Quảng Ninh đẩy mạnh số hóa, lan tỏa giá trị kho tàng di sản
Sở hữu hơn 600 di tích và 362 di sản văn hóa phi vật thể cùng hai di sản thế giới, Quảng Ninh đang ứng dụng đồng bộ mô hình 3D, thực tế ảo VR360, bản đồ số và mini app nhằm bảo tồn dữ liệu và nâng tầm trải nghiệm du lịch thông minh.
Đưa di sản đến gần hơn với công chúng
Những năm gần đây, Quảng Ninh xác định chuyển đổi số là một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, trong đó văn hóa và du lịch là những lĩnh vực được ưu tiên triển khai.
Tại phường Yên Tử, việc ứng dụng công nghệ được triển khai tương đối toàn diện, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch thông minh. Du khách đến khu di sản chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh để quét mã QR, tra cứu thông tin, nghe thuyết minh điện tử, mua vé và thanh toán trực tuyến. Bên cạnh đó, bản đồ số, mô hình 3D và công nghệ thực tế ảo VR360 giúp tái hiện không gian di tích, mang đến những trải nghiệm trực quan, sinh động.

Cán bộ ban quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử nhập thông tin hiện vật
Đầu tháng 6/2026, phường Yên Tử tổ chức ra mắt mini app “Yên Tử Số”, website phường Yên Tử và tập huấn kỹ năng vận hành ứng dụng cho 34 tổ công nghệ số cộng đồng. Ứng dụng tích hợp bản đồ du lịch, hỗ trợ tra cứu các điểm tham quan, cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ ăn uống và nhiều tiện ích khác.
Ở Cô Tô, khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được số hóa bằng công nghệ VR360, cho phép người xem tham quan không gian di tích từ xa. Hệ thống mã QR đa ngôn ngữ cùng nền tảng Amazing Cô Tô tích hợp bản đồ và thông tin dịch vụ cũng góp phần nâng cao khả năng tiếp cận di sản, đặc biệt đối với du khách ở xa.
Trong khi đó, Bảo tàng Quảng Ninh đã số hóa hơn 25.000 hiện vật, trong đó nhiều bảo vật quốc gia được tái hiện dưới dạng mô hình 3D. Các hiện vật gắn với văn hóa Hạ Long, lịch sử nhà Trần và những dấu mốc quan trọng của vùng đất Quảng Ninh được giới thiệu bằng nhiều hình thức trực quan. Công nghệ thực tế ảo, hệ thống thuyết minh tự động và mã QR giúp khách tham quan chủ động tìm hiểu thông tin, khám phá chiều sâu lịch sử của từng hiện vật.

Hệ thống thuyết minh tự động tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh góp phần đưa những giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng
Đối với di sản văn hóa phi vật thể, Quảng Ninh đang đẩy mạnh số hóa hồ sơ khoa học, ghi âm, ghi hình, chụp ảnh tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống lưu trữ điện tử. Đây là giải pháp có ý nghĩa thiết thực đối với những loại hình di sản gắn với cộng đồng, nghệ nhân và không gian thực hành truyền thống, trong đó có các loại hình dân ca, lễ hội tiêu biểu và di sản hát Then của người Tày.
Từ lưu trữ dữ liệu đến lan tỏa giá trị văn hóa
Nếu trước đây, số hóa chủ yếu được nhìn nhận như một giải pháp lưu trữ và bảo vệ tư liệu, thì hiện nay, yêu cầu đặt ra đã rộng hơn: khai thác dữ liệu số để tạo ra những giá trị mới cho di sản. Theo Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 4/4/2026, mục tiêu chuyển đổi số không chỉ dừng ở xây dựng cơ sở dữ liệu mà còn hướng đến phát huy giá trị di sản trên môi trường số.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 80% di sản văn hóa phi vật thể của vùng đồng bào dân tộc thiểu số được số hóa và lưu trữ trong các hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Công nghệ thực tế ảo gia tăng thêm trải nghiệm cho du khách khi tham quan các điểm di sản
Với Quảng Ninh, đây là hướng đi có nhiều tiềm năng. Không gian di sản của tỉnh trải rộng từ Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà, đến các điểm di tích thuộc Quần thể di sản văn hóa Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Cùng với đó là hệ thống di sản văn hóa phi vật thể phong phú, trong đó có hát Then của các dân tộc Tày, Nùng, Thái được UNESCO ghi danh.
Việc số hóa không chỉ giúp lưu giữ hình ảnh, tư liệu và hiện trạng di tích mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi, nghiên cứu, đánh giá những biến đổi do thời gian và môi trường.
Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, thách thức không chỉ nằm ở việc đầu tư công nghệ mà còn ở khả năng xây dựng, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu; bảo đảm tính chính xác của thông tin; duy trì, cập nhật hệ thống và nâng cao năng lực vận hành. Đối với di sản văn hóa phi vật thể, việc số hóa càng cần gắn với cộng đồng chủ thể, bảo đảm tôn trọng bản sắc, không gian thực hành và tính nguyên gốc của di sản.
Khi được số hóa và khai thác đúng hướng, di sản có thêm đời sống mới, tiếp tục hiện diện trong giáo dục, du lịch và sinh hoạt cộng đồng. Với Quảng Ninh, chuyển đổi số vì thế không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà còn là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại, biến nguồn lực di sản thành động lực phát triển bền vững trong tương lai.
