Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Khai thác thu phí 20 năm là ngưỡng doanh nghiệp PPP có thể chịu đựng

Quốc hội Khóa XVI

Sáng 12/11, theo nghị trình, Quốc hội tiến hành chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Cuối phiên chất vấn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng "chia lửa", làm rõ thêm một số vấn đề các đại biểu quan tâm.

Ông gửi lời cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã tâm huyết chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính về nhiều vấn đề trọng yếu trong phát triển kinh tế xã hội. Do thời gian có hạn, lãnh đạo Chính phủ xin phép tập trung phát biểu 3 nội dung chính trong thời lượng 8 phút.

Ngưỡng chịu đựng của doanh nghiệp PPP

Đi thẳng vào vấn đề đầu tiên về huy động vốn PPP, Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc kêu gọi doanh nghiệp tham gia các dự án hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây là kinh nghiệm rất hiệu quả trên thế giới, khi các nước châu Âu và Mỹ đều đã áp dụng hình thức huy động nguồn lực từ doanh nghiệp để phát triển kết cấu hạ tầng hàng trăm năm nay.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: QH

Về phương thức triển khai, quốc tế thường áp dụng hai hình thức phổ biến. Một là giao trực tiếp cho doanh nghiệp đầu tư xây dựng ngay từ đầu, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng một khoản lợi nhuận nhất định. Hai là Nhà nước sẽ thực hiện đầu tư xây dựng, sau đó chuyển giao cho doanh nghiệp để thu phí thông qua hình thức O&M (Vận hành và Bảo trì).

Tại Việt Nam, với hành lang pháp lý là Luật PPP năm 2020 mang nhiều chính sách khuyến khích, chúng ta hiện đang thực hiện cả hai phương thức này. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho biết ở thời điểm hiện tại, Việt Nam chủ yếu vẫn đang ưu tiên áp dụng hình thức thứ nhất: Giao cho doanh nghiệp chủ động đầu tư xây dựng và sau đó để thu phí hoàn vốn.

Lý giải sâu hơn về bài toán tài chính của các dự án PPP, Phó Thủ tướng làm rõ băn khoăn về mốc thời gian khai thác của doanh nghiệp. Cụ thể, các dự án PPP hiện nay thường cho phép doanh nghiệp khai thác thu phí trong khoảng trên dưới 20 năm.

"Đây là ngưỡng doanh nghiệp có thể chịu được," Phó Thủ tướng nói.

Theo ông, khi tham gia đầu tư PPP, 100% doanh nghiệp đều phải vay vốn ngân hàng, tuy nhiên các tổ chức tín dụng chỉ cho vay trong khoảng từ 10 đến 12 năm. Do sự chênh lệch về thời gian này, các doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng nguồn vốn tự có của mình để duy trì dự án.

Để giảm bớt gánh nặng cho khu vực tư nhân, thiết chế quản lý đã có những quy định cụ thể nhằm đảm bảo quyền lợi và sự chia sẻ đối với các doanh nghiệp tham gia.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng viện dẫn quy định tại Luật PPP hiện hành, trong quá trình doanh nghiệp thu phí, Nhà nước có thể tham gia hỗ trợ khoảng 50% tổng mức đầu tư của dự án, thậm chí tỷ lệ này còn có thể mở rộng trong các trường hợp đặc thù.

Giải ngân đầu tư công: Không ngại vốn tạm ứng, kiên quyết "giải ngân thực chất"

Một vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm liên quan đến công tác giải ngân vốn đầu tư công. Nhắc lại định hướng đã được báo cáo tại kỳ họp phát triển kinh tế - xã hội, đại diện Chính phủ nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn lực này đối với bức tranh vĩ mô.

Cụ thể, Chính phủ hiện đang chỉ đạo vô cùng quyết liệt để hướng tới mục tiêu hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công. Lãnh đạo Chính phủ khẳng định: "Thông qua đó sẽ đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng kinh tế. Đây là một yếu tố rất quan trọng để chúng ta có thể phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026".

Phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá là "sôi nổi, thẳng thắn”, Phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thẳng thắn”. Tư lệnh ngành tài chính thể hiện sự chuẩn bị nghiêm túc, nắm chắc lĩnh vực, qua đó trả lời cơ bản, đầy đủ các vấn đề Quốc hội quan tâm. Ảnh: QH

Nhìn nhận về tiến độ thực tế, đại diện Chính phủ cho biết kết quả 10 tháng đầu năm đạt 74% là một điểm sáng đáng ghi nhận. "Báo cáo các đại biểu Quốc hội, lịch sử từ trước đến nay, năm đầu tiên nhiệm kỳ đạt được kết quả như thế là rất tốt", lãnh đạo Chính phủ nói.

Trước băn khoăn của đại biểu về vốn tạm ứng, Phó Thủ tướng cho rằng đây là một diễn biến hoàn toàn khách quan.

Bóc tách nguyên nhân, ông lý giải do năm nay là năm đầu tiên của nhiệm kỳ, nên phát sinh câu chuyện sau khi ký kết hợp đồng, các chủ đầu tư phải thực hiện phần tạm ứng 30% cho các nhà thầu. Đặc biệt đối với các dự án lớn, nguồn vốn tạm ứng này là điều kiện tiên quyết để các nhà thầu có thể chủ động mua sắm nguyên vật liệu và chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện thi công trên công trường.

"Chuyện đó là rất bình thường, không có gì bất thường cả", Phó Thủ tướng thẳng thắn đúc kết, giúp giải tỏa những lo ngại về tính minh bạch của dòng vốn.

Dù vậy, không né tránh những điểm nghẽn cục bộ, đại diện Chính phủ thừa nhận hiện vẫn còn một số rất ít lượng vốn tồn đọng từ trước. Để xử lý dứt điểm, Chính phủ cam kết đã và đang chỉ đạo quyết liệt nhằm đảm bảo việc đưa nguồn lực vào nền kinh tế phải là "giải ngân thực chất".

Chỉ khi dòng vốn thực sự chuyển hóa thành khối lượng công trình thi công mới mang lại giá trị gia tăng, đóng góp thiết thực vào bức tranh tăng trưởng kinh tế chung.

"Chấm điểm" phiên đăng đàn của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn sau hơn 120 phút, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định phiên chất vấn đã diễn ra sôi nổi và thẳng thắn. Tham gia "chia lửa" cùng Tư lệnh ngành tài chính còn có Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.

“Phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thẳng thắn”, Chủ tịch Quốc hội nói và tổng kết có 25 đại biểu chất vấn và 3 đại biểu tranh luận. Do giới hạn thời gian, 29 đại biểu chưa được chất vấn sẽ gửi câu hỏi qua Ủy ban Thường vụ Quốc hội để Bộ trưởng Tài chính trả lời bằng văn bản.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá các đại biểu đã đặt câu hỏi bám sát trọng tâm, ngắn gọn và cụ thể. Đồng thời, Tư lệnh ngành tài chính cũng thể hiện sự chuẩn bị nghiêm túc, nắm chắc lĩnh vực, qua đó trả lời cơ bản, đầy đủ các vấn đề Quốc hội quan tâm.