Quảng Trị sắp xếp thôn, tổ dân phố tạo đà phát triển từ cơ sở

Ban Thường vụ Đảng ủy phường Đồng Hới trao các quyết định thành lập tổ dân phố sau sắp xếp. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Thực hiện Kết luận số 34-KL/TW, ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị; Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh theo phương châm thận trọng, khoa học, công khai, minh bạch, bảo đảm ổn định để phát triển.

Giảm hơn 52% thôn, tổ dân phố

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là giảm đầu mối quản lý mà phải gắn với mở rộng không gian phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở cơ sở, tạo thuận lợi cho công tác quản lý dân cư, xây dựng chính quyền số và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới.

Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Lương Bình. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Trên cơ sở định hướng của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành phương án về sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh với tinh thần khoa học, hiệu quả. Quá trình xây dựng phương án, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo thực hiện rà soát toàn diện quy mô dân số, điều kiện địa lý, đặc điểm lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán và yêu cầu phát triển của từng địa phương; linh hoạt điều chỉnh địa giới giữa các khu vực liền kề để bảo đảm sự hợp lý trong quản lý và mở rộng không gian phát triển.

Trước khi sắp xếp, toàn tỉnh Quảng Trị có 1.922 thôn, tổ dân phố thuộc 77 xã, phường, bình quân 241 hộ/thôn, tổ dân phố. Trong đó chỉ có 294 thôn, tổ dân phố (15,30%) đạt tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình, còn 1.628 thôn, tổ dân phố (84,7%) chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định.

Nhân sự lãnh đạo thôn Ruộng, xã Khe Sanh có trình độ đại học và trên đại học. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Cùng với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố, tỉnh Quảng Trị đã xử lý cơ bản tình trạng xâm canh, xâm cư, qua đó tạo sự thống nhất trong quản lý hành chính và thuận lợi cho quy hoạch phát triển lâu dài. Kết quả sau sắp xếp, các thôn, tổ dân phố có quy mô dân số và diện tích tăng lên, không gian phát triển mở rộng, có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển kinh tế-xã hội.

Song song với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo thành lập tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị-xã hội; chỉ định, kiện toàn kịp thời đội ngũ cán bộ bảo đảm bộ máy mới đi vào hoạt động ngay từ ngày 1/7/2026.

Theo đó, toàn tỉnh có 916 chi bộ thôn, tổ dân phố, trong đó trên 80% chi bộ có từ 30 đảng viên trở lên. Cụ thể, có 186 chi bộ trong đó mỗi chi bộ từ 30 đến dưới 50 đảng viên; tương tự 325 chi bộ từ 50 đến dưới 100 đảng viên; 183 chi bộ từ 100 đến dưới 200 đảng viên. Tiêu biểu 43 chi bộ có 200 đảng viên trở lên, trong đó có 2 chi bộ trên 400 đảng viên. Việc làm này tạo điều kiện thuận lợi để phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng ở khu dân cư.

Chú trọng trẻ hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở thôn, tổ dân phố. Đã chỉ đạo các địa phương rà soát, đánh giá chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác Mặt trận và những người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở; áp dụng tiêu chuẩn lựa chọn cán bộ cao hơn mức tối thiểu của Trung ương. Điểm nổi bật trong quá trình này là chú trọng trẻ hóa đội ngũ, nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Xã Bố Trạch công bố các nghị quyết, quyết định về tổ chức bộ máy và nhân sự các thôn trên địa bàn. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Kết quả cho thấy, trong 903 bí thư chi bộ có 40,4% có trình độ đại học trở lên; 44,25% có trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên. Đội ngũ trưởng thôn và trưởng ban công tác Mặt trận được nâng cao cả về trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Trong đó, đối với bí thư chi bộ, độ tuổi dưới 42 có 280 đồng chí, chiếm 31%; từ 43-65 tuổi 577 đồng chí, chiếm 63,9%. Trưởng thôn, tổ dân phố có 869 đồng chí, độ tuổi dưới 42 tuổi 291 đồng chí, chiếm 33,4%; từ 43-65 tuổi 544 đồng chí, chiếm 62,8%. Trưởng ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố có 888 đồng chí, độ tuổi dưới 42 có 394 đồng chí, chiếm 44,3%; từ 43-65 tuổi 470 đồng chí, chiếm 52,9%.

