Quảng Ninh với mảnh ghép hạ tầng chiến lược 5,6 tỷ USD

Trong định hướng phát triển nhiệm kỳ 2025-2030, dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng sẽ hoàn thiện bức tranh hạ tầng đa phương thức đồng bộ của trục tăng trưởng Đông Bắc, bao gồm đường bộ, hàng không, đường biển và nay là đường sắt hiện đại.

Không đơn thuần là lời giải cho bài toán giao thông, dự án được xác định là trục phát triển chiến lược, mở ra không gian tăng trưởng mới cho Quảng Ninh và ba tỉnh thành tuyến đi qua. Việc thu hẹp khoảng cách thời gian giữa thủ đô và vịnh Di sản xuống chỉ bằng một "cuốc xe" nội thị sẽ tạo ra sự bùng nổ về giao thương, du lịch và định hình lại bản đồ bất động sản, logistics của toàn vùng.

Hình ảnh phối cảnh ga cuối Hạ Long của tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Với tổng mức đầu tư dự kiến lên tới hơn 147.000 tỷ đồng (tương đương hơn 5,6 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng), dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh có tổng chiều dài 120,2km, đi qua bốn cực tăng trưởng trọng điểm: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh.

Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế với đường đôi khổ ray 1.435mm, điện khí hóa toàn tuyến và cho phép tốc độ khai thác tối đa lên tới 350km/h, riêng đoạn qua Hà Nội giới hạn ở mức 120km/h.

Đặc biệt, dự án sẽ ứng dụng công nghệ hiện đại thông qua sự hợp tác với Siemens Mobility (Đức). Đây là đối tác cung cấp thế hệ tàu cao tốc mới nhất cùng hệ thống thông tin, tín hiệu và sẽ từng bước chuyển giao công nghệ cho VinSpeed trong quá trình vận hành.

Hệ thống nhà ga cũng được hoạch định gắn liền với các đại đô thị mang tính chiến lược. Tuyến xuất phát từ ga Cổ Loa (Khu đô thị Vinhomes Global Gate Hà Nội), đi qua ba ga trung chuyển là Gia Bình (Bắc Ninh), Ninh Xá (Hải Phòng), Yên Tử (Quảng Ninh) và kết thúc tại ga Hạ Long (Vinhomes Global Gate Hạ Long, thuộc Công viên rừng Globe Hạ Long). Dự án cũng quy hoạch 1 depot phục vụ bảo dưỡng, lưu đỗ tại ga cuối Hạ Long.

Khi chính thức khai thác thương mại vào năm 2028, dự án sẽ tạo ra một cuộc "cách mạng" về thời gian di chuyển, rút ngắn hành trình Hà Nội - Quảng Ninh từ hơn 2 giờ xuống chỉ còn vỏn vẹn 23 phút, nhanh gấp 5 - 7 lần.

Đối với riêng Quảng Ninh, tuyến đường sắt tốc độ cao là "cú hích" mang tính bước ngoặt, tạo ra 3 giá trị kinh tế cốt lõi.

Thứ nhất là bùng nổ nền kinh tế dịch vụ và du lịch cao cấp. Việc thu hẹp khoảng cách thời gian từ thủ đô xuống còn 23 phút sẽ xóa nhòa khái niệm địa lý, biến Hạ Long trở thành "ngoại ô" sinh thái của Hà Nội.

Quảng Ninh sẽ thoát khỏi định vị "điểm đến cuối tuần" để trở thành lựa chọn nghỉ dưỡng, giải trí thường nhật của giới thượng lưu, chuyên gia và du khách quốc tế. Đặc biệt, mảng du lịch MICE (hội nghị, triển lãm) sẽ đón nhận dòng khách khổng lồ nhờ sự liền mạch, đúng giờ và đẳng cấp của đường sắt cao tốc.

