Quốc gia thành viên NATO ở Bắc Âu âm thầm mua thêm 16 tiêm kích F-35 tối tân

Đan Mạch đã âm thầm hoàn tất việc mua thêm 16 máy bay chiến đấu F-35A, nâng tổng số tiêm kích tối tân này trong biên chế lực lượng không quân của quốc gia thành viên NATO ở Bắc Âu từ 27 lên 43 chiếc.

Thông tin trên không được công bố rộng rãi mà chỉ xuất hiện trong một tài liệu kế toán của Lầu Năm Góc, theo trang web của MiGFlug, một công ty dịch vụ hàng không có trụ sở tại Zurich, Thụy Sĩ.

Chính phủ Đan Mạch và Văn phòng Chương trình Liên hợp F-35 (JPO) đã chốt thỏa thuận này trước ngày 21/4. Lầu Năm Góc đề ngày cho báo cáo vào thời điểm đó nhưng phải đến ngày 3/8 mới cho phép công bố.

Tạp chí Aviation Week đã đề cập đến tài liệu này vào cuối tháng 8, nhưng tin tức mới bắt đầu lan truyền rộng rãi trên truyền thông trong tuần này, MiGFlug lưu ý.

Như vậy, đợt mở rộng lực lượng tiêm kích lớn nhất trong một thế hệ của Đan Mạch đã hoàn tất trước gần 4 tháng rưỡi so với thời điểm công chúng biết đến.

Với hợp đồng mới nhất, phi đội F-35A của Không quân Hoàng gia Đan Mạch sẽ tăng lên 43 chiếc vào năm 2030, với 8 chiếc đầu tiên sẽ được bàn giao trong Lô 20, 6 chiếc tiếp theo trong Lô 21, và 2 chiếc còn lại trong Lô 22.

Điều này diễn ra trong bối cảnh Đan Mạch đang chuyển đổi từ đội máy bay F-16 cũ sang thế hệ thứ 5 hiện đại, nhằm tăng cường năng lực phòng thủ quốc gia và đóng góp vào liên minh NATO.

Việc mở rộng phi đội F-35 sẽ gia tăng sức mạnh chiến đấu, tính linh hoạt và đóng góp của Đan Mạch cho NATO. Ảnh: Defence Industry Europe

Đan Mạch là quốc gia đối tác của Chương trình F-35 từ năm 1997. Theo các số liệu nhanh về F-35A của Không quân Hoàng gia Đan Mạch, đơn hàng gốc là 27 máy bay, đạt thỏa thuận vào ngày 9/6/2016.

Trong thỏa thuận năm 2016, F-35A của gã khổng lồ công nghiệp quốc phòng Mỹ Lockheed Martin đã thắng Eurofighter Typhoon của châu Âu và F/A-18F Super Hornet của Boeing.

Đơn hàng bổ sung 16 máy bay được công bố vào ngày 10/10/2025, với chi phí khoảng 29 tỷ DKK (khoảng 4,5 tỷ USD).

"Với việc mua thêm 16 tiêm kích F-35, chúng tôi mang lại sự tăng cường lịch sử cho Không quân Đan Mạch và Lực lượng Vũ trang Đan Mạch. Tôi rất vui vì chúng tôi đã kết thúc thỏa thuận mua thêm lô F-35 này, giúp tăng đáng kể sức mạnh chiến đấu của Lực lượng Vũ trang Đan Mạch", Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch khi đó, ông Troels Lund Poulsen, tuyên bố.

Tổng tham mưu trưởng Quốc phòng Đan Mạch Michael Hyldgaard cũng nhấn mạnh việc mở rộng phi đội F-35 sẽ gia tăng sức mạnh chiến đấu, tính linh hoạt và đóng góp của Đan Mạch cho NATO.

Tính đến tháng 6/2026, quốc gia thuộc vùng Scandinavia đã nhận 23 trong số 27 chiếc theo hợp đồng ban đầu.

Theo MiGFlug, trong cùng báo cáo của Lầu Năm Góc, một chi tiết đáng chú ý được đề cập: Chiếc F-35A thứ 3 thuộc Lô 17 đã bị hư hại do cháy pin 270 volt ngay trên dây chuyền sản xuất.

Việc sửa chữa đang diễn ra và máy bay vẫn dự kiến được bàn giao cùng 3 chiếc Lô 18 vào tháng 9/2026. Sự cố này không liên quan đến đơn hàng 16 chiếc mới, vì máy bay bị cháy thuộc 27 chiếc được đặt hàng ban đầu, và đơn hàng bổ sung đã đạt được thỏa thuận chính trị từ tháng 10/2025.

Các tiêm kích F-35 của Đan Mạch đã tuần tra trên Greenland trong bối cảnh xuất hiện căng thẳng với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump xung quanh vấn đề kiểm soát hòn đảo lớn nhất thế giới này.

Về chi phí, vào tháng 6/2026, cơ quan kiểm toán quốc gia Đan Mạch – Rigsrevisionen công bố một báo cáo cho thấy, ước tính chi phí vào năm 2017 của Bộ Quốc phòng Đan Mạch là 57,1 tỷ DKK (8,8 tỷ USD) cho 27 máy bay trong 30 năm đã được điều chỉnh lên thành 71,2 tỷ DKK (11 tỷ USD) vào tháng 2/2026 – tăng 14,1 tỷ DKK (2,2 tỷ USD – khoảng 24,7%). Phần chi phí đội lên chủ yếu nằm ở vận hành và bảo trì.

F-35 Lightning II là tiêm kích thế hệ thứ 5 do Mỹ phát triển, nổi tiếng với công nghệ tàng hình giúp tránh bị radar đối phương phát hiện và khả năng đa nhiệm gồm không chiến, tấn công mặt đất cùng trinh sát. Nền tảng tối tân này được thiết kế bởi Lockheed Martin cùng các đối tác toàn cầu.

Có 3 biến thể: F-35A (CTOL – Cất và hạ cánh thông thường trên đường băng), F-35B (STOVL – Cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng), và F-35C (Hoạt động trên tàu sân bay).

Các tính năng chính gồm công nghệ tàng hình nhờ thiết kế và vật liệu đặc biệt, hệ thống điện tử và cảm biến tiên tiến kết hợp thông tin giúp phi công ra quyết định nhanh hơn, hệ thống vũ khí mạnh mẽ cho cả không đối không và không đối đất, khả năng kết nối mạng chia sẻ dữ liệu thời gian thực, cùng tính siêu thanh và đa nhiệm.

F-35 hiện được nhiều quốc gia sử dụng và đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tình báo, giám sát, trinh sát cũng như duy trì ưu thế trên không.

Minh Đức (Theo MiGFlug, Militarnyi)