Xã Cửa Tùng công bố quyết định sắp xếp thôn, tổ chức nhân sự thôn mới. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Cùng với việc kiện toàn tổ chức và nhân sự, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã quan tâm làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Các địa phương đã chủ động công khai phương án sắp xếp, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, lắng nghe những kiến nghị chính đáng để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Qua đó, mặc dù việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm tư của người dân song quá trình thực hiện bảo đảm thuận lợi, không có điểm nóng phát sinh.

Tuy nhiên, sau sắp xếp, hoạt động của các thôn, tổ dân phố đang đối mặt với không ít thách thức do địa bàn rộng, dân cư phân tán đòi hỏi nguồn lực lớn đầu tư cho hạ tầng giao thông, các công trình thiết yếu, cho hạ tầng chuyển đổi số. Đồng thời việc thay đổi địa giới hành chính cũng phát sinh vướng mắc trong công tác quy hoạch và phân bổ nguồn lực; thiếu nguồn lực cán bộ có chất lượng cao để đảm nhận chức vụ bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ dân phố. Vì vậy, thời gian tới, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tiếp tục chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền thực hiện các công tác trọng tâm sau:

Thứ nhất, đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, hiệu quả; bảo đảm người dân được thông tin đầy đủ, được tham gia góp ý, giám sát việc sắp xếp theo quy định. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Chủ động đấu tranh, phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc, tin giả, góp phần giữ vững niềm tin của nhân dân đối với chủ trương của Đảng và nhà nước.

Xã Tân Dân sắp xếp lại nhân sự các thôn, chi bộ trên địa bàn. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Thứ hai, tiếp tục kiện toàn các chức danh bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác Mặt trận còn thiếu. Lựa chọn người có uy tín, sức khỏe, tâm huyết, trách nhiệm và năng lực vận động quần chúng, từng bước trẻ hóa, nâng cao trình độ, ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng và chất lượng phục vụ nhân dân. Quan tâm bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của từng xã, phường.

Thứ ba, ban hành đầy đủ các quy định về chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách và người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố. Quy định số lượng, mức phụ cấp, chế độ kiêm nhiệm, mức khoán kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị-xã hội ở khu dân cư theo hướng thống nhất, đồng bộ, phù hợp với quy mô thôn, tổ dân phố sau sắp xếp và khả năng cân đối ngân sách của địa phương. Rà soát kỹ lưỡng, thực hiện tốt chế độ chính sách đối với những người không tiếp tục tham gia hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố theo quy định. Các trường hợp ngoài độ tuổi lao động, chưa bảo đảm điều kiện về trình độ chuyên môn, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin ở các thôn, tổ dân phố.

Quyết định thành lập các thôn mới sau sắp xếp của xã Hướng Hiệp. (Ảnh: Lâm Quang Huy)

Thứ tư, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở khu dân cư gắn với đổi mới phương thức quản trị ở cơ sở. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của chi bộ, ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội. Chú trọng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành và trao đổi công việc. Tăng cường kỹ năng quản trị cộng đồng, hòa giải ở cơ sở, vận động quần chúng và tổ chức thực hiện các phong trào thi đua, góp phần xây dựng khu dân cư đoàn kết, phát triển.

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; thường xuyên theo dõi tình hình hoạt động của các thôn, tổ dân phố mới thành lập. Chú trọng công tác sơ kết, đánh giá hiệu quả hoạt động của chi bộ, ban công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị-xã hội và đội ngũ cán bộ ở khu dân cư. Nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, tiếp tục hoàn thiện tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Những kết quả bước đầu đạt được đã khẳng định tính đúng đắn, kịp thời của chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo tinh thần các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương. Không chỉ góp phần tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, việc sắp xếp còn tạo lập không gian tổ chức mới, củng cố niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân. Đây là tiền đề quan trọng để Quảng Trị tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.