Quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới lao đao vì xung đột Trung Đông

Một cửa hàng bán gạo ở Ấn Độ. Ảnh: CNA

Theo hãng tin CNA, một năm được kỳ vọng bội thu đối với các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ, nhờ vụ mùa thuận lợi, nay đang bị đảo lộn bởi cuộc chiến kéo dài tại Iran.

Ước tính trong ngành cho thấy khoảng 400.000 tấn gạo đang bị ách tắc tại cảng hoặc lênh đênh trên biển, chưa thể tới các thị trường chủ lực.

Gián đoạn thương mại gia tăng

Ấn Độ là quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu toàn cầu. Trong năm tài khóa vừa qua, nước này xuất khẩu khoảng 6 triệu tấn gạo basmati hạt dài, phần lớn sang Trung Đông.

Tuy nhiên, do Iran là một trong những thị trường lớn, xung đột đã làm suy giảm nhu cầu và gián đoạn các tuyến vận chuyển, đẩy các doanh nghiệp xuất khẩu vào thế rủi ro cao với nguy cơ thua lỗ nặng.

Liên đoàn Nhà xuất khẩu Gạo Ấn Độ - đại diện cho khoảng 7.000 doanh nghiệp - cho biết chi phí tăng lên trong khi đơn hàng mới gần như đình trệ do chiến sự.

Chủ tịch Liên đoàn Vinod Kumar Kaul nói: “Chúng tôi đã đề nghị chính phủ can thiệp để ngăn hãng tàu không áp đặt các khoản phụ phí mới hoặc tăng phí vô lý”.

Nhu cầu đối với gạo basmati - mặt hàng thiết yếu trong ẩm thực Trung Đông và Nam Á - thường tăng mạnh trong tháng Ramadan, song các thương nhân cho biết xu hướng này không xuất hiện trong năm nay. Thêm vào đó, gián đoạn vận chuyển khiến giá gạo tại thị trường nội địa giảm khoảng 10%, theo số liệu của liên đoàn.

Giới kinh doanh cảnh báo nếu các lô hàng không thể đến đích và buộc phải quay về thị trường nội địa, hệ quả có thể là dư cung cục bộ, làm xáo trộn chuỗi phân phối và kéo giá giảm sâu.

Kho gạo ở Prayagraj, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Ông Virender Kumar, nhà xuất khẩu gạo tại Delhi, hiện cung cấp hàng cho Mexico và Nga, cho biết: “Chúng tôi gần như không có lợi nhuận trong năm nay. Ngay khi chiến sự bùng phát, giá đã lao dốc. Hy vọng duy nhất là hoạt động kinh doanh không bị thiệt hại về lâu dài”.

Áp lực lan sang nguồn cung phân bón

Không chỉ ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo, xung đột còn làm dấy lên lo ngại về nguồn cung phân bón - yếu tố then chốt cho vụ gieo trồng sắp tới của Ấn Độ.

Nền nông nghiệp nước này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu phân bón, trong đó phần lớn urê, loại phổ biến nhất, đến từ các quốc gia vùng Vịnh như Oman, Qatar, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Đáng chú ý, gần một nửa lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đầu vào quan trọng để sản xuất urê trong nước, được nhập từ Qatar, nơi năng lực xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi các diễn biến an ninh liên quan đến Iran.

Chính phủ Ấn Độ khẳng định đã tích lũy đủ dự trữ phân bón cho mùa vụ tới, đồng thời chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế để duy trì ổn định. Nguồn khí đốt cũng được ưu tiên phân bổ cho các nhà máy phân bón trong nước.

Nông dân cấy lúa trên cánh đồng ở Nagaon, bang Assam, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN

Phát biểu trước quốc hội ngày 23/3, Thủ tướng Narendra Modi cho biết chính phủ đang nỗ lực hạn chế tác động của xung đột Trung Đông đối với nền kinh tế và người dân.

“Chính phủ đã chuẩn bị đầy đủ phân bón trong những năm gần đây để ứng phó với tình huống khẩn cấp, đồng thời đảm bảo các cú sốc toàn cầu không đổ gánh nặng lên nông dân”, ông nói.

Các chuyên gia nhận định diễn biến hiện tại phơi bày những điểm yếu mang tính cấu trúc, đòi hỏi cải cách dài hạn. Ông Narasimha Reddy Donthi, giảng viên thỉnh giảng tại Viện Nghiên cứu Chính sách và Tác động (Delhi), nhận định Ấn Độ cần giảm dần phụ thuộc vào phân bón hóa học, chuyển sang các giải pháp hữu cơ bền vững hơn.

“Đây sẽ là hướng đi bền vững hơn và giúp nông nghiệp ít bị chi phối bởi chiến sự hay các biến động quốc tế”, ông nói.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc