Quét sạch 'doanh nghiệp ma' 'doanh nghiệp ảo'

Trên 1 triệu doanh nghiệp, tổ chức cần làm sạch mã số thuế

Bà Nguyễn Thị Thu - Trưởng Ban nghiệp vụ (Cục Thuế) cho biết, thời gian qua, công tác đăng ký thuế và quản lý trạng thái hoạt động của người nộp thuế đã được toàn ngành quan tâm triển khai, từng bước chuẩn hóa, điện tử hóa và liên thông với cơ quan đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy số lượng người nộp thuế ngừng hoạt động, đang trong quá trình rời bỏ thị trường còn rất lớn, với trên 1 triệu doanh nghiệp, tổ chức.

Đáng chú ý các nhóm người nộp thuế rời bỏ thị trường không đồng nhất về bản chất. Có trường hợp đang thực hiện thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động; có trường hợp đã được cơ quan thuế xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng chưa hoàn tất thủ tục tại cơ quan đăng ký kinh doanh; có trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, không liên hệ được với người đại diện theo pháp luật...

Công chức Thuế hỗ trợ hộ kinh doanh làm sạch mã số thuế. Ảnh: Đức Thanh

Theo bà Nguyễn Thị Thu, các nhóm hồ sơ, nhóm nguyên nhân trên nếu không được rà soát, phân loại và xử lý đồng bộ, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cơ sở dữ liệu quản lý thuế, làm giảm tính chính xác về tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh; tạo điểm nghẽn đối với trường hợp có nhu cầu giải thể, chấm dứt hoạt động hoặc khôi phục hoạt động; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để mua bán hóa đơn, trốn thuế, nợ thuế, gian lận thuế và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Để xử lý dứt điểm tình trạng doanh nghiệp rời bỏ thị trường nhưng chưa hoàn thành các thủ tục giải thể, ngành Thuế đã và đang triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Theo thống kê của ngành Thuế, tính đến hết 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế các cấp đã hoàn thành giải quyết 352.828 hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động, bao gồm hồ sơ đã hoàn thành xác nhận nghĩa vụ thuế để doanh nghiệp, tổ chức tiếp tục thực hiện thủ tục với cơ quan đăng ký kinh doanh và hồ sơ đã hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Một số địa phương có chuyển biến rõ trong xử lý doanh nghiệp, tổ chức ở trạng thái 03 (trạng thái người nộp thuế ngừng hoạt động chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế). Trong đó, TP. Hồ Chí Minh giảm 7.229 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 03, tăng 9.666 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 01 (trạng thái đã giải thể/chấm dứt hoạt động); TP. Hà Nội giảm 5.342 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 03, tăng 7.577 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 01; TP. Hải Phòng giảm 3.991 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 03, tăng 1.982 doanh nghiệp, tổ chức trạng thái 01. Một số địa bàn khác có kết quả tích cực gồm: Gia Lai, Lai Châu, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Quảng Ninh, Ninh Bình.

Nỗ lực làm sạch mã số thuế, giảm rủi ro cho doanh nghiệp

Bà Nguyễn Thị Thu cho biết, Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 của ngành Thuế. Theo đó trong thời gian tới là làm việc với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) - Bộ Công an và Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể - Bộ Tài chính để rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu định danh người đại diện pháp luật; hỗ trợ địa phương xác minh danh tính, xử lý hồ sơ trạng thái 03, 06 (trạng thái người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký). Đồng thời, hoàn thiện công cụ kiểm đếm, theo dõi, quản trị tiến độ trên phạm vi toàn quốc để phục vụ chỉ đạo, kiểm tra, giám sát bằng dữ liệu.

Chia sẻ nhiệm vụ “làm sạch mã số thuế” từ địa phương quản lý trực tiếp người nộp thuế, ông Nguyễn Tiến Minh - Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội cho biết, qua triển khai chiến dịch, Thuế TP. Hà Nội đã rà soát, công khai danh sách 150.459 người nộp thuế có mã số thuế ở trạng thái 03 và mã số thuế ở trạng thái 06. Trong đó có 58.152 mã số thuế ở trạng thái 03; có 92.307 mã số thuế ở trạng thái 06.

