Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 20/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với đa số đại biểu tán thành.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung làm việc. Ảnh: Quốc hội
Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, với 463/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm tỷ lệ 92,79% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã chính thức thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 Chương, 417 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Kết quả biểu quyết. Ảnh: Quốc hội
Trước khi tiến hành biểu quyết, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Về tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát kỹ lưỡng các nghị quyết và văn bản của Đảng, bổ sung các nội dung của dự thảo Bộ luật. Về cơ bản, các quan điểm, chủ trương của Đảng trong thời gian gần đây đã được thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo. Ảnh: Quốc hội
Tiếp thu ý kiến của Đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, nghiên cứu Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, Đảng viên trong kỷ nguyên mới. Theo đó, đã bổ sung quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, về miễn trách nhiệm hình sự, về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong những trường hợp thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung và đáp ứng các điều kiện khác theo luật định.
Về tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, rà soát hệ thống pháp luật về tư pháp hình sự, hệ thống pháp luật có liên quan, đối chiếu các hành vi, đối tượng điều chỉnh với pháp luật chuyên ngành; rà soát ngưỡng xử lý hình sự và xác định ranh giới xử lý hành chính để tránh chồng chéo, khoảng trống pháp lý. Đồng thời, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan rà soát, chỉnh lý quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, cơ chế tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt trong dự thảo Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự bảo đảm tính thống nhất.
Liên quan đến các nội dung tại Phần chung, về bỏ hình phạt tử hình, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội
Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị ở một số chương, điều của dự thảo Bộ luật là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội, giúp phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra.
Đồng thời, quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.
Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, trên cơ sở thay đổi cách tiếp cận về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Theo đó, xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi của cá nhân được thực hiện với danh nghĩa của pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện khác. Cách tiếp cận này khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành là đang coi pháp nhân thương mại như một chủ thể độc lập của tội phạm.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội
Bên cạnh đó, tiếp thu ý kiến của đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện các vấn đề về an sinh xã hội, tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và người lao động, yêu cầu, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, yêu cầu về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần của Nghị quyết số 68.
Về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến, rà soát, chỉnh lý các quy định này để làm rõ bản chất của hành vi, điều kiện áp dụng và hậu quả pháp lý; bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung…
