinh tế phát triển nhưng chủ quyền và an ninh vùng trời vẫn được giữ vững.

Sự hài hòa này không chỉ giúp Hà Nội đi trước một bước trong việc làm chủ công nghệ mà còn cung cấp những bài học thực tiễn quý giá để hoàn thiện pháp luật về không gian tầm thấp cho cả nước. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, sự đồng lòng giữa chính quyền, DN và người dân là yếu tố quyết định. Hà Nội cần có những chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ vốn vay cho các startup trong lĩnh vực LAE và tạo điều kiện để các mô hình kinh doanh mới được thử nghiệm thực tế.

Chúng ta cần những người tiên phong, những doanh nhân dám nghĩ khác và những nhà quản lý dám hành động để biến bầu trời trở thành tài sản quốc gia sinh lời. Khi người dân Thủ đô bắt đầu thấy những kiện hàng được giao bằng drone hay những chuyến bay du lịch êm ái trên bầu trời, niềm tin vào một tương lai công nghệ sẽ được củng cố mạnh mẽ, tạo ra sức mạnh tổng hợp để Hà Nội bứt phá.

Nhìn lại lịch sử phát triển của Thủ đô, mỗi khi chúng ta dám phá vỡ những tư duy cũ để mở ra những không gian mới, Hà Nội đều đạt được những bước tiến dài. Nếu như việc mở rộng địa giới hành chính trước đây đã tạo ra dư địa lớn cho phát triển mặt đất, thì việc khai thác không gian tầm thấp chính là cuộc cách mạng tiếp theo để tối ưu hóa giá trị của Thủ đô trong kỷ nguyên số.

Đây không chỉ là câu chuyện của những thiết bị bay, mà là câu chuyện về một nền kinh tế tri thức, một môi trường sống thông minh và một tư duy quản trị vượt thời đại. Sự đóng góp 1,5% vào GRDP là một con số có ý nghĩa lớn về mặt kinh tế, nhưng quan trọng hơn nữa là giá trị về mặt vị thế và năng lực dẫn dắt công nghệ của Hà Nội. Thủ đô đã được định vị là đầu tàu, lan tỏa sự phát triển đến cả nước trong kỷ nguyên mới, và LAE sẽ là một trong những bước đi đột phá quan trọng, đáp ứng kỳ vọng đó.

Hành trình chinh phục bầu trời tầm thấp của Hà Nội chắc chắn sẽ còn nhiều thách thức, nhưng với tầm nhìn đến năm 2045, chúng ta hoàn toàn có thể tự tin vào một Hà Nội văn hiến, hiện đại, không chỉ tỏa sáng trên mặt đất mà còn rực rỡ trên không trung, nơi những giấc mơ bay cao của dân tộc được hiện thực hóa bằng trí tuệ và bản lĩnh của con người Thủ đô. Khai thác tài nguyên không gian tầm thấp chính là cách chúng ta để lại một di sản giá trị cho thế hệ tương lai, một TP không có giới hạn cho sự phát triển và sáng tạo bền vững.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu