Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi: Bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh
Chiều 20/11, với 463/472 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, trong đó bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ còn 4 tội danh giữ hình phạt cao nhất này.
Cùng ngày, Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết về thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với 466/469 đại biểu có mặt tán thành.
Cụ thể, bộ luật mới thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội, gồm: tội phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy.
6 tội bỏ hình phạt tử hình gồm: tội bạo loạn, mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội chống loài người, tội phạm chiến tranh và tội khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân (do được nhập vào tội khủng bố).
Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Nghị quyết về thi hành Bộ luật có hiệu lực từ ngày 3/12/2026.
Trước khi Quốc hội thông qua dự thảo Bộ luật Hình sự, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ.
Liên quan đến việc bỏ hình phạt tử hình, Bộ trưởng cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, đồng thời giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân.
Đề xuất này được xây dựng trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, bảo đảm tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế, đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.
Đối với đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chính phủ khẳng định đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, cần xử lý nghiêm khắc.
Tuy nhiên, xét tương quan với các tội danh khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là Tội giết người, cơ quan chủ trì soạn thảo nhận thấy mức độ hậu quả gây ra và hình phạt giữa hai loại tội này có sự khác biệt. Do đó, việc tiếp tục duy trì hình phạt tử hình đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được cho là không bảo đảm tính tương quan.
Trong trường hợp hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nạn nhân tử vong, người phạm tội có thể bị xét xử về Tội giết người với hình phạt tử hình nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi với 463/472 đại biểu có mặt tán thành. (Ảnh: Duy Linh)
Không thi hành án tử hình đối với các tội danh đã bỏ hình phạt này
Nghị quyết về thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định, kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố, không áp dụng hình phạt tử hình khi xét xử người phạm tội đối với các tội danh mà Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bỏ hình phạt này.
Đối với những bản án tử hình đã tuyên trước ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố nhưng chưa thi hành, nếu người phạm tội thuộc các tội danh đã bỏ hình phạt tử hình thì không thi hành án.
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành hình phạt tù chung thân đối với các trường hợp này.
Tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt có thể được áp dụng mức án dưới khung
Cũng theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng việc áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị tại một số chương, điều của dự thảo là cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội.
Quy định này nhằm phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác, cũng như ý thức bồi thường và khắc phục hậu quả đã gây ra.
Đồng thời, đây cũng là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời, nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.
