Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Tài chính: Làm rõ điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, quản lý thuế

Toàn cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: Viết Chung

Dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An có đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; cùng các đại biểu trong đoàn.

Tập trung vào những vấn đề cử tri quan tâm

Phát biểu mở đầu, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, chất vấn là hình thức giám sát trực tiếp, thể hiện trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trước cử tri, Nhân dân về việc thực hiện nhiệm vụ, cam kết được giao cũng như kết quả chuyển biến sau những phiên chất vấn trước.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hoạt động giám sát cần thực chất, sắc bén, tránh hình thức; tập trung vào những điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Lê Minh Hưng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự phiên chất vấn, trả lời chất vấn. Ảnh: Viết Chung

Quốc hội cũng quan tâm đến việc huy động, phân bổ và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi, vốn đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP); quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp nước ngoài; giải pháp chống thất thu, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tháo gỡ khó khăn về vốn, chi phí sản xuất, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cũng là nội dung trọng tâm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu mở đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 12/11. Ảnh: Viết Chung

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn là người trả lời chất vấn chính. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cùng lãnh đạo các bộ, ngành liên quan tham gia giải trình.

Chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu mua bán hóa đơn sang cơ quan điều tra

Đại biểu Hà Đức Minh (Lào Cai) đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan thuế trong quản lý, kiểm tra, giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử; đồng thời nêu giải pháp ngăn chặn tình trạng mua bán hóa đơn trái phép.

Thừa nhận thực tế này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, ngành Thuế đã phát hiện, xử lý và nhận trách nhiệm trong công tác quản lý. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn đưa vào giao dịch, gồm 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.

Đại biểu đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: Viết Chung

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á. Năm 2025, doanh số lĩnh vực này đạt khoảng 37 tỷ USD.

Bộ trưởng thừa nhận công tác hoàn thuế vẫn còn chậm so với yêu cầu. Trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc vốn bị đọng do chậm hoàn thuế càng làm gia tăng khó khăn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn. Ảnh: Viết Chung

Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành Thuế đã làm sạch 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế thuộc trạng thái 03 và 06, tương ứng với trường hợp đã dừng hoạt động kinh doanh hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Cảnh báo tình trạng “đa cấp” trong thi công dự án đầu tư công

Giải trình vấn đề giải ngân vốn đầu tư công, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 74% kế hoạch. Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Bên cạnh nguyên nhân khách quan như tổng vốn đầu tư công năm nay tăng khoảng 22% so với năm trước, vẫn còn những nguyên nhân chủ quan trong tổ chức thực hiện.

Đối với tình trạng “bán thầu”, trách nhiệm trước hết thuộc về chủ đầu tư trong theo dõi, giám sát. Sau khi đấu thầu và ký hợp đồng, chủ đầu tư phải kiểm tra chặt chẽ, bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng cam kết. Các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng cũng cần tăng cường giám sát.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, thời gian qua, thủ tục hành chính giảm khoảng 87%, thời gian tuân thủ giảm 53% và chi phí tuân thủ giảm 55%. Thời gian tới, Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, gia nhập thị trường, thanh toán và quyết toán thuế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng.

Một vấn đề khác được đại biểu Dương Minh Tuấn (TP.HCM) đặt ra là người dân bị lợi dụng giấy tờ cá nhân để thành lập doanh nghiệp, phát hành hóa đơn và trốn thuế.

Bộ trưởng cho biết, qua rà soát, hiện còn khoảng 8.000 người bị lợi dụng hồ sơ giả để thành lập doanh nghiệp. Các doanh nghiệp này chủ yếu được thành lập cách đây khoảng 20 năm, khi công nghệ thông tin chưa phát triển và dữ liệu giữa các cơ quan chức năng chưa được kết nối.

Yêu cầu công khai kết quả giải ngân đầu tư công

Phát biểu kết luận phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá phiên làm việc diễn ra sôi nổi, thẳng thắn. Có 25 đại biểu thực hiện chất vấn, 2 đại biểu tranh luận; 27 đại biểu đăng ký nhưng chưa được chất vấn sẽ gửi câu hỏi để Bộ trưởng trả lời bằng văn bản.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu kết luận phiên chất vấn. Ảnh: Viết Chung

Tuy nhiên, lĩnh vực tài chính vẫn còn hạn chế. Vốn đầu tư công năm 2026 chưa phân bổ chi tiết còn lớn; tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu, nhất là đối với dự án ODA, chương trình mục tiêu quốc gia và công trình trọng điểm.

Vốn tạm ứng chưa thu hồi còn lớn; việc triển khai PPP, hoàn thuế và quản lý thuế thương mại điện tử vẫn còn vướng mắc. Doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn và chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan tiếp thu ý kiến đại biểu, hoàn thiện pháp luật về đầu tư công; thực hiện chấm điểm, công khai kết quả giải ngân; kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Việc giải ngân phải gắn với khối lượng hoàn thành, chất lượng và hiệu quả đầu tư; đồng thời kiểm soát chặt việc tạm ứng và thu hồi tạm ứng.

Trong lĩnh vực thuế, cần hoàn thiện chính sách quản lý thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp nước ngoài; tập trung kiểm tra các đối tượng có nguy cơ thất thu cao, đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ người nộp thuế để giảm chi phí tuân thủ.