Thuế TP. Hà Nội đã biên soạn “Cẩm nang hướng dẫn làm sạch mã số thuế” và các tài liệu tuyên truyền, hướng dẫn nhằm hỗ trợ người nộp thuế rà soát tình trạng mã số thuế chính xác và thuận lợi nhất. Thông qua việc cung cấp Cẩm nang và các tài liệu hướng dẫn, Thuế TP. Hà Nội mong muốn hỗ trợ người nộp thuế dễ dàng tiếp cận thông tin, nắm rõ tình trạng mã số thuế, chủ động thực hiện các thủ tục cần thiết, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tại TP. Hồ Chí Minh, Thuế TP. Hồ Chí Minh đã công khai danh sách 310.964 người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh và danh sách 153.036 doanh nghiệp, tổ chức ngừng sử dụng hóa đơn nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành công văn chỉ đạo cơ quan thuế và các cơ quan có liên quan rà soát, phân loại, xử lý các trường hợp doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp, pháp luật quản lý thuế và pháp luật có liên quan; rà soát, cập nhật và lập danh sách doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký để xử lý vi phạm và thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định.

Tại Thanh Hóa, ông Nguyễn Văn Thủy - Trưởng Thuế tỉnh Thanh Hóa cho biết, đơn vị đang tập trung nguồn lực rà soát toàn bộ danh sách người nộp thuế trạng thái 03, 06 trên địa bàn; phân loại theo nhóm nghiệp vụ thống nhất; xác định rõ hồ sơ đủ điều kiện xử lý ngay, hồ sơ cần bổ sung thông tin, hồ sơ cần xác minh địa chỉ, hồ sơ cần kiểm tra tại trụ sở, hồ sơ rủi ro cao và hồ sơ cần chuyển cơ quan có thẩm quyền.

Thuế tỉnh Thanh Hóa đã giao chỉ tiêu, thời hạn và trách nhiệm cụ thể cho từng Thuế cơ sở, từng bộ phận, từng công chức quản lý. Việc giao nhiệm vụ đã gắn với danh sách hồ sơ cụ thể, có theo dõi kết quả và đánh giá trách nhiệm.

Đánh giá về chiến dịch “làm sạch mã số thuế” từ góc độ doanh nghiệp, anh Trần Trọng Kiên - Công ty TNHH Thương mại Truyền thông và Quảng cáo Sen Việt cho rằng, việc làm sạch mã số thuế sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp. Khi dữ liệu người nộp thuế được làm sạch, doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc sàng lọc đối tác, hạn chế được nguy cơ giao dịch với những đơn vị đã ngừng hoạt động hoặc có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn, giữ uy tín cho doanh nghiệp với đối tác và cơ quan quản lý nhà nước.

Trưởng Ban nghiệp vụ (Cục Thuế) khẳng định, kết quả triển khai trong 6 tháng đầu năm cho thấy nỗ lực của cơ quan thuế các cấp đã tạo chuyển biến bước đầu. Tuy nhiên, Chiến dịch “làm sạch mã số thuế” hiện đang đối mặt với những khó khăn lớn như số lượng doanh nghiệp “ma” hoặc ngừng hoạt động quá lớn, chủ doanh nghiệp “biến mất” không liên lạc được. Nhiều cơ sở kinh doanh bỏ trốn, mất tích hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ cũ, khiến cơ quan thuế khó xác minh thực tế.

“Đặc biệt, tình trạng tội phạm lợi dụng thông tin cá nhân của người dân để lập doanh nghiệp “ma” nhằm mua bán hóa đơn trái phép cũng ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả của chiến dịch. Vì vậy rất cần có sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng liên quan trong triển khai chiến dịch để đáp ứng mục tiêu đề ra” - bà Nguyễn Thị Thu nhấn mạnh.