Thứ hai là tối ưu hóa giá trị đất đai qua mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Khác với các dự án truyền thống, các nhà ga tuyến VinSpeed được hoạch định gắn liền với các đại đô thị chiến lược. Ga trung chuyển Yên Tử hay ga cuối Hạ Long sẽ không chỉ là điểm lên xuống tàu. Nơi đây sẽ trở thành các trung tâm thương mại, bán lẻ và dịch vụ sầm uất.

Thứ ba là nâng tầm năng lực thu hút FDI chất lượng cao. Cùng với hệ thống đường bộ cao tốc xuyên tỉnh, cảng biển quốc tế và sân bay Vân Đồn đã hoàn thiện, đường sắt tốc độ cao là mảnh ghép cuối cùng để Quảng Ninh sở hữu mạng lưới logistics đa phương thức hoàn hảo bậc nhất Việt Nam.

Tuyến đường sắt sẽ giúp các khu công nghiệp công nghệ cao dọc tuyến như Uông Bí, Đông Mai và Quảng Yên dễ dàng thu hút dòng vốn FDI "đại bàng" và lực lượng chuyên gia cấp cao, những người có xu hướng sống tại thủ đô nhưng làm việc tại các vùng kinh tế vệ tinh.

Quản trị tiến độ: Đích thân Chủ tịch tỉnh gỡ nút thắt mặt bằng

Trong quản trị các dự án hạ tầng quy mô lớn, giải phóng mặt bằng luôn là bài toán phức tạp và mang tính quyết định. Để dọn đường cho dòng vốn tỷ đô, Quảng Ninh đang thể hiện sự quyết liệt ở cấp độ cao nhất.

Theo quy hoạch, dự án sử dụng khoảng 551ha đất, trong đó Quảng Ninh chiếm diện tích lớn nhất với 278ha, phần còn lại thuộc Hải Phòng (210ha), Hà Nội (44ha) và Bắc Ninh (19ha). Đoạn tuyến đi qua Quảng Ninh dài gần 40km, cắt ngang hàng loạt địa bàn như Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu.

Nhận diện rõ áp lực tiến độ, ngày 15/4/2026, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 1300/QĐ-UBND thành lập tổ công tác triển khai dự án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Điểm đáng chú ý, tổ công tác này do đích thân ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh làm tổ trưởng, minh chứng cho cam kết chính trị của địa phương đối với nhà đầu tư.

Mục tiêu cốt lõi của tổ công tác là theo dõi, đôn đốc tiến độ, rà soát toàn diện tình hình nhằm tháo gỡ nhanh các "nút thắt" về cơ chế, chính sách bồi thường. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn tất toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng và bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư ngay trong năm 2026.

Tại cơ sở, bộ máy chính quyền cũng đang được vận hành với tốc độ cao. Điển hình tại phường Yên Tử, nơi có gần 28ha đất bị thu hồi liên quan tới 210 hộ dân có công trình, nhà ở trên đất, địa phương đã lập tức thành lập ban chỉ đạo và phát động chiến dịch cao điểm giải phóng mặt bằng. Các khâu phức tạp như hoàn thiện bản đồ, trích lục thửa đất, rà soát 50 ô đất tái định cư, lên phương án di chuyển phần mộ và đối thoại minh bạch về quyền lợi, đơn giá đền bù với người dân đều đang được triển khai bài bản. Tương tự, phường Tuần Châu là nơi đặt ga cuối Hạ Long cũng đang tích cực đẩy nhanh các phần việc liên quan.

Sự chủ động "trải thảm đỏ" giải phóng mặt bằng của Quảng Ninh không đơn thuần là hỗ trợ doanh nghiệp mà chính là tư duy quản trị nhạy bén để địa phương sớm thu hái chuỗi giá trị thặng dư khổng lồ này, qua đó củng cố vững chắc mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh".

Sự chủ động và tinh thần trách nhiệm cao nhất của Quảng Ninh đang tạo ra niềm tin lớn, đảm bảo các điều kiện tiên quyết để nhà đầu tư có thể đưa siêu dự án này về đích đúng tiến độ, khẳng định vai trò cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc.